Chẩn đoán và phân loại các khối u mi mắt: Từ tổn thương lành tính đến ác tính

Bs Ngô Hữu Thế
19.11.26
Last Updated

Tài liệu Cornea Atlas (2014) cung cấp tổng quan về các bệnh lý khối u mi mắt, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân biệt giữa tổn thương lành tính và ác tính trong thực hành lâm sàng. Việc chẩn đoán xác định đôi khi đòi hỏi thực hiện sinh thiết (biopsy) để đánh giá mô bệnh học.

Các khối u mi mắt lành tính

Các tổn thương lành tính bao gồm nhiều dạng với đặc điểm lâm sàng đa dạng. Amyloidosis hệ thống có thể biểu hiện qua các lắng đọng amyloid màu vàng sáp, thường đối xứng hai bên. Xanthogranuloma là sự tăng sinh tế bào histiocyte không phải Langerhans, thường gặp ở trẻ em nam, có khả năng tự thoái triển trong 3-6 năm. Nevus mi mắt có thể là bẩm sinh hoặc mắc phải, bao gồm cả dạng "kissing nevus" liên quan đến cả hai mi. Ngoài ra, các tổn thương như nang bì (dermoid cyst), dày sừng tiết bã (seborrheic keratosis), và xanthelasma cũng được ghi nhận với các đặc điểm hình thái đặc trưng.

Các khối u mi mắt ác tính

Ung thư biểu mô tế bào đáy (basal cell carcinoma) là loại ác tính phổ biến nhất, thường gặp ở vùng da tiếp xúc với ánh nắng và khu trú ở mi dưới. Ung thư biểu mô tế bào vảy (squamous cell carcinoma) hiếm gặp hơn, có thể nhầm lẫn với các tổn thương khác. Đặc biệt, ung thư biểu mô tuyến bã (sebaceous cell carcinoma) là một chẩn đoán cần cảnh giác cao độ khi bệnh nhân lớn tuổi có tình trạng viêm bờ mi (chronic blepharitis) không đối xứng hoặc một bên, với tỷ lệ tử vong lên tới 28%. Các tổn thương ác tính khác bao gồm u hắc tố (malignant melanoma), Kaposi’s sarcoma ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch, và Mycosis fungoides.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ tử vong ung thư biểu mô tuyến bã28%
Thời gian tự thoái triển của Xanthogranuloma3-6 năm
Đặc điểm lâm sàng ung thư biểu mô tuyến bãViêm bờ mi mạn tính một bên hoặc không đối xứng ở người lớn tuổi
Vị trí thường gặp của ung thư biểu mô tế bào đáyMi dưới
Bình luận: Thông tin theo Cornea Atlas (2014); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các tổn thương mi mắt cần được đánh giá cẩn thận thông qua thăm khám sinh hiển vi và mô bệnh học để loại trừ ác tính. Đặc biệt, cần lưu ý các tổn thương giả viêm bờ mi mạn tính ở người cao tuổi vì đây là dấu hiệu gợi ý quan trọng cho ung thư biểu mô tuyến bã.
  • Luôn nghi ngờ ung thư biểu mô tuyến bã ở bệnh nhân lớn tuổi có viêm bờ mi mạn tính một bên.
  • Thực hiện sinh thiết toàn bộ chiều dày mi (full-thickness lid biopsy) khi nghi ngờ ác tính.
  • Theo dõi sát các tổn thương sắc tố có thay đổi hình thái hoặc kích thước.
  • Cân nhắc hội chứng Carney ở bệnh nhân có u nhầy (myxoma).
  • Phân biệt các tổn thương dạng nang hoặc dày sừng với các khối u ác tính thông qua đặc điểm lâm sàng và mô bệnh học.

Tài liệu tham khảo:

Cornea Atlas, 2014, Chapter 3: Diseases of the Lid: Tumors, Elsevier, trang 17-26.

Xem thêm