Chiến lược đặt thủy tinh thể nhân tạo trong các trường hợp bao bao bị tổn thương

Bs Ngô Hữu Thế
4.11.26
Last Updated

Hội thảo AIOC 2026 IC340 về kỹ thuật đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) trong các trường hợp bao bao bị tổn thương (Compromised Capsular bag) đã thảo luận về các chiến lược quản lý rách bao sau (PCR) và yếu dây chằng treo thủy tinh thể. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì sự ổn định của tiền phòng và đánh giá tình trạng màng hyaloid trước trong quá trình phẫu thuật.

Quản lý rách bao sau trong phẫu thuật Phaco

Khi xảy ra rách bao sau, việc sử dụng chất nhầy (viscoelastic) loại phân tán (dispersive) là cần thiết để duy trì không gian và bảo vệ nội mô. Tác giả khuyến cáo giảm tốc độ dòng chảy (flow rate) và áp lực hút (vacuum) để tránh làm rộng vết rách. Việc thực hiện trao đổi dịch-chất nhầy (visco-fluid exchange) trước khi đưa dụng cụ tưới ra khỏi mắt giúp duy trì áp lực ổn định. Nếu vết rách bao sau được kiểm soát tốt, việc đặt IOL ba mảnh (three-piece IOL) vào rãnh thể mi (ciliary sulcus) kết hợp với kỹ thuật kẹp quang học (optic capture) là lựa chọn an toàn để đảm bảo độ ổn định của thủy tinh thể.

Đánh giá tình trạng dây chằng và túi bao

Việc đánh giá sự toàn vẹn của màng hyaloid trước là bước then chốt, có thể thực hiện thông qua dấu hiệu rung (flutter sign) hoặc dấu hiệu lún (plunge sign). Trong trường hợp yếu dây chằng treo thủy tinh thể, việc phân loại mức độ subluxation (0-25%, 25-50%, >50%) giúp quyết định chiến lược hỗ trợ. Đối với các trường hợp yếu dây chằng khu trú, việc sử dụng vòng căng bao (CTR) ngay từ đầu, trước khi thực hiện hydrodissection, giúp ổn định túi bao. Đối với các trường hợp mất dây chằng rộng (>6 giờ), cần sử dụng các thiết bị hỗ trợ có khâu cố định như CTS (Capsular Tension Segment) hoặc vòng cố định (CN ring).

Kỹ thuật cố định thủy tinh thể nhân tạo

Khi không thể đặt IOL trong túi bao, các lựa chọn thay thế bao gồm đặt IOL trong rãnh thể mi hoặc cố định vào củng mạc (scleral fixation). Kỹ thuật Hoffman pocket được đề xuất để giấu nút chỉ, giúp giảm thiểu nguy cơ lộ chỉ và viêm nhiễm. Đối với IOL tiền phòng (ACIOL), việc đo đạc chính xác khoảng cách trắng-trắng (white-to-white) là cực kỳ quan trọng để chọn kích thước IOL phù hợp, tránh tình trạng quá nhỏ gây di lệch hoặc quá lớn gây tổn thương góc tiền phòng. Việc sử dụng IOL có kích thước 12.5 mm thường phù hợp cho hầu hết các trường hợp có khoảng cách trắng-trắng từ 11-11.5 mm.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫuTài liệu không nêu
Thiết kếHội thảo chuyên gia (Masterclass)
Kích thước IOL tiền phòng12.5 mm (phổ biến), 13.5 mm (cần đặt riêng)
Áp lực nội nhãn (IOP) khuyến cáoKhoảng 20-24 mmHg
Thời gian theo dõiTài liệu không nêu
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như kẹp quang học (optic capture) và cố định củng mạc đòi hỏi kinh nghiệm phẫu thuật viên cao. Việc sử dụng Gortex suture (7-0 hoặc 8-0) là off-label trong nhãn khoa, cần cân nhắc kỹ về pháp lý và biến chứng dài hạn.
  • Luôn duy trì sự ổn định của tiền phòng bằng chất nhầy phân tán khi có rách bao sau.
  • Sử dụng dấu hiệu rung (flutter sign) để đánh giá sự toàn vẹn của màng hyaloid trước trong thời gian thực.
  • Ưu tiên đặt IOL ba mảnh vào rãnh thể mi và thực hiện kẹp quang học để tăng độ ổn định.
  • Đo đạc chính xác khoảng cách trắng-trắng trước khi quyết định đặt IOL tiền phòng.
  • Sử dụng vòng căng bao (CTR) sớm trong các trường hợp yếu dây chằng để tránh lan rộng tổn thương.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, Masterclass in IOL implantation in cases with a Compromised Capsular bag, aioseditorproceedings, Video ID: CjopUUJ4WgU.

Xem thêm