Kỹ thuật khâu và vật liệu chỉ trong phẫu thuật ghép giác mạc xuyên

Bs Ngô Hữu Thế
19.11.26
Last Updated

Phẫu thuật ghép giác mạc xuyên (penetrating keratoplasty) hiện đại hướng tới mục tiêu đạt được mảnh ghép trong suốt và giảm thiểu loạn thị sau mổ. Theo tài liệu từ chương 37 của sách Corneal Surgery (2009), việc chú trọng vào chi tiết đóng vết mổ là yếu tố then chốt để đảm bảo độ bền vết mổ, ngăn ngừa rách vết mổ và giảm thiểu hội chứng tăng sinh biểu mô (epithelial down-growth syndrome).

Vật liệu chỉ khâu

Trước những năm 1970, chỉ tơ bện (braided silk) thường được sử dụng nhưng hiện nay không còn phù hợp do khả năng thoái hóa nhanh và phản ứng mô cao. Nylon 10-0 là vật liệu phổ biến nhất nhờ khả năng duy trì độ bền kéo hơn 1 năm, tuy nhiên nó có thể bị thủy phân dần theo thời gian. Polypropylene có độ bền kéo cao và ít phản ứng mô nhưng khó thao tác do tính đàn hồi cao (có thể giãn tới 38%). Polyester (monofilament) là vật liệu không đàn hồi, không tiêu, nhưng kinh nghiệm lâm sàng cho thấy khó thao tác và có báo cáo về tình trạng thâm nhiễm vô khuẩn quanh chỉ.

Kim khâu

Kim khâu trong ghép giác mạc thường có đường kính nhỏ từ 0,10 mm đến 0,15 mm. Loại kim được ưu tiên là kim cắt ngược (reverse-cutting) và kim thìa (spatulated) để giảm thiểu chấn thương mô. Các thiết kế kim như Ethicon CS hoặc Alcon A được đánh giá cao. Việc định vị kim trên kẹp kim cần chính xác, lý tưởng nhất là nắm ở vị trí 1/4 đến 1/3 khoảng cách từ phần đuôi kim (swage) đến mũi kim để tối ưu hóa độ dài đường đi của kim qua mô.

Kỹ thuật khâu và các kiểu khâu

Các kỹ thuật khâu bao gồm khâu gián đoạn (interrupted), khâu liên tục đơn (single continuous), và khâu liên tục kép (double continuous). Kỹ thuật khâu liên tục đơn thường sử dụng 20-24 mũi khâu. Kỹ thuật khâu liên tục kép (torque-antitorque) sử dụng hai đường chỉ chạy ngược chiều nhau để bù trừ lực xoắn. Việc sử dụng nút thắt trượt (slip knot) giúp kiểm soát độ căng vết mổ chính xác hơn. Mọi nút thắt của chỉ không tiêu cần được vùi vào trong nhu mô giác mạc để giảm thiểu phản ứng mô và nguy cơ tân mạch.

Điều chỉnh chỉ khâu

Điều chỉnh chỉ khâu trong và sau mổ là bước quan trọng để giảm thiểu loạn thị. Việc sử dụng keratometer giúp đánh giá độ cong giác mạc và hướng dẫn điều chỉnh độ căng của các vòng chỉ. Điều chỉnh sau mổ có thể thực hiện tại đèn khe (slit lamp) sau khi gây tê bề mặt, sử dụng spatula để tách biểu mô phủ trên vòng chỉ trước khi điều chỉnh độ căng.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Nylon 10-0Phổ biến nhất, duy trì độ bền kéo > 1 năm
PolypropyleneĐộ giãn dài tới 38%
PolyesterĐộ giãn dài 1%, duy trì độ bền kéo tại chỗ tới 4 năm
Đường kính kim khâu0,10 mm - 0,15 mm
Số mũi khâu (khâu liên tục)20 - 24 mũi
Loạn thị sau mổ (khâu liên tục)Trung bình 3 - 4 D
Bình luận: Thông tin theo Chapter 37, Corneal Surgery (2009); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc lựa chọn kỹ thuật khâu phụ thuộc vào kinh nghiệm phẫu thuật viên và tình trạng giác mạc của bệnh nhân. Hạn chế của các nghiên cứu được trích dẫn là thiếu bằng chứng thuyết phục về sự vượt trội của một kỹ thuật khâu cụ thể trong việc kiểm soát loạn thị cuối cùng sau khi đã tháo chỉ.
  • Luôn vùi nút thắt chỉ vào trong nhu mô giác mạc để giảm nguy cơ phản ứng mô và tân mạch.
  • Sử dụng keratometer trong mổ để điều chỉnh độ căng chỉ, giúp giảm thiểu loạn thị sau mổ.
  • Ưu tiên kim khâu loại spatulated, reverse-cutting để giảm chấn thương giác mạc.
  • Cân nhắc kỹ thuật khâu liên tục kép nếu cần độ an toàn vết mổ cao hơn.
  • Thực hiện điều chỉnh chỉ khâu sớm trong 3 tháng đầu sau mổ để đạt hiệu quả tối ưu.

Tài liệu tham khảo:

David H. Haight, 2009, Chapter 37: Sutures and suturing technique, Corneal Surgery, 323-336.

Xem thêm