Quản lý bệnh nhân không hài lòng sau phẫu thuật Phaco không biến chứng

Bs Ngô Hữu Thế
1.11.26
Last Updated

Tổng quan về sự không hài lòng sau phẫu thuật Phaco

Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC77 đã thảo luận về tình trạng bệnh nhân vẫn cảm thấy không hài lòng sau phẫu thuật Phaco (phacoemulsification - FCO) dù cuộc mổ diễn ra bình thường. Các triệu chứng phổ biến bao gồm đau, cảm giác dị vật, chảy nước mắt và thị lực không đạt kỳ vọng, đặc biệt ở những bệnh nhân sử dụng kính nội nhãn (intraocular lens - IOL) cao cấp. Các nguyên nhân tiềm ẩn bao gồm phù giác mạc, tăng nhãn áp (intraocular pressure - IOP), sai lệch khúc xạ, viêm nhiễm và quá trình thích nghi thần kinh (neuroadaptation) chưa hoàn thiện.

Rối loạn thị giác và các nguyên nhân liên quan đến IOL

Rối loạn thị giác (dysphoria) được chia thành hai loại: dương tính (artifact sáng, chói, quầng sáng) và âm tính (bóng tối). Nguyên nhân thường gặp là thiết kế IOL cạnh vuông (square-edged IOL), chỉ số khúc xạ cao, hoặc IOL đa tiêu cự bị lệch tâm. Negative dysphotopsia thường do bóng tối ở vùng thái dương khi ánh sáng không thể đi vào giữa mống mắt và mặt phẳng IOL. Hầu hết các trường hợp này cải thiện theo thời gian nhờ thích nghi thần kinh. Trong các trường hợp dai dẳng, có thể cần thực hiện reverse optic capture hoặc thay thế IOL.

Quản lý các vấn đề về giác mạc

Phù giác mạc sau mổ có thể do chấn thương nội mô trong quá trình phẫu thuật, tồn dư chất nhầy (viscoelastics), hoặc bệnh lý giác mạc tiềm ẩn như loạn dưỡng Fuchs (Fuchs endothelial corneal dystrophy). Việc đánh giá trước mổ rất quan trọng, bao gồm đo độ dày giác mạc (pachymetry) và soi tế bào nội mô (specular microscopy). Nếu độ dày giác mạc > 620 microns, nguy cơ phù giác mạc cao hơn. Đối với bong màng Descemet (Descemet membrane detachment - DMD), việc quản lý dựa trên mức độ bong; nếu cần can thiệp phẫu thuật, có thể sử dụng DMEXi với khí (SF6 hoặc C3F8) hoặc khâu cố định.

Quản lý tăng nhãn áp sau phẫu thuật

Tăng nhãn áp sau mổ thường thoáng qua, đạt đỉnh từ 30 phút đến 4 giờ sau phẫu thuật. Nguyên nhân có thể do tồn dư chất nhầy, viêm, hoặc bệnh lý glôcôm tiềm ẩn. Điều trị ban đầu là nội khoa với thuốc ức chế thủy dịch (timolol, brimonidine). Cần tránh sử dụng chất tương tự prostaglandin (PGA) hoặc pilocarpine trong giai đoạn viêm cấp. Nếu có nghẽn đồng tử, laser cắt mống mắt (laser iridotomy) là lựa chọn ưu tiên.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Độ dày giác mạc nguy cơ phù> 620 microns
Thời điểm đỉnh tăng nhãn áp30 phút đến 4 giờ sau mổ
Tỷ lệ glôcôm sau mổ đục thủy tinh thể bẩm sinh1% đến 32%
Thời gian theo dõi CME4 đến 6 tuần
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, IC77; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tư vấn trước mổ và quản lý kỳ vọng bệnh nhân. Việc sử dụng OCT macula được khuyến cáo cho tất cả bệnh nhân để tránh bỏ sót bệnh lý võng mạc tiềm ẩn.
  • Luôn thực hiện đánh giá tiền phẫu kỹ lưỡng, bao gồm OCT và soi tế bào nội mô.
  • Tư vấn rõ ràng về kỳ vọng thị lực, đặc biệt với IOL đa tiêu cự.
  • Ưu tiên điều trị nội khoa bảo tồn cho các biến chứng sau mổ trước khi can thiệp phẫu thuật.
  • Duy trì liên lạc cởi mở và trung thực với bệnh nhân khi có biến chứng xảy ra.
  • Chuyển tuyến kịp thời đến chuyên gia võng mạc hoặc giác mạc nếu không xác định được nguyên nhân gây giảm thị lực.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, IC77: Let Us Make Unhappy Patient SMILE Even After Uneventful Phaco Surgery, aioseditorproceedings, 2026.

Xem thêm