Quản lý biến chứng trong phẫu thuật đục thủy tinh thể và Glaucoma

Bs Ngô Hữu Thế
16.11.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, phiên "AIOC Theatre E Video Anterior Segment I" đã trình bày các chiến lược quản lý biến chứng phức tạp trong phẫu thuật đục thủy tinh thể và phẫu thuật Glaucoma. Các báo cáo tập trung vào việc xử trí các tình huống bất ngờ như vỡ bao sau (Posterior Capsule - PC breach), lệch thủy tinh thể nhân tạo (IOL), và tăng áp lực nội nhãn (IOP) trong phẫu thuật.

Quản lý biến chứng trong phẫu thuật đục thủy tinh thể

Trong phẫu thuật đục thủy tinh thể, các biến chứng như vỡ bao sau hoặc lệch IOL đòi hỏi sự bình tĩnh và kỹ thuật xử trí chính xác. Đối với trường hợp lệch IOL vào túi bao, việc tái định vị (redial) IOL cần được thực hiện cẩn thận. Các yếu tố nguy cơ gây tăng áp lực nội nhãn trong phẫu thuật bao gồm yếu tố ngoại sinh (như đặt vành mi quá chặt gây chèn ép nhãn cầu, tư thế bệnh nhân) và yếu tố nội sinh (như bệnh lý tại mắt, hướng di chuyển dịch bất thường). Việc sử dụng thiết bị hỗ trợ như vòng căng bao (Capsular Tension Ring - CTR) giúp ổn định phức hợp túi bao trong các trường hợp phức tạp.

Quản lý tăng áp lực nội nhãn sau phẫu thuật dịch kính võng mạc

Tăng áp lực nội nhãn sau phẫu thuật dịch kính võng mạc, đặc biệt là sau khi tiêm dầu silicon, là một biến chứng cần can thiệp kịp thời. Tỷ lệ tăng IOP và Glaucoma thứ phát sau phẫu thuật có dầu silicon được ghi nhận là 22.5%. Cơ chế bao gồm nghẽn đồng tử (pupillary block) do dầu di chuyển ra tiền phòng. Việc chẩn đoán dựa trên khám lâm sàng, tìm kiếm sự hiện diện của dầu trong tiền phòng (thông qua ánh vàng hoặc thiếu dòng đối lưu). Điều trị bao gồm cắt mống mắt ngoại vi (Peripheral Iridotomy - PI) và tư thế nằm sấp để dầu di chuyển ngược lại khoang dịch kính.

Sử dụng màng Fibrin giàu tiểu cầu (PRF) trong phẫu thuật Glaucoma

Trong phẫu thuật cắt bè củng mạc (trabeculectomy), biến chứng rò rỉ vạt lọc (leaking bleb) có thể xảy ra sau nhiều ngày, tháng hoặc năm. Màng Fibrin giàu tiểu cầu (Platelet-rich fibrin - PRF) được giới thiệu như một phương pháp hỗ trợ để cứu vãn vạt lọc quá mức. PRF được chuẩn bị bằng cách ly tâm 10 ml máu toàn phần ở tốc độ 3,000 vòng/phút trong 10 phút. Màng PRF giúp thúc đẩy quá trình lành thương và tạo thêm sức cản dòng chảy, là một lựa chọn thay thế tiềm năng cho màng ối trong các ca phẫu thuật phức tạp.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ tăng IOP/Glaucoma sau dầu silicon22.5%
Thể tích máu chuẩn bị PRF10 ml
Tốc độ ly tâm PRF3,000 vòng/phút
Thời gian ly tâm PRF10 phút
Áp lực nội nhãn sau phẫu thuật rò rỉ vạt lọc10 mmHg (sau can thiệp PRF)
Áp lực nội nhãn trước phẫu thuật rò rỉ vạt lọc4 mmHg
Bình luận: Các kỹ thuật được trình bày trong video phản ánh kinh nghiệm lâm sàng thực tế trong việc xử trí các biến chứng khó. Cần lưu ý rằng việc sử dụng PRF hay các kỹ thuật tái định vị IOL đòi hỏi sự thành thạo về kỹ thuật phẫu thuật. Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
  • Luôn kiểm tra kỹ độ chặt của vành mi để tránh chèn ép nhãn cầu không cần thiết.
  • Trong trường hợp tăng IOP sau phẫu thuật dịch kính có dầu silicon, cần loại trừ nghẽn đồng tử và thực hiện PI sớm nếu cần.
  • Sử dụng màng PRF là một lựa chọn chi phí thấp và hiệu quả để hỗ trợ lành thương trong các ca rò rỉ vạt lọc sau phẫu thuật Glaucoma.
  • Luôn chuẩn bị sẵn sàng các phương án xử trí biến chứng (như CTR, dụng cụ cắt mống mắt) trước khi bắt đầu phẫu thuật.

Tài liệu tham khảo:

Aioseditorproceedings, 2026, AIOC Theatre E Video Anterior Segment I, YouTube, Video ID: VN0IzLSONsc.

Xem thêm