Kỹ thuật phẫu thuật võng mạc phức tạp: Kinh nghiệm từ AIOC 2026

Bs Ngô Hữu Thế
1.11.26
Last Updated

Hội thảo AIOC 2026, phiên IC424, đã trình bày các chiến lược phẫu thuật cho các bệnh lý võng mạc phức tạp, bao gồm bong võng mạc do co kéo (tractional retinal detachment - TRD) và bong võng mạc kết hợp (combined retinal detachment - CRD). Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ mô hình co kéo, xử lý mô tỉ mỉ và kiểm soát xuất huyết trong phẫu thuật cắt dịch kính (vitrectomy).

Thách thức trong bong võng mạc do co kéo (TRD)

Trong phẫu thuật TRD, việc sử dụng máy cắt tốc độ cao (high-speed cutter) đã thay đổi quy trình xử lý. Phẫu thuật viên cần thực hiện cắt dịch kính trung tâm, sau đó tìm kiếm không gian tiềm tàng giữa màng và võng mạc để bóc tách. Việc sử dụng kỹ thuật "shaving" với áp lực hút thấp và tốc độ cắt tối đa giúp giảm thiểu nguy cơ rách võng mạc do co kéo. Đối với các màng dày quanh đĩa thị, cần tránh bóc tách trực tiếp để hạn chế xuất huyết. Kỹ thuật bóc tách từ trung tâm ra ngoại vi (inside-out dissection) được ưu tiên để giải phóng lực co kéo mà không gây tổn thương võng mạc.

Quản lý bong võng mạc kết hợp (CRD)

CRD thường có đặc điểm màng dày, võng mạc mỏng và mạch máu xơ hóa. Việc phân biệt CRD với TRD dựa trên hình thái màng và cấu trúc võng mạc trên OCT. Trong các ca CRD, phẫu thuật viên thường sử dụng kỹ thuật bóc tách hai tay (bimanual technique) để xử lý các màng dày. Việc sử dụng PFCL (perfluorocarbon liquid) giúp ổn định võng mạc trong quá trình bóc tách. Cần đặc biệt lưu ý đến các màng dưới võng mạc; nếu không thể bóc tách an toàn, việc để lại một phần màng có thể là lựa chọn để tránh gây rách võng mạc lớn.

Xử lý lỗ hoàng điểm khó (Refractory Macular Holes)

Lỗ hoàng điểm khó (refractory macular holes) được định nghĩa là lỗ không đóng sau phẫu thuật lần đầu, chiếm tỷ lệ lên đến 10% các ca. Các lựa chọn phẫu thuật bao gồm ghép màng ngăn trong (ILM free graft), ghép võng mạc tự thân (autologous retinal transplant), gây bong võng mạc hoàng điểm (macular detachment induction) và ghép màng ối (human amniotic membrane graft). Lựa chọn kỹ thuật phụ thuộc vào kích thước lỗ hoàng điểm: lỗ >800 micron thường được chỉ định ghép võng mạc tự thân, trong khi lỗ 400-600 micron có thể xử lý bằng ghép ILM.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ lỗ hoàng điểm không đóngLên đến 10%
Kích thước lỗ hoàng điểm ghép võng mạc tự thân>800 micron
Kích thước lỗ hoàng điểm ghép ILM400-600 micron
Số ca ghép võng mạc tự thân đã thực hiện27-28 ca
Số ca ghép màng ối3 ca
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật ghép võng mạc tự thân và màng ối là những lựa chọn cứu vãn cho các lỗ hoàng điểm khó, tuy nhiên đòi hỏi kỹ năng phẫu thuật cao và sự tuân thủ tư thế sau mổ của bệnh nhân. Hạn chế của các kỹ thuật này là kết quả chức năng thị giác có thể không tương xứng với kết quả giải phẫu.

Các điểm thay đổi thực hành lâm sàng:

  • Sử dụng máy cắt tốc độ cao để giảm thiểu lực co kéo lên võng mạc trong phẫu thuật TRD.
  • Ưu tiên kỹ thuật bóc tách từ trung tâm ra ngoại vi (inside-out) để giải phóng lực co kéo an toàn.
  • Duy trì ngưỡng thấp cho phẫu thuật bóc tách hai tay (bimanual surgery) khi gặp các màng dày, phức tạp.
  • Sử dụng PFCL như một công cụ hỗ trợ đắc lực để ổn định võng mạc và kiểm soát xuất huyết trong phẫu thuật dưới dầu silicon.
  • Cá nhân hóa lựa chọn kỹ thuật ghép cho lỗ hoàng điểm khó dựa trên kích thước lỗ và tình trạng mép lỗ.

Tài liệu tham khảo:

Guru Prasad, Sachin Maholi, et al., 2026, A video bouquet of tough retinal surgeries, AIOC 2026 IC424, Video ID: P2SsEqAONkQ.

Xem thêm