Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC154, Dr. Rajesh Sinha đã trình bày các chiến lược quản lý giác mạc mỏng (dưới 400 microns) trong điều trị keratoconus, tập trung vào việc bảo vệ nội mô và tối ưu hóa hiệu quả điều trị. Thách thức lớn nhất khi thực hiện cross-linking (CXL) trên giác mạc mỏng là nguy cơ tổn thương nội mô do tia UV tập trung quá mức, đòi hỏi các phương pháp tăng khoảng cách giữa tia UV và bề mặt sau của giác mạc.
Các phương pháp bảo vệ nội mô trong CXL
Để đảm bảo an toàn cho nội mô, các phương pháp phổ biến bao gồm sử dụng riboflavin nhược trương (hypo-osmolar riboflavin) 0.1% trong dung dịch saline 0.9%, giúp làm dày giác mạc tạm thời. Mặc dù hiệu quả thấp hơn so với CXL quy ước, phương pháp này vẫn cho kết quả lâm sàng khả quan. Một lựa chọn khác là CXL hỗ trợ bằng kính tiếp xúc (contact lens assisted cross-linking), giúp tăng khoảng cách nhờ độ dày của kính và lớp phim nước mắt. Tuy nhiên, tác giả lưu ý rằng CXL chủ yếu tác động ở hai phần ba trước của giác mạc, do đó các phương pháp sử dụng lenticule hoặc kính tiếp xúc có thể làm giảm hiệu quả điều trị do sự hấp thụ tia UV của các vật liệu này.
Kỹ thuật FILAC và Keratoplasty bổ sung
Kỹ thuật FILAC (femtosecond laser-assisted intrastromal lenticule implantation with accelerated cross-linking) được phát triển để xử lý giác mạc mỏng. Quy trình bao gồm tạo túi trong mô đệm bằng laser femtosecond, cấy lenticule hình khum âm (negative meniscus lenticule) và thực hiện CXL tăng tốc. Yêu cầu đối với bệnh nhân là độ dày giác mạc tối thiểu 320 microns và kích thước chóp (cone size) dưới 6 mm. Lenticule được chuẩn bị với kích thước 8.5 mm, phần trung tâm được bào mỏng 75 microns để giảm độ dày từ 200 xuống 125 microns, tạo hiệu ứng rút ngắn cung (arc shortening effect) nhằm giảm loạn thị. Tác giả cũng đang nghiên cứu Bowman's stromal inlay như một giải pháp thay thế để tăng cường độ bền cơ học cho giác mạc.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Độ dày giác mạc tối thiểu cho FILAC | 320 microns |
| Kích thước chóp (cone size) tối đa | 6 mm |
| Kích thước lenticule | 8.5 mm |
| Thời gian dùng steroid hậu phẫu | 6 tháng đến 1 năm |
| Hiệu quả giảm loạn thị (rose bengal) | 5 đến 6 diopters |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như FILAC và sử dụng rose bengal với ánh sáng xanh (520 nm) là những hướng tiếp cận mới đầy tiềm năng nhưng cần các nghiên cứu quy mô lớn hơn để đánh giá độ an toàn dài hạn và nguy cơ sẹo giác mạc (interface haze). Việc sử dụng steroid kéo dài là bắt buộc để kiểm soát phản ứng viêm tại các mặt phân cách (interfaces).
Cảnh báo và hướng nghiên cứu mới
Tác giả nhấn mạnh rủi ro cao về sẹo tại mặt phân cách (interface haze) sau phẫu thuật cấy ghép, đòi hỏi sử dụng steroid tại chỗ từ 6 tháng đến 1 năm. Đối với các phương pháp bổ sung oxy (oxygen supplementation), kết quả nghiên cứu cho thấy sự thay đổi về Kmax không đáng kể, gợi ý có các yếu tố khác tham gia vào quá trình ổn định giác mạc. Ngoài ra, việc sử dụng rose bengal kết hợp ánh sáng xanh đang được thử nghiệm ở quy mô nhỏ (6 ca) với hiệu quả giảm loạn thị tốt, tuy nhiên đây vẫn là kỹ thuật off-label và cần thêm các nghiên cứu chính thống để được cấp phép.
- Ưu tiên sử dụng riboflavin nhược trương cho các trường hợp giác mạc mỏng cận ngưỡng 400 microns.
- Tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ steroid kéo dài (tối thiểu 6 tháng) sau các thủ thuật cấy ghép mô đệm để giảm thiểu haze.
- Lựa chọn kích thước lenticule phù hợp (8.5 mm) cho các chóp giác mạc dưới 6 mm để đạt hiệu quả điều trị tối ưu.
- Cần thận trọng với các kỹ thuật mới như rose bengal do chưa có dữ liệu lâm sàng đầy đủ và vấn đề pháp lý off-label.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Rajesh Sinha, 2026, AIOC 2026 IC154: Cxl in Thin Corneas, Additive Keratoplasty & Oxygen Supplement, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: 40MyuxJj7Z8.