Ứng dụng True K, Total K và EKR trong tính toán công suất thủy tinh thể nhân tạo

Bs Ngô Hữu Thế
16.11.26
Last Updated

Bài giảng tại hội thảo AIOC 2026 (IC45) của Dr. Reshma Ramnani đã cung cấp cái nhìn tổng quan về các khái niệm True K, Total K và EKR trong tính toán công suất thủy tinh thể nhân tạo (IOL power calculation). Việc hiểu rõ các thông số này là nền tảng để lập kế hoạch phẫu thuật chính xác, đặc biệt trong các trường hợp giác mạc bất thường hoặc sau phẫu thuật khúc xạ.

Nguyên lý chuyển đổi độ cong giác mạc

Các thiết bị đo bản đồ giác mạc (corneal topographers) và đo cắt lớp (tomographers) có sự khác biệt cơ bản: topographers đo giá trị độ cong, trong khi tomographers đo dữ liệu độ cao (elevation data) để từ đó suy ra độ cong. Bán kính độ cong thường được đo bằng milimet (mm) và chuyển đổi sang công suất khúc xạ (diopters) thông qua phương trình 1.3375 / 1.000. Quá trình này chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như hiệu ứng khúc xạ, bề mặt giác mạc trước và sau, chiết suất và vị trí các mặt phẳng chính (principal planes). Giác mạc không phải là cấu trúc hình cầu mà là hình phi cầu (aspherical), dốc hơn ở trung tâm và phẳng hơn ở ngoại vi, dẫn đến khái niệm về độ phi cầu (asphericity) và quang sai cầu (spherical aberration - SA). Các bản đồ khúc xạ Scheimpflug dựa trên định luật Snell về khúc xạ và có tính đến SA.

Các loại Keratometry và bản đồ địa hình

Có nhiều loại keratometry như TCRP (True Corneal Refractive Power), True Net Power và Equivalent Keratometry (EKR), tất cả đều tính đến cả bề mặt trước và sau của giác mạc nhưng có sự khác biệt về cách tính. Các bản đồ địa hình bao gồm bản đồ trục (axial map), bản đồ tiếp tuyến (tangential map) và bản đồ công suất khúc xạ (refractive power map). Bản đồ trục và tiếp tuyến dựa trên luật quang học Gaussian, trong khi bản đồ công suất khúc xạ sử dụng định luật Snell. Bản đồ tiếp tuyến thường không được khuyến khích sử dụng cho tính toán IOL vì các giá trị keratometry đo được thường cao hơn so với bản đồ trục, dễ dẫn đến đánh giá thấp công suất IOL cần thiết.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Phương trình chuyển đổi1.3375 / 1.000
Tỷ lệ bề mặt trước/sau (Gullstrand)82.2%
Vùng đo simulated keratometry3.2 mm
Vùng đo EKR mặc định4.5 mm
Sai lệch EKR bình thường< 0.5 diopters

True K, TCRP và EKR trong thực hành

True K là giá trị keratometry đơn lẻ được Barrett True K formula sử dụng, cung cấp giải pháp double K để giải quyết vấn đề tính toán chiều cao giác mạc khi các giá trị trung tâm đã bị thay đổi. TCRP được coi là đại diện chân thực nhất cho công suất giác mạc vì tính đến độ dày giác mạc, nhưng dựa trên ray tracing nên không phù hợp với các công thức dựa trên chỉ số 1.3375. EKR sử dụng định luật Snell và điều chỉnh cho sự sai lệch công suất bề mặt sau so với trung bình. EKR đặc biệt hữu ích trong keratoconus, mắt sau phẫu thuật khúc xạ, PMD, giác mạc bất thường và sau ghép giác mạc. Total Keratometry (TK) từ IOL Master 700 kết hợp đo bề mặt trước, sau và độ dày giác mạc (pachymetry), được thiết kế tương đương với các giá trị keratometry truyền thống và đồng bộ với tỷ lệ Gullstrand.

Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng các công cụ như Barrett True K hoặc tích hợp dữ liệu từ IOL Master và Pentacam để giải quyết các ca khó. Cần lưu ý rằng việc lạm dụng các chỉ số mới mà không hiểu rõ cơ chế (như việc overcompensating khi dùng cả PCA và regression analysis) có thể dẫn đến sai số khúc xạ.
  • Sử dụng Barrett True K cho các mắt sau phẫu thuật LASIK để tăng độ chính xác.
  • Tránh dùng bản đồ tiếp tuyến (tangential map) cho tính toán công suất IOL.
  • Khi có sự không đồng nhất giữa các chỉ số, nên chạy tích hợp dữ liệu (integrated keratometry) từ IOL Master và Pentacam vào phần mềm tính toán toric.
  • EKR là công cụ hỗ trợ tốt cho các trường hợp giác mạc bất thường như keratoconus hoặc sau ghép giác mạc.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Reshma Ramnani, 2026, AIOC 2026 - IC45 - Dr.Reshma Ranade True K, Total K, Ekr Etc- Applications of Different Concepts in IOL power calculation, aioseditorproceedings, Video ID: 7CHj_-C8STI.

Xem thêm