Quản lý động lực học chất lỏng trong phẫu thuật Phacoemulsification

Bs Ngô Hữu Thế
6.11.26
Last Updated

Phiên hội thảo AIOC 2026 IC203 với chủ đề quản lý các vấn đề về dòng chảy trong phẫu thuật Phacoemulsification (phaco) đã cung cấp cái nhìn toàn diện về việc tối ưu hóa thông số máy để đạt kết quả phẫu thuật hoàn hảo. Việc hiểu rõ nguyên lý động lực học chất lỏng (fluidics) giúp ổn định tiền phòng, giảm thiểu biến chứng và rút ngắn thời gian phẫu thuật.

Nguyên lý động lực học chất lỏng trong Phaco

Động lực học chất lỏng là nghiên cứu về các nguyên lý cơ bản liên quan đến dòng chảy vào, quá trình nhũ tương hóa nhân và loại bỏ nhân đã nhũ tương hóa ra khỏi mắt. Việc kiểm soát tốt các yếu tố này giúp cải thiện độ ổn định của tiền phòng, giảm nhiệt năng, giảm lượng dịch sử dụng và hạn chế biến động tiền phòng. Máy phaco bao gồm console, bàn đạp (foot pedal) và tay cầm (handpiece). Bàn đạp có hai nấc và ba hành trình, cho phép phẫu thuật viên kiểm soát từ chế độ tưới (irrigation) đến hút (aspiration) và năng lượng (power). Tay cầm sử dụng tinh thể áp điện (piezoelectric crystals) để chuyển đổi năng lượng điện thành rung động cơ học, với các loại đầu tip khác nhau (0-60 độ, phổ biến nhất là 30 độ) để tối ưu hóa khả năng cắt và giữ nhân.

Các thông số kỹ thuật và chiến lược kiểm soát

Năng lượng phaco phụ thuộc vào tần số, chiều dài hành trình (stroke length) và hiệu suất của tay cầm. Các cơ chế nhũ tương hóa bao gồm lý thuyết cơ học (hiện tượng jackhammer), thành phần torsional và lý thuyết vi tạo bọt (micro cavitation). Các chế độ truyền năng lượng bao gồm chế độ panel, tuyến tính (linear), xung (pulse) và burst. Đối với fluidics, áp lực nội nhãn (IOP) được duy trì bằng cách giữ chai dịch treo ở độ cao 60-90 cm so với đầu bệnh nhân; mỗi 15 cm điều chỉnh có thể thay đổi 11 mmHg áp lực. Các loại bơm hút phổ biến hiện nay là bơm nhu động (peristaltic pump) và bơm venturi. Tốc độ dòng hút (AFR) tối ưu thường nằm trong khoảng 20-36 cc/phút. Vacuum (lực hút) cung cấp khả năng giữ nhân, với các máy hiện đại cung cấp lên đến 650 mmHg.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Độ cao chai dịch60-90 cm so với đầu bệnh nhân
Tốc độ dòng hút (AFR)20-36 cc/phút
Lực hút (Vacuum)Lên đến 650 mmHg
Tần số cắt (Vitrectomy)Lên đến 5.000 lần/phút
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026 IC203; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các phẫu thuật viên cần lưu ý rằng việc kiểm soát fluidics không chỉ là thiết lập thông số máy mà còn là sự phối hợp giữa kỹ thuật phẫu thuật và khả năng xử lý tình huống (như shallow anterior chamber). Hạn chế của tài liệu là không cung cấp dữ liệu định lượng về tỷ lệ biến chứng cụ thể cho từng loại máy.

Quản lý các tình huống lâm sàng đặc biệt

Trong các trường hợp tiền phòng nông (shallow anterior chamber), việc duy trì sự cân bằng giữa dòng vào và dòng ra là tối quan trọng. Các nguyên nhân gây tiền phòng nông bao gồm yếu tố giải phẫu (viễn thị), fluidics (chai dịch thấp, AFR cao), rò rỉ vết mổ hoặc áp lực từ phía sau (bệnh nhân nheo mắt, đặt vành mi quá chặt). Đối với đồng tử nhỏ (dưới 4 mm), nguy cơ rách bao sau cao gấp 5 lần. Việc chuẩn bị trước phẫu thuật với thuốc giãn đồng tử là bắt buộc. Trong phẫu thuật, có thể sử dụng các thiết bị giãn đồng tử cơ học như iris hooks hoặc B-hex ring. Đối với hội chứng kẹt đồng tử ngược (reverse pupillary block), việc nâng nhẹ mống mắt để cân bằng áp lực giữa tiền phòng và hậu phòng là kỹ thuật then chốt. Khi xảy ra rách bao sau (PCR), mục tiêu là giảm thiểu sa dịch kính, bảo tồn bao còn lại để đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) và tránh kéo căng dịch kính.

  • Luôn kiểm tra độ cao chai dịch và tình trạng rò rỉ vết mổ khi tiền phòng nông.
  • Sử dụng iris hooks hoặc B-hex ring cho các trường hợp đồng tử nhỏ nghiêm trọng.
  • Khi nghi ngờ rách bao sau, ngừng ngay phaco, bơm chất nhầy (OVD) để ổn định tiền phòng.
  • Ưu tiên chuyển tuyến hoặc hội chẩn với bác sĩ dịch kính võng mạc nếu có sa dịch kính hoặc nhân rơi vào buồng dịch kính.
  • Luôn duy trì sự bình tĩnh và đảm bảo đội ngũ hỗ trợ sẵn sàng các vật tư tiêu hao cho vitrectomy.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, MANAGING FLUID FLOW ISSUES DURING PHACOEMULSIFICATION, AIOC 2026 IC203, Video ID: _E5Ae-Nd5Ro

Xem thêm