Hướng dẫn thực hành Phaco khúc xạ cho phẫu thuật viên trẻ

Bs Ngô Hữu Thế
1.11.26
Last Updated

Khóa học AIOC 2026 IC436 đã cung cấp lộ trình toàn diện về thực hành Phaco khúc xạ (Phaco Refractive practice) cho các bác sĩ nhãn khoa trẻ, nhấn mạnh vào việc chuyển đổi từ phẫu thuật đục thủy tinh thể cơ bản sang phẫu thuật khúc xạ cao cấp. Mục tiêu hiện đại của phẫu thuật đục thủy tinh thể không chỉ là loại bỏ thủy tinh thể mà còn là đạt được sự độc lập với kính (spectacles independence) và kết quả khúc xạ chính xác, bao gồm cả việc điều chỉnh loạn thị (astigmatism).

Thách thức và rào cản trong đào tạo

Các rào cản chính đối với phẫu thuật viên trẻ bao gồm đào tạo, công nghệ, tài chính và kỳ vọng của bệnh nhân. Tại Ấn Độ, sự biến động về cơ sở hạ tầng và khoảng cách giữa khu vực thành thị và nông thôn tạo ra những thách thức riêng. Thực tế đào tạo nội trú cho thấy số lượng phẫu thuật độc lập còn hạn chế. Đường cong học tập (learning curve) được cải thiện đáng kể sau khi thực hiện số lượng ca lớn và nhận được phản hồi chuyên môn. Các chuyên gia khuyến cáo cần tối thiểu 100-200 ca phẫu thuật để bắt đầu bước vào thực hành độc lập. Nỗi sợ biến chứng là điều tất yếu, nhưng việc quản lý biến chứng một cách bình tĩnh và có sự cố vấn (mentorship) là chìa khóa để thành công.

Quản lý kỳ vọng và biến chứng

Quản lý kỳ vọng của bệnh nhân là một kỹ năng quan trọng ngang bằng với kỹ năng phẫu thuật. Khoảng 1/6 bệnh nhân được coi là khó tính hoặc có khả năng không hài lòng sau phẫu thuật. Việc làm việc kỹ lưỡng trước phẫu thuật, bao gồm đánh giá tính cách bệnh nhân và tư vấn chi tiết, là cần thiết. Các nguyên nhân hàng đầu gây không hài lòng bao gồm bệnh lý bề mặt nhãn cầu (dry eye disease) và loạn thị tồn dư. Việc sử dụng các thiết bị chẩn đoán như OCT, bản đồ giác mạc (topography) và đo khúc xạ (abberometry) được coi là "những người bạn của nghệ thuật phẫu thuật".

Phẫu thuật Phaco phức tạp

Đối với các ca phẫu thuật phức tạp như đồng tử nhỏ, đục thủy tinh thể trắng (intumescent white cataracts) hoặc đục thủy tinh thể sau cực (posterior polar cataracts - PPC), việc chuẩn bị kỹ lưỡng là bắt buộc. Các thiết bị hỗ trợ như vòng giãn đồng tử (pupil expanders) giúp tạo độ phơi bày tốt, biến ca phẫu thuật phức tạp thành ca đơn giản. Đối với PPC, cần tư vấn kỹ về nguy cơ rơi nhân và khả năng cần phẫu thuật lần hai bởi bác sĩ dịch kính võng mạc (VR surgeon). Việc duy trì áp lực nội nhãn ổn định và sử dụng chất nhầy (OVD) đúng cách là các yếu tố then chốt.

Chiến lược thực hành khúc xạ

Việc thiết lập một phòng khám khúc xạ đòi hỏi đầu tư lớn vào thiết bị và cơ sở hạ tầng. Các bác sĩ trẻ nên bắt đầu bằng việc xây dựng nền tảng phẫu thuật đục thủy tinh thể vững chắc trước khi chuyển sang phẫu thuật khúc xạ cao cấp. Việc sử dụng các ứng dụng hỗ trợ trên điện thoại thông minh để tính toán trục đặt kính (alignment) và các hệ thống hướng dẫn hình ảnh (image-guided systems) như Calisto hoặc Varian giúp tăng độ chính xác. Đối với kính nội nhãn toric, việc loại bỏ hoàn toàn chất nhầy phía sau kính là cực kỳ quan trọng để tránh xoay kính.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Số ca tối thiểu để bắt đầu100-200 ca
Tỷ lệ bệnh nhân khó tính1/6 bệnh nhân
Độ sâu tiền phòng tối thiểu cho ICL2.8 mm
Độ vault lý tưởng cho ICL0.250 - 750 mm
Độ xoay kính toric cho phép3 - 5 độ
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, IC436; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tư vấn (counseling) và quản lý kỳ vọng bệnh nhân như một phần không thể tách rời của phẫu thuật khúc xạ. Một điểm hạn chế cần lưu ý là sự phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng và chi phí thiết bị cao, điều này có thể là rào cản lớn đối với các bác sĩ trẻ mới khởi nghiệp. Việc nhấn mạnh vào "độ vault" và "đo đạc white-to-white" cho ICL là những chi tiết kỹ thuật quan trọng cần được thực hiện chính xác để tránh biến chứng tăng nhãn áp hoặc đục bao sau.
  • Luôn thực hiện tư vấn tiền phẫu và hậu phẫu chi tiết để giảm bớt lo âu cho bệnh nhân.
  • Xây dựng quy trình phẫu thuật chuẩn hóa (standardized surgical routine) và không bao giờ bỏ qua các bước kiểm tra an toàn.
  • Luôn xem xét lại các bản ghi hình phẫu thuật của chính mình để rút kinh nghiệm và cải thiện kỹ năng.
  • Đối với phẫu thuật toric, cần đo đạc bằng nhiều thiết bị khác nhau và kiểm tra kỹ bề mặt nhãn cầu trước khi lập kế hoạch.
  • Không nên vội vàng đầu tư vào các thiết bị khúc xạ đắt tiền nếu chưa có lượng bệnh nhân đục thủy tinh thể ổn định.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, IC436: Demystifying beginner Phaco Refractive practice a Guide for young ophthalmologist, aioseditorproceedings, 2026.

Xem thêm