Phiên hội thảo AIOC 2026 GP45 với chủ đề "Phẫu thuật thẩm mỹ vùng mặt: Hướng đi mới cho bác sĩ nhãn khoa" đã trình bày lộ trình đào tạo và ứng dụng lâm sàng cho các bác sĩ nhãn khoa muốn mở rộng sang lĩnh vực thẩm mỹ. Các chuyên gia nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp cận toàn diện khuôn mặt thay vì chỉ tập trung vào vùng quanh mắt (periocular area) để đạt được kết quả thẩm mỹ tối ưu.
Lịch sử và sự phát triển của thẩm mỹ trong nhãn khoa
Các thủ thuật thẩm mỹ hiện đại có nguồn gốc từ các ứng dụng chức năng trong nhãn khoa. Độc tố botulinum (botulinum toxin) ban đầu được sử dụng để điều trị lác (strabismus) và co thắt mi (blepharospasm) trước khi được phát hiện có tác dụng thẩm mỹ vào năm 1992. Tương tự, các chất làm đầy (fillers) cũng bắt đầu từ vùng dưới mắt trước khi mở rộng ra các vị trí khác như môi hoặc cung gò má (zygomatic arch). Việc hiểu rõ giải phẫu toàn bộ khuôn mặt là chìa khóa để chuyển đổi từ một bác sĩ nhãn khoa thuần túy sang bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ vùng mặt.
Đào tạo và khung pháp lý
Việc đào tạo đòi hỏi sự tuân thủ các khung pháp lý tại địa phương, ví dụ như Hội đồng Y khoa Maharashtra hoặc Ủy ban Y khoa Quốc gia (NMC) tại Ấn Độ. Các diễn giả nhấn mạnh rằng bác sĩ cần xác định rõ mục tiêu nghề nghiệp, tránh việc cố gắng làm tất cả mọi thứ cùng lúc. Tại Hoa Kỳ, American Board of Facial Cosmetic Surgery đã ghi nhận sự tham gia đáng kể của các bác sĩ nhãn khoa và phẫu thuật tạo hình mắt (oculoplastic surgeons) trong hội đồng quản trị và số lượng diplomate.
Kỹ thuật phẫu thuật midface lift và blepharoplasty
Quá trình lão hóa vùng giữa mặt (midface) được mô tả là sự sụt giảm ba tầng (triple descent) của mỡ ổ mắt, dây chằng tear trough và mỡ má. Phẫu thuật tạo hình mi (blepharoplasty) truyền thống thường chỉ tập trung loại bỏ mỡ, dễ dẫn đến vẻ ngoài hốc hác. Kỹ thuật nâng vùng giữa mặt (midface lift) hiện đại tập trung vào việc nâng và treo lớp mỡ dưới cơ vòng mi (SOOF - suborbicularis oculi fat) theo hướng trên và ngoài. Việc giải phóng các dây chằng giữ (retaining ligaments) là bước bắt buộc để huy động mô hiệu quả.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Số lượng trung tâm thẩm mỹ | 9 trung tâm tại 6 thành phố |
| Tỷ lệ thủ thuật không phẫu thuật (US, 2014) | 89% |
| Số lượng diplomate American Board of Facial Cosmetic Surgery | 368 diplomates |
| Số lượng diplomate có nền tảng nhãn khoa/oculoplastic | 35 diplomates |
| Thời gian phẫu thuật deep plane facelift | 8 giờ |
| Thời gian duy trì kết quả midface lift | khoảng 5 năm |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các số liệu về tỷ lệ thủ thuật không phẫu thuật (89%) dựa trên dữ liệu năm 2014, cần cập nhật các báo cáo mới nhất để có cái nhìn chính xác về xu hướng hiện tại. Việc nhấn mạnh vào giải phóng dây chằng là kinh nghiệm lâm sàng quan trọng, giúp tránh các biến chứng do kéo căng mô quá mức.
Kỹ thuật nâng cung mày (Eyebrow lift)
Nâng cung mày endoscopic (nội soi) được coi là phương pháp có sẹo thẩm mỹ chấp nhận được nhất. Các yếu tố cần xem xét bao gồm vector nâng (trung tâm, bên, hoặc vòng cung), vị trí vết mổ và mặt phẳng bóc tách. Việc giải phóng các dây chằng quanh ổ mắt (orbital rim) và dây chằng cung mày là yếu tố quyết định kết quả dài hạn. Fixation (cố định) chỉ kiểm soát kết quả ngắn hạn, trong khi sự giải phóng mô (release) mới là yếu tố then chốt cho kết quả lâu dài.
- Ưu tiên giải phóng mô đầy đủ thay vì chỉ tập trung vào cố định.
- Sử dụng các đường mổ giấu trong chân tóc để tối ưu thẩm mỹ.
- Cần nắm vững giải phẫu thần kinh mặt để tránh tổn thương nhánh thần kinh mặt trong quá trình bóc tách.
- Kết hợp các kỹ thuật không phẫu thuật (fillers, laser) để đạt kết quả toàn diện.
- Luôn đánh giá khuôn mặt một cách tổng thể, không chỉ tập trung vào vùng quanh mắt.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Shalpa, Dr. Dhraj, Dr. Rajnish, Dr. Robert Goldberg, 2026, AIOC 2026 GP45 Facial Cosmetic Surgery The New Frontier for Ophthalmology, aioseditorproceedings, Video ID: YclKyMYIrYs