Giới thiệu
Kính tiếp xúc mềm dùng một lần trong ngày (daily disposable lenses) là một trong hai phiên bản kính tiếp xúc chỉ sử dụng một lần, bên cạnh kính đeo kéo dài (extended-wear lenses). Theo Morgan et al. (2016), xu hướng sử dụng loại kính này đã tăng trưởng mạnh mẽ trên toàn cầu từ khi ra mắt vào năm 1994, với dữ liệu theo dõi tại bảy quốc gia trong giai đoạn 2000-2015 cho thấy tỷ lệ kê đơn kính dùng một lần chiếm ưu thế trong tổng số kính mềm được lắp. Đến năm 2015, bốn công ty kính tiếp xúc lớn toàn cầu đã sản xuất 11 thương hiệu kính cầu, sáu thương hiệu kính loạn (toric), sáu thương hiệu kính đa tiêu (multifocal) và ba thương hiệu kính thẩm mỹ, sử dụng cả vật liệu hydrogel và silicone hydrogel.
Mô hình sử dụng
Tần suất đeo kính tiếp xúc được Efron và Morgan (2009) phân loại thành ba nhóm: kính cứng, kính mềm dùng một lần trong ngày và 'kính mềm khác' (bao gồm kính mềm tái sử dụng). Phân phối tần suất đeo kính dùng một lần trong ngày có dạng hai đỉnh (bimodal), với đỉnh cao nhất tại 2 ngày và 7 ngày mỗi tuần. Trung bình, kính mềm dùng một lần trong ngày được đeo 3.5±2.0 ngày mỗi tuần. Nếu định nghĩa đeo bán thời gian là 1-3 ngày/tuần và toàn thời gian là 4-7 ngày/tuần, thì 40% người dùng kính dùng một lần trong ngày đeo toàn thời gian, so với 91% người dùng 'kính mềm khác'. Dumbleton et al. (2013) khảo sát tại Úc, Na Uy, Anh và Mỹ cho thấy 59% người tham gia đeo kính 7 ngày/tuần, với tỷ lệ cao hơn đáng kể ở Mỹ (64%) và Na Uy (71%) so với Úc (35%) và Anh (41%; p<0.001).
Hiệu quả lâm sàng
Các nghiên cứu cho thấy kính dùng một lần trong ngày mang lại lợi ích vượt trội so với kính thay thế định kỳ hoặc kính truyền thống. Solomon et al. (1996) báo cáo người dùng kính dùng một lần trong ngày có ít triệu chứng, ít lắng đọng, thị lực tốt hơn và ít biến chứng hơn. Hamano et al. (1994) ghi nhận tỷ lệ biến chứng là 4.9% ở người dùng kính dùng một lần so với 8.5% ở người dùng kính mềm đeo hàng ngày truyền thống. Các nghiên cứu hiện đại như của Ichijima et al. (2016) cho thấy khi chuyển sang kính dùng một lần, bệnh nhân giảm đáng kể triệu chứng khô mắt và giảm viêm giác mạc chấm nông (superficial punctate keratitis). Varikooty et al. (2015) kết luận kính silicone hydrogel dùng một lần là lựa chọn tuyệt vời cho bệnh nhân có triệu chứng.
Ưu điểm từ góc độ bác sĩ và người dùng
Từ góc độ bác sĩ, kính dùng một lần giúp giảm thời gian giáo dục bệnh nhân, loại bỏ nhu cầu về dung dịch bảo quản kính (giảm nguy cơ nhiễm trùng liên quan đến hộp đựng kính theo Richdale et al., 2016), và giảm thời gian xử lý các vấn đề liên quan đến dung dịch hoặc biến chứng do kính tái sử dụng. Đối với người dùng, ưu điểm bao gồm sự tiện lợi khi đi du lịch, không cần lo lắng về việc mất hoặc hỏng kính, và dễ dàng tuân thủ do ít hướng dẫn cần ghi nhớ. Walline et al. (2004) chứng minh trẻ em 8-11 tuổi có thể tự chăm sóc và đeo kính dùng một lần thành công.
Nhược điểm và Chiến lược tăng cường sự thoải mái
Nhược điểm chính là sự không tuân thủ của bệnh nhân, cụ thể là việc tái sử dụng kính. Dumbleton et al. (2010) báo cáo 12% bệnh nhân ở Mỹ và 13% ở Canada tái sử dụng kính dùng một lần. Để tăng sự thoải mái, các nhà sản xuất đã thêm các chất như polyvinyl alcohol (PVA), hypromellose (HPMC) và polyethylene glycol (PEG) vào vật liệu kính (Peterson et al., 2006; Fahmy et al., 2010). Vistakon đã tích hợp các chất làm ướt độc quyền như Lacreon trong 1-Day Acuvue Moist và Hydraclear trong Acuvue TruEye.
