Ứng dụng OCT trong chẩn đoán Glaucoma: Phân tích hình thái và lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
4.11.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC360, Dr. Priti Paritosh Kamdar đã trình bày về việc đối chiếu dữ liệu hình ảnh OCT với các đặc điểm lâm sàng thực tế để chẩn đoán Glaucoma. Việc nhận diện các mô hình (pattern) tổn thương trên đĩa thị và lớp sợi thần kinh võng mạc (RNFL) là yếu tố then chốt, đặc biệt khi các chỉ số đo lường trên máy có thể gây nhầm lẫn do ảnh hưởng của kích thước đĩa thị.

Tầm quan trọng của việc đối chiếu lâm sàng và hình ảnh

Tác giả nhấn mạnh rằng chỉ dựa vào kết quả OCT là không đủ để đưa ra chẩn đoán xác định. Một hình ảnh đĩa thị chất lượng cao đóng vai trò quan trọng trong việc xác nhận các tổn thương cấu trúc được ghi nhận trên OCT. Trong thực hành, nếu kết quả OCT không tương quan với các dấu hiệu lâm sàng, bác sĩ cần thực hiện lại việc chụp ảnh để đảm bảo tính chính xác. Các trường hợp nghi ngờ Glaucoma (glaucoma suspect) cần được theo dõi chặt chẽ, đặc biệt khi áp lực nội nhãn (IOP) ở mức ranh giới (20-22 mmHg) và độ dày giác mạc bình thường (khoảng 530 micron).

Phân tích mô hình tổn thương và các yếu tố gây nhiễu

Các tổn thương do Glaucoma thường có hình dạng hình nêm (wedge-shaped defects) và tuân theo các quy tắc giải phẫu nhất định. Ngược lại, các tổn thương do nguyên nhân thần kinh (như đột quỵ động mạch não sau gây bán manh đồng danh - homonymous hemianopia) thường có mô hình khác biệt, ví dụ như tổn thương theo góc phần tư (quadrant anopia). Trong các trường hợp này, RNFL có thể trông bình thường nhưng phức hợp tế bào hạch (ganglion cell complex) sẽ cho thấy sự thay đổi rõ rệt. Việc phân biệt giữa tổn thương do Glaucoma và các bệnh lý khác là cực kỳ quan trọng để tránh điều trị không cần thiết.

Ảnh hưởng của kích thước đĩa thị đến kết quả OCT

Kích thước đĩa thị ảnh hưởng trực tiếp đến cách máy OCT đo lường RNFL. Đối với đĩa thị nhỏ, các sợi thần kinh bị phân tán, dẫn đến kết quả đo có thể cho thấy sự mỏng đi giả tạo (over-diagnosis). Ngược lại, với đĩa thị lớn, kết quả có thể cho thấy giá trị dày hơn, dẫn đến bỏ sót các tổn thương mỏng đi sớm (miss early subtle thinning). Do đó, bác sĩ cần xem xét kích thước đĩa thị và độ đối xứng khi diễn giải dữ liệu từ bảng phân tích của máy.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
IOP ranh giới21-22 mmHg tại 2-3 lần thăm khám
Độ dày giác mạcKhoảng 530 micron
IOP trong theo dõiKhông vượt quá 23 mmHg
Tuổi bệnh nhân (ca lâm sàng)38 tuổi và 48 tuổi
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc không nên vội vàng điều trị dựa trên một kết quả OCT đơn lẻ khi thị trường (fields) còn bình thường. Việc theo dõi định kỳ và đối chiếu với hình ảnh đĩa thị là bắt buộc. Hạn chế của OCT là phụ thuộc vào cơ sở dữ liệu chuẩn (normative database), do đó bác sĩ cần thận trọng với các đĩa thị có kích thước nằm ngoài dải chuẩn.
  • Luôn đối chiếu kết quả OCT với hình ảnh đĩa thị thực tế trên lâm sàng.
  • Không chẩn đoán Glaucoma chỉ dựa trên một kết quả OCT đơn lẻ nếu thị trường vẫn bình thường.
  • Cần chú ý kích thước đĩa thị khi diễn giải các chỉ số RNFL để tránh sai sót trong chẩn đoán.
  • Sử dụng phức hợp tế bào hạch (ganglion cell complex) để hỗ trợ chẩn đoán trong các trường hợp nghi ngờ tổn thương thần kinh.
  • Theo dõi sát áp lực nội nhãn và tiến triển cấu trúc trước khi quyết định điều trị lâu dài.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Priti Paritosh Kamdar, 2026, AIOC 2026 IC360 T Dr Priti Paritosh Kamdar Oct in the Real World Matching the Numbers, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: Fp1kkytFogg.

Xem thêm