Tại hội thảo AIOC 2026 (IC302), các chuyên gia đã thảo luận về chiến lược quản lý bệnh lý mạch máu võng mạc, bao gồm thoái hóa điểm vàng do tuổi già (AMD) và phù hoàng điểm do đái tháo đường (DME). Việc hiểu rõ các cơ chế bệnh sinh phức tạp và sử dụng các công cụ hình ảnh học hiện đại là chìa khóa để tối ưu hóa kết quả điều trị cho bệnh nhân.
Quản lý thoái hóa điểm vàng tân mạch (nAMD)
Trong quản lý nAMD, việc xác định đáp ứng điều trị là thách thức do thiếu định nghĩa chuẩn. Tác giả đề xuất phân loại đáp ứng thành: refractory (trơ), recurrent (tái phát) và resistant (kháng trị). Không có tác nhân đơn lẻ nào là tối ưu cho mọi bệnh nhân; việc chuyển đổi thuốc (switching) sau 3-4 mũi tiêm không đạt đáp ứng là quy trình chuẩn. Các thuốc như brolucizumab và faricimab cung cấp thêm lựa chọn, đặc biệt trong các trường hợp cần giảm số lần tiêm hoặc kiểm soát dịch tốt hơn. Đối với bệnh nhân có bong biểu mô sắc tố (PED) căng, việc điều trị tích cực hiện nay được khuyến khích thay vì chỉ theo dõi.
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc chuyển đổi thuốc cần dựa trên đánh giá lâm sàng và hình ảnh học (OCT) thay vì chỉ dựa vào số lượng mũi tiêm.
Biomarker hình ảnh học trong phù hoàng điểm do đái tháo đường (DME)
OCT là công cụ thiết yếu để đánh giá DME. Các biomarker quan trọng bao gồm: dịch trong võng mạc (IRF), dịch dưới võng mạc (SRF), sự gián đoạn lớp màng giới hạn ngoài (DLM), và các tổn thương tăng phản xạ (HRF). IRF được coi là biomarker tiên lượng xấu, liên quan đến suy giảm thị lực và đáp ứng kém với điều trị. Ngược lại, SRF có thể mang tính bảo vệ, liên quan đến nguy cơ teo địa lý (GA) thấp hơn. Sự hiện diện của Disorganization of Retinal Inner Layers (DRIL) là một yếu tố tiên lượng âm tính mạnh mẽ cho thị lực.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ bệnh nhân DME có nguồn gốc IPCV | 30% |
| Đường kính nang lớn trong DME | gần 400 microns |
| Tỷ lệ teo địa lý ở mắt có SRF (sau 2 năm) | 8% |
| Tỷ lệ teo địa lý ở mắt không có SRF (sau 2 năm) | 33% |
| Tỷ lệ viêm nội nhãn sau tiêm | 0.02% đến 0.05% |
Kỹ thuật tiêm nội nhãn an toàn
Tiêm nội nhãn là thủ thuật phổ biến nhất trong thực hành võng mạc. Để giảm thiểu nguy cơ viêm nội nhãn (endophthalmitis), cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình vô khuẩn. Vị trí tiêm khuyến cáo cách rìa 4 mm ở mắt giả (pseudophakic), 3.5 mm ở mắt giả và 3 mm ở mắt thật (phakic). Việc sử dụng thước đo (caliper) giúp đảm bảo độ chính xác. Thể tích tiêm chuẩn là 0.05 ml. Sau tiêm, cần kiểm tra tưới máu thần kinh thị giác và đảm bảo sự thoải mái của bệnh nhân.
- Ưu tiên kiểm soát các thông số hệ thống (đường huyết, huyết áp, lipid) song song với điều trị tại mắt.
- Sử dụng OCT để theo dõi các biomarker tiên lượng (IRF, SRF, DRIL) thay vì chỉ dựa vào độ dày võng mạc trung tâm.
- Tuân thủ quy trình vô khuẩn nghiêm ngặt, bao gồm sử dụng povidone-iodine 5% với thời gian tiếp xúc tối thiểu 2 phút.
- Cá nhân hóa việc chuyển đổi thuốc dựa trên đáp ứng giải phẫu và chức năng, không chỉ dựa vào số lượng mũi tiêm.
- Cần thận trọng khi tiêm ở bệnh nhân có bệnh lý thận hoặc tim mạch, tham khảo ý kiến chuyên khoa khi cần thiết.
Tài liệu tham khảo:
Banoj Khatri, Madan, et al., 2026, Precision and Practice Imaging and Injection in Retinal Vascular Disorders, AIOC 2026 IC302, Video ID: jZveBIVxew8.