Tại hội thảo AIOC 2026, bài giảng IC234 của Dr. Shreesha Kumar K đã trình bày kinh nghiệm lâm sàng về việc sử dụng thủy tinh thể Iris Claw (thường được gọi là iris clip lens) trong các tình huống phẫu thuật phức tạp khi không có hỗ trợ bao (capsular support). Đây là các trường hợp phẫu thuật thứ phát hoặc các tình huống chấn thương mà việc đặt thủy tinh thể trong bao (in-the-bag) không khả thi.
Chỉ định và kỹ thuật đặt Iris Claw cơ bản
Tác giả nhấn mạnh rằng Iris Claw không phải là lựa chọn ưu tiên trong điều kiện bình thường hoặc khi bao sau (posterior capsule - PC) còn nguyên vẹn. Kỹ thuật này được dành riêng cho các tình huống đặc biệt. Trong một ca phẫu thuật mắt giả (aphakia) không có bao sau, quy trình bao gồm việc thực hiện cắt dịch kính trước (anterior vitrectomy) kỹ lưỡng. Sau đó, phẫu thuật viên sử dụng thìa mống mắt (iris spatula) để kiểm tra sự hiện diện của dịch kính trong khu vực đồng tử. Thủy tinh thể được đặt vào và sử dụng móc Sinski (Sinski hook) để cố định vào khe giữa các mấu của Iris Claw. Dấu hiệu nhận biết sự cố định thành công là vết lõm (dimple) tại vị trí mấu mống mắt được kẹp vào.
Xử trí các tình huống phẫu thuật phức tạp
Trong các trường hợp có tổn thương dây chằng (zonular dialysis) lớn, việc cố gắng phẫu thuật nhũ tương hóa thủy tinh thể (phacoemulsification) có thể dẫn đến thảm họa nếu không có hỗ trợ bao đầy đủ. Tác giả mô tả một ca lâm sàng có tổn thương dây chằng khoảng 3 giờ đồng hồ, nơi thủy tinh thể bị nghiêng (tilting) hoàn toàn sau khi bơm dịch vào tiền phòng. Trong tình huống này, việc chuyển đổi sang lấy thủy tinh thể ngoài bao (extracapsular cataract extraction) kết hợp cắt dịch kính trước và đặt Iris Claw là giải pháp an toàn. Đối với các ca cần hỗ trợ tamponade (ví dụ khi bơm bóng khí vào tiền phòng), Iris Claw cung cấp sự hỗ trợ cơ học cần thiết để ngăn bóng khí đi vào khoang dịch kính, giúp duy trì tiền phòng ổn định.
Xử trí biến chứng và lệch thủy tinh thể
Tác giả cũng chia sẻ kinh nghiệm xử trí khi thủy tinh thể Iris Claw bị lệch hoặc rơi vào khoang dịch kính do chấn thương. Trong trường hợp thủy tinh thể bị disenclaved (tuột mấu), phẫu thuật viên có thể xác định vị trí, sử dụng móc Sinski để đưa thủy tinh thể trở lại khu vực đồng tử và cố định lại bằng dụng cụ thứ hai. Việc kiểm tra bằng soi đáy mắt gián tiếp (indirect ophthalmoscopy) và khám trên đèn khe (slit-lamp examination) là bắt buộc để đánh giá tình trạng của các mấu kẹp. Tác giả lưu ý rằng việc duy trì thủy tinh thể ở vị trí trung tâm là yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng thị giác tốt hơn so với một số trường hợp đặt thủy tinh thể trong bao nhưng bị lệch tâm hoặc đục bao sau.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Thời gian thực hiện thủ thuật | 7 đến 8 phút |
| Tổn thương dây chằng (zonular dialysis) | Khoảng 3 giờ đồng hồ (trong ca lâm sàng minh họa) |
| Số lượng mấu kẹp cần kiểm tra | 2 mấu (dấu hiệu dimple) |
| Số lượng mũi khâu tạo hình đồng tử | 1 mũi (trong ca minh họa) |
Bình luận: Thông tin theo Dr. Shreesha Kumar K, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật được mô tả mang tính chất kinh nghiệm cá nhân từ các ca lâm sàng cụ thể. Việc sử dụng Iris Claw đòi hỏi kỹ năng thao tác trên mống mắt điêu luyện để tránh tổn thương mô và đảm bảo độ ổn định lâu dài. Hạn chế của tài liệu là không có dữ liệu theo dõi dài hạn về áp lực nội nhãn hoặc nguy cơ viêm màng bồ đào sau phẫu thuật.
- Luôn thực hiện cắt dịch kính trước kỹ lưỡng trong mọi trường hợp phẫu thuật thứ phát không có bao.
- Sử dụng dấu hiệu vết lõm (dimple) để xác nhận sự cố định chắc chắn của mấu kẹp vào mống mắt.
- Cân nhắc chuyển đổi phương pháp phẫu thuật nếu phát hiện tổn thương dây chằng lớn ngay trong quá trình phacoemulsification.
- Sử dụng Iris Claw như một phương tiện hỗ trợ tamponade cơ học khi cần bơm bóng khí vào tiền phòng.
- Kiểm tra kỹ vị trí các mấu kẹp bằng đèn khe sau chấn thương để phát hiện sớm tình trạng disenclaved.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Shreesha Kumar K, 2026, Iris Claw Iol Implantation in Special Situations, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: uV_mjj7YMx8.