Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC207, Dr. Jitendra Nenumal Jethani đã trình bày các kỹ thuật phẫu thuật lác (strabismus surgery) cho các trường hợp lác góc nhỏ (small angle) và lác không đồng hành (incomitant deviations). Bài giảng tập trung vào việc ứng dụng kỹ thuật miniplication và adjustable faden để giải quyết các tình trạng song thị (diplopia) gây khó chịu mà phẫu thuật lùi/cắt cơ (recession-resection) tiêu chuẩn không đạt hiệu quả tối ưu.
Khái niệm lác góc nhỏ và chỉ định phẫu thuật
Lác góc nhỏ được định nghĩa là các trường hợp có độ lác nhỏ, đôi khi không đáng kể về mặt thẩm mỹ nhưng gây ra các vấn đề chức năng nghiêm trọng như song thị. Trong thực hành lâm sàng, các phẫu thuật viên thường giới hạn mức lùi cơ tối đa là 3 mm cho cơ trực trong và 4 mm cho cơ trực ngoài vì lo ngại không tạo ra sự thay đổi đáng kể ở vị trí nguyên phát (primary position). Tuy nhiên, đối với những bệnh nhân có song thị gây khó chịu, các kỹ thuật như miniplication hoặc adjustable faden trở nên cần thiết. Tác giả nhấn mạnh sự khác biệt giữa microtropia (lác viễn) và hội chứng monofixation, đồng thời lưu ý rằng việc điều trị cần cá thể hóa dựa trên mức độ incomitancy (độ lác thay đổi theo hướng nhìn).
Kỹ thuật Miniplication
Kỹ thuật miniplication được mô tả ban đầu bởi Kenneth Wright như một thủ thuật thực hiện tại phòng khám (office-based procedure). Kỹ thuật này bao gồm việc nắm giữ phần trung tâm của cơ (khoảng 3 đến 5 mm) tại vị trí cách điểm bám (insertion) 5 mm và khâu gấp cơ (plicate) vào củng mạc. Ưu điểm của phương pháp này là tính xâm lấn tối thiểu. Theo kinh nghiệm của tác giả, kỹ thuật này giúp giảm độ lác trung bình là 6,7 prism diopters. Tác giả lưu ý rằng hiệu quả của miniplication đối với cơ trực trên thường cao hơn so với cơ trực trong.
Kỹ thuật Adjustable Faden (Scott's Procedure)
Kỹ thuật adjustable faden (hay còn gọi là retroequatorial myopexy có thể điều chỉnh) dựa trên nguyên lý của phẫu thuật Faden cổ điển do Alan Scott mô tả, nhằm giảm cánh tay đòn hiệu quả của cơ mà không làm thay đổi vị trí cơ ở tư thế nguyên phát. Vấn đề của Faden cổ điển là khó chuẩn độ liều lượng do đây là kỹ thuật khâu cố định. Phiên bản có thể điều chỉnh cho phép phẫu thuật viên thực hiện lùi cơ (recession) kết hợp với cắt cơ (resection) và đặt chỉ khâu có thể điều chỉnh (adjustable suture). Điều này giúp phẫu thuật viên có thể quay lại điều chỉnh nếu kết quả sau phẫu thuật ở tư thế nguyên phát không như mong đợi.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Giảm độ lác trung bình (Miniplication) | 6,7 prism diopters |
| Giới hạn lùi cơ trực trong tiêu chuẩn | 3 mm |
| Giới hạn lùi cơ trực ngoài tiêu chuẩn | 4 mm |
| Hiệu quả điều chỉnh incomitance (1mm chênh lệch) | Khoảng 5 prism diopters |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, IC207; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng chỉ khâu có thể điều chỉnh giúp tăng tính an toàn cho phẫu thuật viên khi xử lý các trường hợp lác phức tạp. Hạn chế của bài giảng là không cung cấp cỡ mẫu (n) cụ thể cho các ca lâm sàng được minh họa, do đó cần thận trọng khi áp dụng con số 6,7 prism diopters vào thực hành đại trà.
- Cân nhắc kỹ thuật miniplication cho các trường hợp lác góc nhỏ có song thị gây khó chịu.
- Sử dụng kỹ thuật adjustable faden để kiểm soát độ lác không đồng hành (incomitancy) mà không làm ảnh hưởng đến tư thế nguyên phát.
- Luôn kiểm tra độ lác ở các hướng nhìn khác nhau trước khi quyết định phẫu thuật.
- Áp dụng chỉ khâu có thể điều chỉnh (adjustable suture) để tăng khả năng tinh chỉnh kết quả sau phẫu thuật.
Tài liệu tham khảo:
Jitendra Nenumal Jethani, 2026, Adjustable Faden the Scott's Procedure, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: PX-QMl3bDOs.