Chiến lược xử trí các tình huống phẫu thuật nhãn khoa phức tạp và tối ưu hóa kết quả

Bs Ngô Hữu Thế
6.11.26
Last Updated

Hội thảo AIOC 2026 IC213 với chủ đề "Surgical ops Innovate Under Fire, Operate with Precision" đã trình bày các chiến lược thích ứng lâm sàng cho phẫu thuật viên khi đối mặt với các tình huống khó trong phẫu thuật nhãn khoa. Nội dung bao gồm từ phẫu thuật bề mặt nhãn cầu, phẫu thuật giác mạc, phẫu thuật đục thủy tinh thể (cataract surgery) đến phẫu thuật dịch kính võng mạc (vitreoretinal surgery), nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá trước phẫu thuật và khả năng xử trí linh hoạt trong phòng mổ.

Phẫu thuật giác mạc lớp

Trong phẫu thuật giác mạc lớp sâu (DALK), kỹ thuật "big bubble" là lựa chọn tối ưu để đạt độ trong suốt tốt nhất sau khi loại bỏ hoàn toàn nhu mô giác mạc phía trước. Tuy nhiên, khi không thể tạo được "big bubble", phẫu thuật viên cần thực hiện bóc tách từng lớp (layer-by-layer dissection) để bộc lộ màng Descemet. Trong trường hợp có sẹo giác mạc đáng kể liên quan đến 2/3 độ dày giác mạc, việc tạo "big bubble" có thể thất bại do thủng màng Descemet. Khi đó, phẫu thuật viên cần chuyển sang bóc tách lớp, sử dụng chất nhầy (viscoelastic) để tách các lớp nhu mô còn lại. Đối với các trường hợp sau phẫu thuật DALK thất bại, việc bóc tách lại nhu mô để bộc lộ màng Descemet là cần thiết để cải thiện thị lực, mặc dù nguy cơ chuyển sang phẫu thuật xuyên giác mạc (penetrating keratoplasty - PK) là rất cao.

Lựa chọn dụng cụ trong phẫu thuật đục thủy tinh thể

Việc lựa chọn dụng cụ phù hợp là yếu tố then chốt cho sự thành công của phẫu thuật đục thủy tinh thể. Đối với bệnh nhân không hợp tác, có cử động mắt nhanh, việc sử dụng kim (cystotome) giữa các nhịp cử động mắt là lựa chọn tốt hơn so với kẹp (micro forceps). Khi thực hiện xé bao (rexus), nếu nhận thấy bao có xu hướng lan ra ngoài, phẫu thuật viên nên chuyển sang dùng kẹp để kiểm soát kích thước. Đối với đồng tử nhỏ, các lựa chọn bao gồm móc mống mắt (iris hooks), vòng Malakan hoặc BX. Móc mống mắt được ưu tiên trong các trường hợp đồng tử cứng vì chỉ tạo ra 4 điểm tiếp xúc, giảm nguy cơ gây rách hoặc biến dạng mống mắt so với các loại vòng cố định đồng tử.

Cải tiến dụng cụ phẫu thuật

Các cải tiến dụng cụ bao gồm thiết kế mới của dụng cụ tách nhân (chopper) và dụng cụ xoay nhân (dialer) đã được cấp bằng sáng chế vào năm 2024. Dụng cụ xoay nhân được thiết kế với độ gập phía trước 110°, giúp tăng tầm với đến ngoại vi nhân mà không cần đưa dụng cụ quá sâu. Dụng cụ tách nhân có độ gập bên 20°, giúp căn chỉnh lực tác động, giảm lực cần thiết để tách nhân xuống một nửa, từ đó tăng hiệu quả và độ an toàn, đặc biệt cho phẫu thuật viên mới bắt đầu.

Phẫu thuật bề mặt nhãn cầu và dịch kính võng mạc

Kỹ thuật ghép tế bào gốc biểu mô rìa đơn giản (SLED) được cải tiến bằng cách đặt các mảnh mô rìa trực tiếp lên giác mạc trước khi đặt màng ối (amniotic membrane graft - AMG) để điều trị thiếu hụt tế bào gốc biểu mô rìa (LSCD). Đối với phẫu thuật dịch kính võng mạc, việc quản lý bệnh nhân đái tháo đường cần lưu ý thực hiện lọc máu (dialysis) không heparin trước 1 ngày để giảm nguy cơ xuất huyết. Trong các trường hợp bong võng mạc ở bệnh nhân không thể nằm sấp, kỹ thuật bơm khí dưới võng mạc (subretinal air) kết hợp tPA có thể được cân nhắc.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu SLED8 bệnh nhân
Độ dày cắt sẹo bằng cutter 20G40 đến 60 micron
Góc gập dụng cụ xoay nhân110 độ
Góc gập dụng cụ tách nhân20 độ
Thị lực sau phẫu thuật (ca lâm sàng)6/12 (DALK), 6/9 (trifold pupiloplasty), 6/60 (bong võng mạc)
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật được trình bày mang tính cá nhân hóa cao, đặc biệt là các cải tiến dụng cụ và kỹ thuật phẫu thuật trong tình huống khó. Phẫu thuật viên cần thận trọng khi áp dụng các kỹ thuật chưa phổ biến và luôn ưu tiên sự an toàn của bệnh nhân.
  • Đánh giá kỹ lưỡng tình trạng bề mặt nhãn cầu trước phẫu thuật để tránh sai lệch kết quả khúc xạ.
  • Luôn có kế hoạch dự phòng và sẵn sàng thay đổi dụng cụ hoặc kỹ thuật trong quá trình phẫu thuật.
  • Ưu tiên giữ bình tĩnh và không vội vàng khi gặp biến chứng trong phòng mổ.
  • Cá nhân hóa kế hoạch phẫu thuật dựa trên nhu cầu và tình trạng toàn thân của từng bệnh nhân.
  • Tư vấn kỹ cho bệnh nhân về kỳ vọng sau phẫu thuật để tránh thất vọng do sai lệch kỳ vọng.

Tài liệu tham khảo:

aioseditorproceedings, 2026, AIOC 2026 IC213 Surgical ops Innovate Under Fire, Operate with Precision, YouTube, Video ID: 55vpNUwbUmg

Xem thêm