Quản lý rách bao sau (Posterior Capsular Rent) trong phẫu thuật Phaco

Bs Ngô Hữu Thế
8.11.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC170, Dr. Nivean M đã trình bày về chiến lược quản lý rách bao sau (Posterior Capsular Rent - PCR) trong phẫu thuật Phaco, nhấn mạnh rằng việc nhận diện sớm và xử trí đúng cách có thể giúp phẫu thuật viên đạt kết quả thị lực tốt ngay cả khi xảy ra biến chứng. PCR là một tình huống không hiếm gặp, đòi hỏi phẫu thuật viên phải giữ bình tĩnh, không sợ hãi dịch kính (vitreous) và có kế hoạch xử trí cụ thể để kiểm soát kết cục phẫu thuật.

Nhận diện và xử trí ban đầu

Khi phát hiện PCR, bước đầu tiên là nhận diện biến chứng và ngay lập tức giảm tốc độ phẫu thuật. Phẫu thuật viên cần dừng các thao tác đang thực hiện, cố gắng đưa các mảnh nhân còn sót lại ra xa vị trí rách bao. Việc chuyển sang chế độ phẫu thuật chậm (slow-motion phacoemulsification) giúp kiểm soát tốt hơn và tránh làm tổn thương thêm. Bước tiếp theo là bơm chất nhầy (viscoelastic) vào tiền phòng để duy trì độ sâu, ngăn chặn sự xẹp tiền phòng và giúp bịt kín lỗ rách. Việc sử dụng chất nhầy có độ nhớt cao (high density viscoelastic) được khuyến cáo để tạo rào cản hiệu quả.

Kỹ thuật cắt dịch kính và tiếp cận Pars Plana

Việc cắt dịch kính (vitrectomy) là chìa khóa để quản lý PCR. Tác giả ưu tiên nhuộm bao (staining) để quan sát rõ dịch kính bị kẹt. Kỹ thuật cắt dịch kính hai tay (bimanual vitrectomy) được khuyến khích, trong đó một tay dùng đầu tưới (irrigation) và tay kia dùng đầu cắt (cutter) qua cổng phụ. Điều quan trọng là đầu cắt phải luôn nằm ở trung tâm, không đi quá sâu dưới mống mắt để tránh tổn thương. Tiếp cận qua pars plana (pars plana approach) được đánh giá là an toàn và hiệu quả hơn, giúp hút dịch kính bị kẹt vào trong thay vì kéo dịch kính ra ngoài, từ đó giảm thời gian cắt dịch kính và giảm nguy cơ biến chứng.

Quản lý nhân và đặt thủy tinh thể nhân tạo

Trong trường hợp nhân còn sót lại, kỹ thuật IOL scaffold có thể được áp dụng bằng cách đặt thủy tinh thể nhân tạo (IOL) vào rãnh (sulcus) hoặc phía trên mống mắt để làm giá đỡ, ngăn mảnh nhân rơi vào khoang dịch kính. Cần giảm chiều cao chai dịch truyền (bottle height) để tránh làm xẹp tiền phòng hoặc đẩy nhân vào sâu hơn. Đối với việc đặt IOL, nếu còn đủ bao, có thể đặt IOL vào trong túi bao; nếu không, có thể cân nhắc IOL cố định mống mắt (iris claw lens) hoặc IOL ba mảnh (three-piece lens) tùy thuộc vào tình trạng bao còn lại.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tần suất PCRtài liệu không nêu
Nguy cơ viêm nội nhãn khi có dịch kính trong vết mổgần 5 lần cao hơn
Vị trí tiếp cận Pars Plana2.5 mm hoặc 3 mm từ vùng rìa (limbus)
Khuyến cáo khâu vết mổ chínhnên thực hiện trước khi cắt dịch kính
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc khâu vết mổ chính trước khi cắt dịch kính là một mẹo quan trọng để tránh làm xẹp tiền phòng và sa mống mắt, đặc biệt với phẫu thuật viên mới. Hạn chế của tài liệu là không cung cấp dữ liệu định lượng về kết quả thị lực sau phẫu thuật.
  • Luôn chuẩn bị sẵn các loại IOL dự phòng (IOL cứng, IOL ba mảnh, IOL cố định mống mắt) trong phòng mổ.
  • Thực hành kỹ năng cắt dịch kính và sử dụng tay trái để bơm chất nhầy trên các ca phẫu thuật bình thường.
  • Khâu vết mổ chính trước khi bắt đầu cắt dịch kính để duy trì áp lực tiền phòng ổn định.
  • Hiểu rõ đặc tính khác biệt của bao sau, mặt trước dịch kính (anterior hyaloid face) và dịch kính để có chiến lược xử trí phù hợp.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Nivean M, 2026, Posterior Capsular Rent – All Is Not Lost, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: 9uFVCLThKSk.

Xem thêm