Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC536 đã trình bày tổng quan về kỹ thuật Keratorefractive Lenticular Extraction (CLEx), một phương pháp phẫu thuật khúc xạ không vạt (flapless) đang trở thành xu hướng chủ đạo. CLEx được định nghĩa là quá trình loại bỏ một mô nhu mô (stromal lenticule) được tạo bởi laser femtosecond để thay đổi độ cong giác mạc và điều chỉnh tật khúc xạ, khắc phục các biến chứng liên quan đến vạt như khô mắt, lệch vạt hoặc tân mạch biểu mô.
Lịch sử và sự phát triển của CLEx
Lịch sử phẫu thuật khúc xạ bắt đầu từ Radial Keratotomy (RK) vào năm 1970, tiếp nối bởi PRK và LASIK. Mặc dù LASIK mang lại kết quả tốt, các biến chứng như bệnh khô mắt (dry eye disease) và các rủi ro liên quan đến vạt đã thúc đẩy nhu cầu về một giải pháp thay thế xâm lấn tối thiểu. Các nghiên cứu tiền lâm sàng ban đầu bởi Secendo đã chứng minh độ chính xác đạt 98,4% trong việc đạt mục tiêu khúc xạ trong phạm vi 1 diopter. Sự phát triển của kỹ thuật cắt nhỏ (small incision) đã đặt nền móng cho SMILE (Small Incision Lenticule Extraction). Các nghiên cứu của Shyl và cộng sự đã tối ưu hóa trình tự bắn laser theo mô hình xoắn ốc (spiral pattern), giúp giảm sự xáo trộn collagen tại giao diện cắt, từ đó cải thiện quá trình lành thương nhu mô và kết quả thị giác.
So sánh các nền tảng công nghệ
Hiện nay, nhiều nền tảng như Visumax 800, SILK, CLEAR và Schwind SmartSight đang được sử dụng. Visumax 800 (năm 2024) nổi bật với tần số lặp lại 2 MHz, giúp giảm thời gian tạo lenticule xuống dưới 8-10 giây (thường là 8 giây). Các hệ thống này tích hợp các tính năng như kiểm soát cyclotorsion và hỗ trợ định tâm (centration). Một ưu điểm của CLEAR là tích hợp OCT trong phẫu thuật (intraoperative OCT) để hỗ trợ căn chỉnh và xác định độ sâu nhu mô. Tuy nhiên, mỗi hệ thống có đặc điểm riêng về hình dạng lenticule (plano-convex hoặc biconvex) và khả năng xử trí khi mất hút chân không (suction loss).
Kỹ thuật docking và quản lý bệnh nhân
Docking và định tâm là bước quan trọng nhất quyết định thành công của phẫu thuật. Việc lựa chọn kích thước nón tiếp xúc (contact glass) phụ thuộc vào đường kính trắng-trắng (white-to-white) của giác mạc và vùng quang học (optical zone) dự kiến. Đối với Visumax 800, nón nhỏ thường được ưu tiên. Khi docking, cần đảm bảo sự applanation (áp phẳng) đạt 80-90% đối với nón nhỏ và 100% đối với nón trung bình. Cần kiểm soát tiếng ồn trong phòng mổ và hướng dẫn bệnh nhân giữ bình tĩnh. Đối với bệnh nhân lo âu, tác giả khuyến cáo tiền mê bằng 0,25 mg alprazolam. Việc sử dụng khăn trải mặt (drape) nhỏ giúp tránh che mũi, giảm cảm giác ngạt cho bệnh nhân.
Xử trí biến chứng và tối ưu hóa kết quả
Mất hút chân không (suction loss) là một biến chứng cần lưu ý. Nếu xảy ra, cần giải phóng chân không, làm khô vùng phẫu thuật và làm sạch mặt dưới của kính tiếp xúc trước khi thực hiện lại (redock). Các nghiên cứu trên 242 mắt cho thấy chỉ số an toàn (safety index) đạt 1,01 và chỉ số hiệu quả (efficacy index) đạt 0,94. Việc điều chỉnh angle kappa trong phẫu thuật giúp giảm các quang sai bậc cao (HOA). Kỹ thuật hydro-expression sử dụng canula chuyên dụng tại vị trí 6 giờ giúp việc lấy lenticule trở nên dễ dàng và an toàn hơn, giảm thiểu thao tác bằng kẹp (forceps) trong giao diện.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ đạt mục tiêu khúc xạ (±1D) | 98,4% (nghiên cứu Secendo) |
| Thời gian tạo lenticule (Visumax 800) | 8-10 giây |
| Tỷ lệ mất hút chân không (Visumax 800) | 0,161% (1242 mắt) |
| Tỷ lệ mất hút chân không (các nền tảng khác) | 1,34% (nghiên cứu đa trung tâm) |
| Cỡ mẫu nghiên cứu HOA | 242 mắt |
| Liều tiền mê alprazolam | 0,25 mg |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như hydro-expression là kinh nghiệm cá nhân của diễn giả, cần thận trọng khi áp dụng để tránh tổn thương giao diện. Việc sử dụng thuốc an thần (alprazolam) cần tuân thủ quy định của cơ sở y tế và đánh giá tiền mê kỹ lưỡng.
- Luôn kiểm tra độ sạch của phòng mổ (lint-free) để tránh dị vật trong giao diện.
- Sử dụng hệ thống định tâm tự động (central line) để giảm thiểu quang sai bậc cao.
- Tiền mê cho bệnh nhân lo âu giúp cải thiện đáng kể sự hợp tác trong quá trình docking.
- Ưu tiên kỹ thuật lấy lenticule ít xâm lấn (như hydro-expression) để bảo tồn cấu trúc nhu mô.
- Đảm bảo tư thế đầu bệnh nhân song song với sàn để tối ưu hóa quá trình docking.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, IC536 Keratorefractive lenticular Extraction Unplugged Mastering the art and science, aioseditorproceedings, Video ID: V_vH8vvfcho.