Liệu pháp ức chế miễn dịch trong viêm màng bồ đào không nhiễm trùng: Tổng quan lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
12.11.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, bài giảng GP186 của Dr. Sidesh R. Hendawitharana đã cung cấp cái nhìn tổng quan về chiến lược sử dụng thuốc ức chế miễn dịch trong điều trị viêm màng bồ đào không nhiễm trùng (non-infectious uveitis). Mục tiêu cốt lõi của điều trị là bảo tồn thị lực thông qua việc ngăn chặn sự phá hủy cấu trúc giải phẫu của mắt, kiểm soát tình trạng viêm và giảm thiểu các tác dụng phụ liên quan đến steroid.

Quy trình tiếp cận và sàng lọc bệnh nhân

Trước khi bắt đầu bất kỳ liệu pháp ức chế miễn dịch nào, việc sàng lọc toàn diện bệnh nhân là bắt buộc. Điều này bao gồm việc loại trừ các tiêu chuẩn nhiễm trùng (infective criteria), thực hiện các xét nghiệm hệ thống (systemic workup) và đánh giá miễn dịch tại mắt (ocular immuno assessment). Chiến lược quản lý được thực hiện theo phương pháp bậc thang (step-wise graded approach). Thông thường, điều trị khởi đầu bằng steroid. Trong các trường hợp thất bại hoặc kháng trị, các thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm tổng hợp (conventional synthetic DMARDs) sẽ được chỉ định. Nếu bệnh nhân không đáp ứng với các liệu pháp này, việc chuyển sang các thuốc sinh học (biologics) hoặc bổ sung thêm liệu pháp phối hợp là cần thiết.

Các nhóm thuốc và chiến lược điều trị

Các thuốc DMARDs thông thường được sử dụng phổ biến bao gồm methotrexate, mycophenolate, azathioprine và cyclosporine A. Đối với các trường hợp kháng trị, thuốc kháng TNF (anti-TNF) được coi là lựa chọn ưu tiên. Trong thực hành lâm sàng, việc phối hợp chặt chẽ với chuyên khoa thấp khớp (rheumatology department) đóng vai trò quan trọng để tối ưu hóa kết quả điều trị. Đối với các trường hợp viêm màng bồ đào nặng, có nguy cơ suy giảm thị lực nhanh chóng, việc cân nhắc sử dụng sớm thuốc sinh học ngay từ đầu có thể được xem xét thay vì chờ đợi đáp ứng từ DMARDs thông thường, vốn thường mất từ 6 đến 12 tuần để đạt hiệu quả.

Theo dõi và giám sát an toàn

Việc giám sát an toàn hệ thống là thành phần quan trọng nhất khi sử dụng thuốc ức chế miễn dịch. Bệnh nhân cần được đánh giá mắt định kỳ và theo dõi các chỉ số máu mỗi 2 tuần, bao gồm công thức máu toàn phần (full blood count) để đánh giá tình trạng ức chế tủy xương (myelosuppression) và chỉ số ALT để theo dõi chức năng gan. Việc theo dõi này cần được duy trì trong suốt quá trình điều trị, có thể kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm hoặc lâu hơn tùy thuộc vào đáp ứng của bệnh nhân và tình trạng viêm.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Methotrexate liều khởi đầu12.5 mg hàng tuần
Steroid liều bolus500 mg hàng tuần
Golimumab liều dùng50 mg tiêm dưới da
Thời gian đáp ứng DMARDs6 đến 12 tuần
Tần suất theo dõi máuMỗi 2 tuần
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phối hợp đa chuyên khoa trong quản lý viêm màng bồ đào kháng trị. Cần lưu ý rằng việc sử dụng sớm thuốc sinh học cần dựa trên đánh giá nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn và khả năng tiếp cận thuốc của bệnh nhân tại địa phương.
  • Ưu tiên sàng lọc kỹ lưỡng các bệnh lý nhiễm trùng trước khi khởi trị ức chế miễn dịch.
  • Phối hợp chặt chẽ với chuyên khoa thấp khớp để quản lý các ca bệnh kháng trị.
  • Theo dõi sát sao công thức máu và men gan mỗi 2 tuần để phát hiện sớm độc tính của thuốc.
  • Cân nhắc sử dụng sớm thuốc sinh học ở những bệnh nhân có nguy cơ cao tổn thương cấu trúc mắt.
  • Duy trì điều trị cho đến khi đạt được sự ổn định hoàn toàn về lâm sàng (không còn tế bào trong tiền phòng hoặc dịch kính).

Tài liệu tham khảo:

Dr. Sidesh R. Hendawitharana, 2026, Immunosuppressive Therapy in Non Infectious Uveitis, AIOC 2026, GP186.

Xem thêm