Tài liệu chương 80 trong sách chuyên khảo về phẫu thuật giác mạc năm 2009 cung cấp hệ thống phân loại toàn diện cho các kỹ thuật phẫu thuật khúc xạ, dựa trên kỹ thuật phẫu thuật và vật liệu sử dụng. Hệ thống này được thiết kế để tổ chức kiến thức hiện tại, phân biệt các kỹ thuật đang được sử dụng so với các kỹ thuật mang tính lịch sử, và chuẩn hóa thuật ngữ trong lĩnh vực nhãn khoa đang thay đổi nhanh chóng.
Phân loại phẫu thuật khúc xạ
Phẫu thuật khúc xạ được định nghĩa là bất kỳ can thiệp nào nhằm thay đổi trạng thái khúc xạ của mắt. Hệ thống phân loại đề xuất chia phẫu thuật khúc xạ thành ba nhóm chính: phẫu thuật tạo hình giác mạc (refractive keratoplasty), đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOLs), và phẫu thuật củng mạc (scleral surgery). Các kỹ thuật này được phân loại chi tiết dựa trên bản chất của can thiệp, bao gồm việc thay đổi độ cong giác mạc, thay đổi chỉ số khúc xạ, hoặc thay đổi cấu trúc quang học của mắt.
Phẫu thuật tạo hình giác mạc phiến
Phẫu thuật tạo hình giác mạc phiến (lamellar refractive keratoplasty) bao gồm các kỹ thuật thay đổi độ cong trung tâm của giác mạc. Các kỹ thuật chính bao gồm keratomileusis (tạo vạt hoặc đĩa giác mạc để định hình lại nhu mô), đặt mảnh ghép nội giác mạc (intracorneal inlay), và các kỹ thuật thay thế mô giác mạc. Việc sử dụng laser excimer (193 nm) để cắt gọt nhu mô là một thành phần quan trọng trong các kỹ thuật hiện đại như LASIK. Các kỹ thuật này được phân loại dựa trên phương pháp tạo vạt, nguồn gốc mô, và vị trí cắt khúc xạ.
Phẫu thuật rạch giác mạc và cắt giác mạc
Phẫu thuật rạch giác mạc (keratotomy) bao gồm các vết rạch độ dày một phần để thay đổi bán kính độ cong và công suất khúc xạ. Phẫu thuật cắt giác mạc (keratectomy) liên quan đến việc cắt bỏ một phần mô giác mạc. Các kỹ thuật này bao gồm rạch giác mạc nan hoa (radial keratotomy) cho cận thị, rạch giác mạc ngang (transverse keratotomy) cho loạn thị, và các kỹ thuật cắt bỏ mô bằng laser excimer như PRK (photorefractive keratectomy) hoặc LASEK (laser assisted subepithelial keratomileusis).
Phẫu thuật thủy tinh thể và củng mạc
Phẫu thuật thủy tinh thể bao gồm đặt IOL cho mắt giả (aphakic IOL) hoặc mắt còn thủy tinh thể (phakic IOL). Phẫu thuật củng mạc bao gồm các kỹ thuật hỗ trợ củng mạc sau, cấy ghép vùng xích đạo, rạch củng mạc nan hoa trước, và các dải giãn củng mạc trước. Các kỹ thuật này chủ yếu nhắm vào việc điều chỉnh các tật khúc xạ cao hoặc hỗ trợ cấu trúc nhãn cầu.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Phân loại chính | Phẫu thuật tạo hình giác mạc, IOLs, phẫu thuật củng mạc |
| Kỹ thuật thermal keratoplasty | Radio-frequency current (350 kHz) (Conductive keratoplasty - CK) |
| Tỷ lệ ghép giác mạc xuyên trong suốt | 85% các trường hợp (tài liệu năm 2009) |
| Bước sóng laser excimer | 193 nm |
| Bước sóng laser Nd:YAG | 1064 nm |
| Bước sóng laser femtosecond | 1053 nm |
Bình luận: Hệ thống phân loại này cung cấp khung lý thuyết quan trọng để hiểu về sự tiến hóa của phẫu thuật khúc xạ. Cần lưu ý rằng tài liệu được xuất bản năm 2009, do đó các kỹ thuật như CK hoặc một số loại phẫu thuật củng mạc có thể không còn phổ biến hoặc đã bị thay thế bởi các công nghệ hiện đại hơn trong thực hành lâm sàng hiện nay. Đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
- Phân loại phẫu thuật dựa trên kỹ thuật thực hiện giúp chuẩn hóa giao tiếp lâm sàng.
- Hiểu rõ cơ chế tác động (cắt bỏ mô, thay đổi độ cong, hoặc đặt vật liệu) là chìa khóa để lựa chọn phương pháp điều trị.
- Phẫu thuật khúc xạ hiện đại đòi hỏi sự kết hợp giữa kỹ thuật tạo hình giác mạc và công nghệ IOL.
- Kiểm soát loạn thị sau phẫu thuật ghép giác mạc xuyên là yếu tố then chốt cho kết quả thị lực.
- Các kỹ thuật sử dụng vật liệu tổng hợp thường có ưu điểm là khả năng đảo ngược hoặc điều chỉnh.
Tài liệu tham khảo:
George O. Waring, 2009, Chapter 80: Classification and terminology of refractive surgery, Corneal Surgery, 697-709.