Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC349 đã trình bày về sự phát triển của các thiết bị đo thị trường (perimetry) di động, chi phí thấp nhằm mở rộng khả năng tiếp cận chẩn đoán Glaucoma sớm. Các thiết bị này được thiết kế để giải quyết những hạn chế về không gian, chi phí và tính di động của các máy đo thị trường truyền thống, đặc biệt trong các cơ sở y tế quy mô nhỏ hoặc các chương trình tầm soát cộng đồng.
Quá trình phát triển thiết bị đo thị trường di động
Sự phát triển bắt đầu từ việc tìm kiếm các giải pháp thay thế chi phí thấp cho các thiết bị phẫu thuật và chẩn đoán đắt tiền. Các nguyên mẫu ban đầu sử dụng công nghệ thực tế ảo (Virtual Reality - VR) và điện thoại thông minh để mô phỏng các tiêu chuẩn của máy đo thị trường truyền thống. Các nhà phát triển đã thực hiện khoảng 15 đến 20 nguyên mẫu khác nhau, thử nghiệm tại các trại khám mắt để thu thập phản hồi lâm sàng. Một cột mốc quan trọng là sự hợp tác với các chuyên gia từ Johns Hopkins để thực hiện kiểm định (validation) nguyên mẫu, từ đó nhận ra giá trị thương mại của thiết bị. Các thế hệ thiết bị sau này đã cải thiện đáng kể về độ nhỏ gọn, độ bền của màn hình và sự thoải mái cho bệnh nhân.
Nguyên lý thiết kế và tính năng kỹ thuật
Thiết bị được thiết kế dựa trên các nguyên lý của Hans Goldmann, bao gồm việc chuẩn hóa độ sáng nền (background illuminance) và cường độ kích thích. Để khắc phục các vấn đề của máy đo truyền thống như yêu cầu phòng tối, sự cồng kềnh và cần người giám sát liên tục, thiết bị mới sử dụng công nghệ VR để tạo ra một "bát thị trường ảo" (virtual bowl) ở khoảng cách 30-35 cm. Tính năng quan trọng là tích hợp bộ theo dõi ánh nhìn (gaze tracker) để tự động tạm dừng bài kiểm tra nếu bệnh nhân không cố định mắt, loại bỏ nhu cầu về miếng che mắt vật lý (physical patch) và giảm bớt sự phụ thuộc vào người giám sát.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu xây dựng thuật toán | 200 đến 250 mắt |
| Số lượng bác sĩ sử dụng | 350 cộng bác sĩ |
| Số lượng chẩn đoán đã thực hiện | 50.000 cộng chẩn đoán |
| Chi phí nguyên mẫu đầu tiên | 5.000 rupee |
| Chi phí thiết bị thương mại | 4 lakh 25.000 rupee |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các thiết bị đo thị trường di động dựa trên VR là một hướng đi tiềm năng để tăng độ bao phủ tầm soát Glaucoma. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các thiết bị này hiện tại vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn Humphrey Field Analyzer (HFA) trong việc phát hiện các tổn thương thị trường rất sớm hoặc theo dõi tiến triển tinh vi. Việc chuẩn hóa điều kiện môi trường (độ sáng, sự tập trung của bệnh nhân) vẫn là thách thức lớn so với các thiết bị cố định trong phòng tối tiêu chuẩn.
Ứng dụng lâm sàng và hạn chế
Thiết bị hỗ trợ bác sĩ trong việc phát hiện tổn thương, theo dõi tiến triển bệnh và hướng dẫn quyết định điều trị. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng thiết bị chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế được tư duy lâm sàng (clinical acumen). Một thách thức lớn là khả năng phát hiện các tổn thương thị trường rất sớm (very early defects), vốn thường là các tổn thương tương đối (relative defects) thay vì tuyệt đối (absolute defects). Các nghiên cứu dài hạn về độ nhạy của các thiết bị này trong việc phát hiện tiến triển bệnh vẫn còn thiếu và cần được thực hiện thêm.
- Ưu tiên khám lâm sàng kỹ lưỡng (bao gồm soi góc tiền phòng) trước khi chỉ định đo thị trường để tránh nhầm lẫn do các yếu tố gây nhiễu (artifact).
- Sử dụng thiết bị di động như một công cụ bổ trợ để mở rộng khả năng tiếp cận tầm soát, đặc biệt tại các cơ sở y tế nhỏ hoặc vùng sâu vùng xa.
- Cần thận trọng khi diễn giải kết quả từ các thiết bị mới, đặc biệt là khi kết quả không điển hình cho tổn thương Glaucoma.
- Tiếp tục theo dõi các nghiên cứu so sánh độ tin cậy giữa thiết bị di động và tiêu chuẩn vàng HFA trong việc phát hiện các tổn thương thị trường sớm.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, IC349 Precision to go Cost Effective Portable Perimeters for Early Glaucoma Diagnosis, aioseditorproceedings, 2026.