Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong Nhãn khoa
Tại hội thảo AIOC 2026, phiên GP213 của Delhi Ophthalmological Society đã thảo luận về tiềm năng của AI trong việc tối ưu hóa sức khỏe mắt toàn cầu. Các ứng dụng AI được ưu tiên phát triển bao gồm sàng lọc bệnh võng mạc đái tháo đường (diabetic retinopathy), quản lý các rối loạn mạn tính, chương trình quốc gia về kiểm soát mù lòa và suy giảm thị lực, các bệnh nhiễm trùng, chẩn đoán hình ảnh và sức khỏe bà mẹ trẻ em. Các lĩnh vực ưu tiên trong nhãn khoa bao gồm rối loạn phân đoạn trước (anterior segment disorders), ung bướu nhãn khoa (ocular oncology), rối loạn phân đoạn sau (posterior segment disorders) và phát hiện tật khúc xạ (refractive error detection). Dự án hợp tác giữa AIIMS Delhi và Vadhani AI đã đạt được độ chính xác cao trong việc phát hiện bệnh võng mạc đái tháo đường có thể gây mù hoặc cần chuyển tuyến.
Giải nén Orbital Decompression trong Bệnh mắt do tuyến giáp
Phẫu thuật giải nén hốc mắt (orbital decompression) được chỉ định khi tình trạng sưng nề hốc mắt gây ra các biến chứng đe dọa thị lực như phơi nhiễm giác mạc, viêm giác mạc (corneal keratitis) hoặc bệnh lý thần kinh thị giác do chèn ép (compressive optic neuropathy). Ngoài ra, phẫu thuật ngày càng được thực hiện vì lý do thẩm mỹ. Quy trình phẫu thuật được tùy chỉnh dựa trên việc bệnh nhân bị bệnh ưu thế về cơ hay ưu thế về mỡ. Phẫu thuật xương được thực hiện bằng cách làm mỏng các thành hốc mắt và giảm thể tích mỡ. Các đường mổ thẩm mỹ được thực hiện qua nếp gấp mi hoặc kết mạc để tránh để lại sẹo. Biến chứng hậu phẫu thường gặp nhất là tình trạng nhìn đôi (diplopia) cần được kiểm soát chặt chẽ.
Quản lý các ca bệnh Viêm giác mạc do vi sinh vật phức tạp
Các ca bệnh viêm giác mạc do vi sinh vật (microbial keratitis) đòi hỏi sự hỗ trợ từ xét nghiệm vi sinh để định hướng điều trị. Một ca bệnh viêm giác mạc do vi khuẩn không điển hình (atypical mycobacteria) đã được điều trị bằng tobramycin, linezolid và clarithromycin đường uống. Một ca khác do nấm (fungal keratitis) kèm theo tân sinh biểu mô bề mặt nhãn cầu (OSSN) đã được điều trị bằng tiêm interferon quanh nhãn cầu (3 triệu đơn vị quốc tế mỗi 2 tuần) kết hợp natamycin tại chỗ. Các ca bệnh viêm giác mạc do Acanthamoeba được điều trị bằng PHMB và chlorhexidine. Việc theo dõi lâu dài là yếu tố then chốt trong quản lý các tác nhân không điển hình.
Quản lý Đục thủy tinh thể Intumescent và Argentinian Flag Sign
Đục thủy tinh thể intumescent (intumescent cataract) có nguy cơ cao dẫn đến biến chứng Argentinian flag sign trong quá trình phẫu thuật do áp lực nội nhãn cao và bao trước mỏng. Việc sử dụng OCT phân đoạn trước (anterior segment OCT) giúp đánh giá các túi dịch dưới bao (subcapsular fluid pockets) để lập kế hoạch phẫu thuật. Kỹ thuật "peripheral capsular access" được khuyến cáo thay vì tiếp cận trung tâm để tránh vỡ bao. Bằng cách tạo một đường rạch nhỏ ở ngoại vi, hút dịch nội nhãn để giảm áp lực trước khi thực hiện xé bao, phẫu thuật viên có thể tạo ra một nắp bao tròn an toàn hơn.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Độ nhạy phát hiện DR | 90% (ban đầu), 93% (sau khi cải thiện) |
| Độ đặc hiệu phát hiện DR | 92% (ban đầu), 95% (sau khi cải thiện) |
| Độ chính xác phát hiện DR | 94% |
| Kappa score | 0.88 |
| Liều Interferon | 3 triệu đơn vị quốc tế mỗi 2 tuần |
| Liều Pyocarpin | 5 mg, 2 lần/ngày |
| Liều Cyclosporin | 0.09%, tần suất tài liệu không nêu |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, GP213; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật phẫu thuật như "peripheral capsular access" cho đục thủy tinh thể intumescent là những cải tiến quan trọng giúp giảm thiểu biến chứng vỡ bao. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc sử dụng các thuốc như PHMB hay interferon cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ và theo dõi độc tính tại chỗ.
- Ưu tiên sử dụng OCT phân đoạn trước để đánh giá túi dịch dưới bao trước khi phẫu thuật đục thủy tinh thể intumescent.
- Thực hiện kỹ thuật tiếp cận bao ngoại vi (peripheral capsular access) để giảm nguy cơ vỡ bao trong các ca đục thủy tinh thể có áp lực nội nhãn cao.
- Sử dụng xét nghiệm vi sinh và sinh thiết giác mạc sớm trong các ca viêm giác mạc không đáp ứng với điều trị ban đầu.
- Phối hợp chặt chẽ với bác sĩ chuyên khoa thấp khớp trong quản lý hội chứng Sjögren để kiểm soát bệnh hệ thống.
- Luôn kiểm tra tình trạng lộ buckle sau phẫu thuật bong võng mạc để tránh nhiễm trùng và hoại tử củng mạc.
Tài liệu tham khảo:
Delhi Ophthalmological Society, 2026, AIOC 2026 GP213, YouTube, Video ID: 8wV-fSuvwwU.