Nghiên cứu lâm sàng của Sanders et al. (2004) trên 526 mắt của 294 bệnh nhân đã đánh giá hiệu quả và độ an toàn của thấu kính nội nhãn hậu phòng (phakic posterior chamber intraocular lens - pPIOL) loại Visian ICL trong thời gian theo dõi 3 năm. Thấu kính nội nhãn (intraocular lens - IOL) hậu phòng mang lại ưu điểm bảo tồn chức năng điều tiết của thủy tinh thể tự nhiên, không làm thay đổi hình dạng giác mạc, có khả năng tháo bỏ hoặc thay thế, và cho kết quả khúc xạ dự đoán được.
Lịch sử và các loại thấu kính pPIOL
Sự phát triển của pPIOL bắt đầu từ những năm 1980 với các thiết kế ban đầu của Fyodorov. Các thế hệ ICL sau đó đã cải tiến về thiết kế và vật liệu. Hiện nay có ba loại pPIOL chính bao gồm: Phakic Refractive Lens (PRL), Visian ICL (trước đây là STAAR implantable collamer lens), và Stick lens. Visian ICL V4 hiện tại là một thấu kính một mảnh, hình chữ nhật, có các tùy chọn chiều dài từ 11.0 mm đến 13.5 mm tùy theo độ khúc xạ. Vật liệu collamer (collagen-copolymer) được sử dụng cho ICL, trong khi PRL sử dụng silicone kỵ nước siêu mỏng và Stick lens sử dụng vật liệu acrylic ưa nước.
Kết quả hiệu quả lâm sàng
Dữ liệu từ nghiên cứu ICL năm 2004 cho thấy 59.3% mắt đạt thị lực không kính 20/20 hoặc tốt hơn sau 3 năm. Đối với nhóm cận thị từ 7-10 D, 54.2% đạt thị lực 20/20 hoặc tốt hơn. Độ nhạy tương phản (contrast sensitivity) được cải thiện đáng kể ở tần số không gian 6 và 18 cpd trong điều kiện mesopic. Các nghiên cứu so sánh cho thấy ICL vượt trội hơn LASIK về thị lực không kính và thị lực tối ưu có kính ở bệnh nhân cận thị trung bình đến cao (8-12 D).
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu ICL | 526 mắt, 294 bệnh nhân |
| Tỷ lệ thị lực 20/20 không kính (3 năm) | 59.3% |
| Tỷ lệ thị lực 20/40 không kính (3 năm) | 94.7% |
| Độ chính xác trong khoảng 0.5 D | 67.5% |
| Độ chính xác trong khoảng 1.0 D | 88.2% |
| Tỷ lệ hài lòng rất cao/cực kỳ | 92.1% |
Biến chứng và an toàn
Biến chứng chính của pPIOL là sự phát triển của đục thủy tinh thể (cataract). Trong nghiên cứu FDA, tỷ lệ đục thủy tinh thể có ý nghĩa lâm sàng là 2.7%. Các biến chứng khác bao gồm tăng nhãn áp (intraocular pressure - IOP), bong võng mạc (retinal detachment), và mất tế bào nội mô giác mạc (endothelial cell loss). Tỷ lệ mất tế bào nội mô tích lũy trong 3 năm đầu là 8.4-9.7%. Nguy cơ biến chứng thường cao hơn ở những bệnh nhân có độ cận thị tiền phẫu cao (>10 D).
Cân nhắc giải phẫu và lựa chọn bệnh nhân
Việc đo đạc chính xác các thông số giải phẫu tiền phòng là yếu tố then chốt. Các phương pháp bao gồm siêu âm A-scan, đo giao thoa kế từng phần (partial coherence interferometry - PCI), siêu âm tần số cao (VHF), chụp Scheimpflug (Pentacam), và OCT (Visante). Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân bao gồm tuổi từ 21-50, khúc xạ ổn định, độ sâu tiền phòng (anterior chamber depth - ACD) ≥2.8 mm (≥2.5 mm cho PRL), và mật độ tế bào nội mô >2500 cells/mm2 ở tuổi 20 hoặc >2000 cells/mm2 ở tuổi 40.
Bình luận: Thông tin theo Lawless & Hodge (2009); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các biến chứng như đục thủy tinh thể và mất tế bào nội mô là những hạn chế quan trọng cần thảo luận kỹ với bệnh nhân. Việc lựa chọn thấu kính dựa trên đo đạc giải phẫu chính xác là yếu tố quyết định thành công, tránh các biến chứng do thấu kính quá lớn hoặc quá nhỏ gây chèn ép cấu trúc nội nhãn.
- Đánh giá kỹ độ sâu tiền phòng và mật độ tế bào nội mô trước phẫu thuật.
- Sử dụng các thiết bị đo đạc hiện đại như Pentacam hoặc UBM để tối ưu hóa kích thước thấu kính.
- Thực hiện cắt mống mắt ngoại vi (peripheral iridotomy) trước phẫu thuật để phòng ngừa nghẽn đồng tử.
- Theo dõi định kỳ mật độ tế bào nội mô và tình trạng đục thủy tinh thể sau phẫu thuật.
- Cân nhắc kỹ thuật bioptics (kết hợp phẫu thuật khúc xạ giác mạc) cho các trường hợp còn tồn dư độ khúc xạ.
Tài liệu tham khảo:
Lawless MA, Hodge C, 2009, Phakic posterior chamber lens (pPIOL), Corneal Surgery, 903-912.