Ứng dụng Toric IOL trong các trường hợp loạn thị nặng và bệnh lý giác mạc

Bs Ngô Hữu Thế
5.11.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC30, Dr. Naren Shetty đã trình bày kinh nghiệm lâm sàng về việc sử dụng Toric IOL (thấu kính nội nhãn điều chỉnh loạn thị) cho các trường hợp loạn thị nặng và bệnh lý giác mạc phức tạp. Bài giảng tập trung vào việc vượt qua các rào cản kỹ thuật và phối hợp với nhà sản xuất để tùy chỉnh thấu kính cho bệnh nhân có nhu cầu đặc biệt.

Quản lý loạn thị nặng trong bệnh lý giác mạc

Tác giả chia sẻ kinh nghiệm trên bệnh nhân 66 tuổi mắc thoái hóa rìa giác mạc pellucid (pellucid marginal degeneration) tiến triển, kèm đục thủy tinh thể độ NS2-NS3. Hình ảnh OCT và bản đồ địa hình giác mạc cho thấy tình trạng mỏng giác mạc và loạn thị rất cao. Dữ liệu từ iTrace cho thấy chất lượng hình ảnh kém, chủ yếu do bất thường từ giác mạc. Tác giả nhấn mạnh ưu điểm của thoái hóa rìa giác mạc là loạn thị thường có tính chất đều (regular), cho phép hiệu chỉnh bằng Toric IOL tùy chỉnh. Trong trường hợp này, thấu kính được đặt hàng với công suất trụ (cylindrical power) lên tới 22.5 Diopter. Kết quả sau phẫu thuật ngày thứ nhất, thị lực không kính đạt 20/30, thấu kính ổn định và mắt êm.

Xử trí các trường hợp loạn thị phức tạp kèm bệnh lý khác

Trường hợp thứ hai là bệnh nhân có sẹo giác mạc, tiền sử phẫu thuật ghép giác mạc xuyên (penetrating keratoplasty) năm 2011 và đục thủy tinh thể NS2. Việc lập kế hoạch phẫu thuật đòi hỏi sự kết hợp nhiều phương thức chẩn đoán như bản đồ EKR và địa hình giác mạc. Tác giả sử dụng Toric IOL với công suất trụ 9.5 Diopter. Kết quả sau 30 ngày, thị lực không kính là 20/40, thị lực tối ưu đạt 20/30 với kính bổ sung +1.25 Diopter tại trục 30 độ. Mặc dù không thể đạt độ chính xác tuyệt đối do tính chất không đều của giác mạc, phương pháp này đã giảm đáng kể lượng loạn thị chính, cải thiện chất lượng thị giác cho bệnh nhân.

Kỹ thuật Reverse Optic Capture và các lưu ý lâm sàng

Khi gặp biến chứng rách bao sau (PCR) hoặc không thể đặt thấu kính trong túi bao, kỹ thuật reverse optic capture (kẹp ngược quang học) được thảo luận như một giải pháp cứu cánh. Trong kỹ thuật này, các càng thấu kính (haptics) nằm trong túi bao trong khi phần quang học (optic) được đẩy ra trước bao trước. Tác giả cảnh báo đây là thủ thuật khó, có nguy cơ làm bong bao nếu trục không chính xác và gây xơ hóa bao sau (PCO) nhanh chóng, đòi hỏi can thiệp YAG laser sớm. Việc sử dụng vòng căng bao (CTR - Capsular Tension Ring) được khuyến cáo là lựa chọn ưu tiên hơn cho việc xử lý ban đầu các trường hợp này.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Công suất trụ (Case 1)22.5 Diopter
Thị lực sau mổ (Case 1)20/30, không kính
Công suất trụ (Case 2)9.5 Diopter
Thị lực sau mổ (Case 2)20/30, có kính bổ sung
Thời gian theo dõi30 ngày sau phẫu thuật
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc tùy chỉnh Toric IOL là giải pháp tối ưu cho loạn thị nặng, tuy nhiên cần lưu ý các hạn chế về kỹ thuật khi có bất thường bao hoặc giác mạc không đều. Kỹ thuật reverse optic capture chỉ nên coi là phương án dự phòng khi không thể đặt thấu kính trong túi bao do nguy cơ PCO và thay đổi vị trí thấu kính hiệu dụng (ELP).
  • Ưu tiên sử dụng Toric IOL cho loạn thị nặng nếu bệnh nhân có điều kiện kinh tế.
  • Sử dụng kết hợp nhiều phương thức chẩn đoán (EKR map, topography) để lập kế hoạch cho các ca loạn thị không đều.
  • Cân nhắc CTR là lựa chọn đầu tay thay vì reverse optic capture khi gặp khó khăn trong việc đặt thấu kính trong túi bao.
  • Thực hiện tư vấn minh bạch với bệnh nhân về các rủi ro và kết quả dự kiến khi phẫu thuật các ca phức tạp.
  • Theo dõi định kỳ sau phẫu thuật để phát hiện sớm các biến chứng như PCO hoặc thay đổi ELP.

Tài liệu tham khảo:

Naren Shetty, 2026, Toric Iols in Paediatric Cataracts where where Not own Experien, AIOC 2026 IC30, Video ID: JEzm9B6Qs-c

Xem thêm