Nghiên cứu lâm sàng về các phương pháp điều trị bề mặt nhãn cầu và bệnh lý tuyến lệ

Bs Ngô Hữu Thế
16.11.26
Last Updated

Hội nghị AIOC 2026, phiên "External Eye & Ocular Surface Disease II + Semi Finals" đã trình bày các nghiên cứu lâm sàng về kỹ thuật phẫu thuật mộng thịt, quản lý bệnh lý nhãn cầu do nấm, đánh giá khô mắt bằng bản đồ giác mạc và chẩn đoán bệnh lý tuyến lệ. Các báo cáo tập trung vào việc tối ưu hóa kết quả điều trị và giảm thiểu biến chứng trong thực hành nhãn khoa.

So sánh các tác nhân cầm máu trong phẫu thuật mộng thịt

Nghiên cứu tiến cứu, ngẫu nhiên, so sánh (n=40 mắt, chia 2 nhóm) tại Darbanga (2025-2026) đánh giá hiệu quả của máu tự thân (autologous blood) so với dung dịch botropies trong phẫu thuật mộng thịt không khâu. Nhóm A sử dụng máu tự thân, nhóm B sử dụng botropies nồng độ 0.2 đơn vị đông máu/ml. Kết quả cho thấy botropies giúp cải thiện sự hình thành fibrin, tăng độ bám dính của mảnh ghép và giảm viêm sớm sau mổ. Tỷ lệ bám dính mảnh ghép ngay sau mổ là 85% ở nhóm A và 95% ở nhóm B. Cả hai phương pháp đều được đánh giá là an toàn và hiệu quả.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu40 mắt, tiến cứu ngẫu nhiên
Thời gian theo dõi6 tháng
Tỷ lệ bám dính mảnh ghép (Nhóm A)85%
Tỷ lệ bám dính mảnh ghép (Nhóm B)95%
p-valuetài liệu không nêu
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc sử dụng các tác nhân cầm máu thay thế khâu (sutureless) giúp giảm thời gian phẫu thuật và khó chịu cho bệnh nhân, tuy nhiên cần lưu ý nguy cơ mất ổn định mảnh ghép sớm.

Quản lý bệnh lý Rhinosporidiosis kết hợp Staphyloma

Báo cáo loạt ca lâm sàng hồi cứu (n=14 ca) tại trung tâm cấp 3 ở miền Trung Ấn Độ (2018-2024) về quản lý tổn thương Rhinosporidiosis kết hợp Staphyloma. Chẩn đoán chủ yếu dựa trên lâm sàng (khe đèn) và sinh thiết. Phẫu thuật bao gồm cắt bỏ tổn thương kết mạc và đóng trực tiếp Staphyloma. Kết quả cho thấy 64% trường hợp có cải thiện thị lực, 64% trường hợp Staphyloma thoái triển sau 12 tháng theo dõi. Không ghi nhận trường hợp tái phát nào trong thời gian nghiên cứu.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu14 ca, hồi cứu
Tỷ lệ cải thiện thị lực28%
Tỷ lệ thị lực không đổi64%
Tỷ lệ thoái triển Staphyloma64%
Tỷ lệ tái phát0%
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Kết quả cho thấy việc cắt bỏ tổn thương kết mạc đơn thuần có thể mang lại kết quả khả quan mà không cần can thiệp phẫu thuật phức tạp lên Staphyloma.

Đánh giá khô mắt bằng bản đồ giác mạc (Sirius topography)

Nghiên cứu bệnh chứng (n=200 bệnh nhân, 18-50 tuổi) tại bệnh viện cấp 3 trong 24 tháng. Nhóm test (n=100) là bệnh nhân khô mắt (DED), nhóm chứng (n=100) là người khỏe mạnh. Kết quả cho thấy chiều cao sụn lệ (TMH - Tear Meniscus Height) trung bình ở nhóm DED là 0.18 mm so với 0.29 mm ở nhóm chứng (p<0.05). Có sự tương quan nghịch giữa điểm OSDI và TMH. Thiết bị Sirius cung cấp đánh giá không xâm lấn, độ lặp lại cao, giúp chẩn đoán sớm khô mắt.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu200 bệnh nhân, bệnh chứng
TMH nhóm DED (trung vị)0.18 mm
TMH nhóm chứng (trung vị)0.29 mm
OSDI nhóm DED (trung vị)28.5
OSDI nhóm chứng (trung vị)10
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc sử dụng TMH làm chỉ số sàng lọc khô mắt là một hướng đi tiềm năng, tuy nhiên chi phí thiết bị cao là rào cản tại các cơ sở y tế nguồn lực hạn chế.

Sinh thiết bản đồ trong ung thư biểu mô tuyến bã nhờn

Nghiên cứu hồi cứu (n=132 mắt) trong 20 năm về vai trò của sinh thiết bản đồ (MAB - Map Biopsy) trong ung thư biểu mô tuyến bã nhờn (SGCA). Kết quả cho thấy 20% trường hợp có kết quả dương tính. Các yếu tố nguy cơ bao gồm tổn thương đa trung tâm, tiết dịch dạng sợi, tổn thương bờ mi và canthal. Sinh thiết bản đồ giúp xác định nhu cầu xạ trị bổ trợ và sàng lọc tổn thương lan rộng.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu132 mắt, hồi cứu
Tỷ lệ sinh thiết dương tính20%
Tỷ lệ bảo tồn nhãn cầu (nhóm âm tính)96%
Tỷ lệ cần khoét bỏ nhãn cầu (nhóm dương tính)40%
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Sinh thiết bản đồ là công cụ quan trọng để cá thể hóa điều trị, đặc biệt với các tổn thương lớn hoặc có dấu hiệu lâm sàng nghi ngờ cao.
  • Sử dụng các tác nhân cầm máu không khâu giúp giảm viêm và khó chịu sau phẫu thuật mộng thịt.
  • Đối với Rhinosporidiosis kết hợp Staphyloma, cắt bỏ tổn thương kết mạc đơn thuần có thể đạt kết quả tốt.
  • Chiều cao sụn lệ (TMH) đo bằng bản đồ giác mạc là chỉ số không xâm lấn hữu ích để chẩn đoán khô mắt.
  • Sinh thiết bản đồ nên được cân nhắc cho các trường hợp ung thư biểu mô tuyến bã nhờn có tổn thương lớn hoặc đa trung tâm.

Tài liệu tham khảo:

AIOS Editor Proceedings, 2026, AIOC 2026 Free Paper External Eye & Ocular Surface Disease II + Semi Finals, YouTube, Video ID: vCOHM95X-0Q.

Xem thêm