Tại hội thảo AIOC 2026, Dr. Sourabh Patwardhan đã trình bày các chiến lược quản lý bong dây chằng thể mi (zonular dialysis) và đục thủy tinh thể bán trật (subluxated cataract). Việc xử trí các trường hợp này đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về cơ chế hỗ trợ bao và kỹ thuật phẫu thuật an toàn để tránh các biến chứng như rách bao sau (posterior capsule rupture).
Phân loại và chiến lược hỗ trợ
Dây chằng thể mi có cấu trúc bám 360 độ, sự suy yếu có thể là tĩnh hoặc tiến triển, khu trú hoặc lan tỏa. Nếu bong dây chằng khu trú và tĩnh, việc cố định túi bao thường đơn giản. Ngược lại, nếu bong lan tỏa và tiến triển, phẫu thuật viên có thể cần loại bỏ túi bao và cố định thủy tinh thể nhân tạo (IOL) trực tiếp. Đối với bong nhỏ (3-4 giờ), vòng căng bao (CTR - Capsular Tension Ring) là đủ. Với bong lớn hơn (từ 6 giờ trở lên), cần sử dụng vòng Cionni hoặc các phân đoạn hỗ trợ bao (CT segment) cố định vào củng mạc. Khi bong từ 8 giờ trở lên, một phân đoạn hỗ trợ thường không đủ để tránh lệch tâm, do đó cần đặt hai phân đoạn tại vị trí 0 và 80 độ.
Sử dụng móc bao và vòng căng bao
Sự khác biệt giữa móc mống mắt (iris retractors) và móc bao (capsular hooks) là rất quan trọng. Móc mống mắt chỉ hỗ trợ bờ bao trước, trong khi móc bao có đầu hình củ (bulbous tip) giúp hỗ trợ xích đạo bao, an toàn hơn cho các trường hợp bán trật. Về thời điểm đặt CTR, có hai trường phái: đặt cuối hoặc đầu phẫu thuật. Tác giả ưu tiên đặt cuối để dễ dàng loại bỏ vỏ (cortex) mà không bị kẹt dưới CTR. Nếu đặt đầu phẫu thuật, CTR chỉ giúp phân phối lại lực hỗ trợ chứ không tăng cường độ bền, do đó nếu bong nhiều, vẫn cần thêm móc bao. Nếu xảy ra rách bao sau, việc giữ CTR tại chỗ có thể gây khó khăn.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Loại chỉ khâu củng mạc | 6-0 prolene hoặc Gore-Tex |
| Kỹ thuật khâu | Double flange technique |
| Dụng cụ bơm OVD | 27 gauge U cannula |
| Vị trí bơm OVD | Trong túi bao |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng 6-0 prolene thay vì 9-0 prolene do nguy cơ thoái hóa sau 8-10 năm. Một điểm quan trọng là kỹ thuật xoay nhân bimanual thay vì unimanu-rotation để tránh làm trầm trọng thêm tình trạng bong dây chằng.
Kỹ thuật phẫu thuật và lưu ý lâm sàng
Khi thực hiện capsulorhexis, cần giữ đủ diện tích bao trước ở vùng bong để đặt móc bao. Tránh thủy phân tách (hydrodissection) hoàn toàn để không làm trật nhân ra ngoài. Trong quá trình phẫu thuật, cần lưu ý nguy cơ dịch đi ra sau vùng yếu dây chằng. Nếu bao sau bắt đầu phập phồng (fluttering) ở cuối phẫu thuật, cần dừng lại, bơm thêm OVD và giảm thông số máy. Đối với các trường hợp bong lan tỏa (như trong hội chứng PXF), kỹ thuật IOL trap có thể mang lại sự ổn định cao, giảm thiểu hiện tượng giả phacodonesis (pseudo-phacodonesis).
- Luôn sử dụng xoay nhân bimanual trong các ca bong dây chằng để giảm áp lực lên các dây chằng còn lại.
- Sử dụng móc bao thay vì móc mống mắt để hỗ trợ xích đạo túi bao.
- Bơm OVD vào trong túi bao, không bơm vào tiền phòng để tránh làm rách mặt dịch kính.
- Kiểm tra kỹ mức độ bong dây chằng trước khi quyết định đặt CTR.
- Sử dụng 6-0 prolene với kỹ thuật double flange để cố định củng mạc bền vững hơn.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Sourabh Patwardhan, 2026, Zonular Dialysis It's Prevention & Management, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: 3MN-WuVaMGA.