Lão thị: Ứng dụng Laser, Thấu kính và Tư duy lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
1.11.26
Last Updated

Hội thảo AIOC 2026 IC153 với chủ đề "Presbyopia Decoded: Lasers, Lenses & Logic" đã cung cấp cái nhìn toàn diện về các phương pháp điều trị lão thị hiện đại, bao gồm phẫu thuật laser giác mạc và thay thủy tinh thể khúc xạ (Refractive Lens Exchange - RLE). Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc lựa chọn phương pháp phù hợp đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về cơ chế quang học, đặc biệt là vai trò của quang sai cầu (spherical aberration) và sự cá thể hóa trong lập kế hoạch điều trị.

Cơ chế và Ứng dụng của Presbyond

Hệ thống Presbyond không đơn thuần là monovision truyền thống mà là sự kết hợp giữa monovision và việc tạo ra quang sai cầu để mở rộng chiều sâu tiêu cự (extended depth of field - EDOF). Cơ chế này giúp tạo ra một dải thị lực liên tục, cho phép hai mắt phối hợp tốt mà không gây ra hiện tượng nhòe chéo (cross blur) đáng kể. Trong thực hành, việc lập kế hoạch điều trị đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối; sai số khúc xạ trên 0.5 diopter ở bất kỳ mắt nào cũng có thể dẫn đến sự không hài lòng của bệnh nhân. Các bác sĩ cần thực hiện kiểm tra sự chấp nhận của bệnh nhân (acceptance test) bằng cách sử dụng thấu kính cộng 1.5 diopter trên mắt không ưu thế để đánh giá khả năng thích nghi trước khi can thiệp.

Phân tích Kết quả và Hiệu quả Lâm sàng

Các nghiên cứu được báo cáo cho thấy kết quả khả quan ở cả nhóm bệnh nhân cận thị và viễn thị với độ tuổi trung bình là 49. Trong nhóm cận thị, 61% bệnh nhân đạt thị lực tốt hơn 6/6 và N8, trong khi ở nhóm viễn thị, 80% đạt 6/5 với N5. Phân tích chiều sâu tiêu cự cho thấy mức tăng trung bình là 2.75 ± 0.75 diopter, mô phỏng hiệu quả thị lực của kính đa tiêu cự. Việc lựa chọn bệnh nhân là yếu tố then chốt; những bệnh nhân có thủy tinh thể trong suốt và đủ điều kiện phẫu thuật khúc xạ là ứng viên lý tưởng.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu25 bệnh nhân
Độ tuổi trung bình49 tuổi
Thị lực tối thiểu (cận thị)6/6 và N8
Tỷ lệ đạt 6/5 với N5 (viễn thị)80%
Chiều sâu tiêu cự đạt được2.75 ± 0.75 diopter
Tỷ lệ độc lập với kính77%
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026 IC153, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đo đạc quang sai cầu toàn mắt thay vì chỉ dựa vào giác mạc để tối ưu hóa kết quả. Hạn chế của các phương pháp này là yêu cầu kỹ năng lập kế hoạch cao và khả năng quản lý kỳ vọng bệnh nhân trong giai đoạn thích nghi 2-3 tháng đầu.

Lựa chọn phương pháp thay thủy tinh thể khúc xạ (Prelex)

Prelex là lựa chọn thay thế cho phẫu thuật laser ở những bệnh nhân không còn khả năng điều tiết hoặc có chống chỉ định với phẫu thuật giác mạc. Việc lựa chọn thấu kính nội nhãn (IOL) cần dựa trên nhu cầu lối sống cụ thể của bệnh nhân thay vì chỉ dựa vào các thông số khúc xạ đơn thuần. Các thấu kính EDOF thường phù hợp với những người có lối sống ưu tiên thị lực trung gian và cần độ tương phản tốt, trong khi thấu kính đa tiêu cự (trifocal) dành cho những bệnh nhân đòi hỏi sự độc lập với kính cao nhất. Việc sử dụng thấu kính toric nên được cân nhắc sớm ngay cả với độ loạn thị thấp để đảm bảo chất lượng thị giác tối ưu.

Chiến lược thực hành lâm sàng

  • Luôn thực hiện kiểm tra sự thống trị của mắt (eye dominance) bằng ít nhất 3 test khác nhau trước khi quyết định phương pháp monovision.
  • Cá thể hóa mục tiêu khúc xạ dựa trên nhu cầu công việc (ví dụ: làm việc với máy tính, lái xe ban đêm).
  • Điều trị triệt để tình trạng khô mắt trước phẫu thuật để đảm bảo chất lượng hình ảnh và độ chính xác của các phép đo.
  • Xây dựng chiến lược tăng cường (enhancement strategy) rõ ràng và tư vấn kỹ cho bệnh nhân về khả năng cần can thiệp bổ sung (LASIK/PRK) sau phẫu thuật.
  • Sử dụng thử nghiệm kính tiếp xúc (contact lens trial) trong 3-7 ngày để đánh giá khả năng thích nghi của bệnh nhân với monovision trước khi phẫu thuật vĩnh viễn.

Tài liệu tham khảo:

Aditya, Z., et al., 2026, AIOC 2026 IC153 Presbyopia Decoded Lasers, Lenses & Logic, aioseditorproceedings, Video ID: yH0TW1HtSfI.

Xem thêm