Độ tin cậy trong sản xuất
Efron et al. (1999) kiểm tra 150 kính -3.00 D của ba thương hiệu đầu tiên và báo cáo độ chính xác cao. Tuy nhiên, Young (2008) đo đường kính của 13 thiết kế kính tại nhiệt độ phòng và nhiệt độ mắt, nhận thấy kính dán nhãn 14.2 mm có đường kính thực tế dao động từ 13.5 đến 14.1 mm khi ở nhiệt độ mắt. Tác giả kết luận việc so sánh đường kính trên nhãn không giúp dự đoán chính xác hiệu suất trên mắt.
Tác động môi trường và Hạn chế
Morgan et al. (2003) khẳng định tác động môi trường của việc sử dụng kính dùng một lần không cao hơn so với các phương thức thay thế khác khi xét đến tổng lượng rác thải. Các hạn chế chính bao gồm: (1) giới hạn về thông số và vật liệu; (2) lo ngại về sự không tuân thủ của bệnh nhân; (3) vấn đề cung ứng ngoài kênh quang học; (4) chi phí cho việc đeo toàn thời gian.
Biến cố thâm nhiễm giác mạc và Viêm giác mạc
Chalmers et al. (2015) báo cáo tỷ lệ thâm nhiễm giác mạc (CIEs) hàng năm là 0.4% ở người dùng silicone hydrogel và 0% ở người dùng hydrogel dùng một lần, thấp hơn đáng kể so với kính tái sử dụng (3-4%). Về viêm giác mạc do vi khuẩn, Morgan et al. (2005) báo cáo tỷ lệ 4.9 ca/10.000 người/năm với kính hydrogel dùng một lần. Stapleton et al. (2008) báo cáo tỷ lệ 2.0 ca/10.000 người/năm, nhưng tăng lên 4.2 ca/10.000 người/năm ở những bệnh nhân thỉnh thoảng ngủ quên khi đeo kính.
Bình luận: Thông tin theo Efron (2018); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các dữ liệu về tỷ lệ biến chứng và thâm nhiễm giác mạc cho thấy kính dùng một lần trong ngày an toàn hơn đáng kể so với kính tái sử dụng. Tuy nhiên, việc giáo dục bệnh nhân không được ngủ quên khi đeo kính vẫn là yếu tố then chốt để phòng ngừa viêm giác mạc do vi khuẩn và Acanthamoeba.
- Khuyến khích bệnh nhân sử dụng kính dùng một lần trong ngày để giảm nguy cơ biến chứng liên quan đến dung dịch bảo quản.
- Giáo dục bệnh nhân tuyệt đối không tái sử dụng kính dùng một lần và không ngủ quên khi đeo kính.
- Cân nhắc sử dụng kính dùng một lần trong ngày như một công cụ hỗ trợ để bệnh nhân thử nghiệm trước khi cắt kính gọng (Atkins et al., 2009).
- Theo dõi sát sao các bệnh nhân có triệu chứng khô mắt hoặc dị ứng, vì kính dùng một lần trong ngày là lựa chọn tối ưu cho nhóm này.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ tái sử dụng kính (Mỹ/Canada) | 12% và 13% (Dumbleton et al., 2010) |
| Tỷ lệ bác sĩ khuyên tái sử dụng (Mỹ/Canada) | 4% và 6% (Dumbleton et al., 2010) |
| Tỷ lệ CIEs hàng năm (Silicone hydrogel dùng 1 lần) | 0.4% (Chalmers et al., 2015) |
| Tỷ lệ CIEs hàng năm (Hydrogel dùng 1 lần) | 0% (Chalmers et al., 2015) |
| Tỷ lệ CIEs hàng năm (Kính tái sử dụng) | 3-4% (Chalmers et al., 2015) |
| Tỷ lệ viêm giác mạc (Kính dùng 1 lần - Morgan et al., 2005) | 4.9 ca/10.000 người/năm |
| Tỷ lệ viêm giác mạc (Kính dùng 1 lần - Stapleton et al., 2008) | 2.0 ca/10.000 người/năm |
| Tỷ lệ viêm giác mạc (Ngủ quên khi đeo kính dùng 1 lần) | 4.2 ca/10.000 người/năm |
Tài liệu tham khảo:
Efron, N., 2018, Daily Disposable Soft Lenses, Contact Lens Practice, 167-174.