Tại hội thảo AIOS Editor Proceedings 2 năm 2026, Dr. Rohit Saxena đã trình bày về các chiến lược quản lý cận thị hiện đại, nhấn mạnh sự thay đổi nhanh chóng trong thực hành lâm sàng. Việc quản lý cận thị hiện nay không chỉ dừng lại ở điều chỉnh khúc xạ mà đã mở rộng sang kiểm soát tiến triển thông qua các can thiệp dược lý và quang học tiên tiến.
Quản lý tiền cận thị (Pre-myopia)
Tiền cận thị hiện được xác định là một thực thể lâm sàng rõ ràng. Các đối tượng nguy cơ bao gồm trẻ có độ viễn thị thấp, có cha hoặc mẹ bị cận thị, dành ít thời gian cho các hoạt động ngoài trời và tham gia nhiều hoạt động nhìn gần hoặc có rối loạn thị giác hai mắt (binocular vision disorders). Mặc dù mối liên hệ bệnh học chính xác vẫn đang được thảo luận, chiến lược can thiệp hiện tại tập trung vào việc tăng cường nhận thức, điều chỉnh các yếu tố nguy cơ và khuyến khích tăng thời gian hoạt động ngoài trời. Đối với nhóm này, việc can thiệp tích cực chỉ được cân nhắc khi ghi nhận sự thay đổi nhanh chóng trong việc giảm độ viễn thị.
Can thiệp dược lý: Atropine và các lựa chọn mới
Các can thiệp dược lý đã có những bước tiến lớn. Atropine nồng độ 0.01% đã được thiết lập vững chắc trong quần thể bệnh nhân Ấn Độ. Đối với các trường hợp tiến triển nhanh (được định nghĩa là tăng độ cận từ 0.75D trở lên mỗi năm), nồng độ 0.05% được sử dụng khi đáp ứng với 0.01% không đầy đủ hoặc khi trẻ có tốc độ tiến triển rất nhanh ngay từ lần khám đầu tiên. Các nghiên cứu cho thấy 0.05% hiệu quả hơn trong việc kiểm soát tiến triển so với 0.01%, trong khi không có sự khác biệt đáng kể về đường kính đồng tử, biên độ điều tiết và thị lực giữa hai nhóm. Ngoài ra, các thuốc như pirenzepine và 7-methyl xanthine đang được xem xét trong các thử nghiệm lâm sàng.
Can thiệp quang học và công nghệ mới
Các can thiệp quang học bao gồm kính gọng với thiết kế đặc biệt như DIMS (Defocus Incorporated Multiple Segments), Stellest và các công nghệ mới như DOT (Diffusion Optics Technology). Các nghiên cứu đối đầu (head-to-head) cho thấy DIMS và HALT (Highly Aspherical Lenslet Target) có hiệu quả vượt trội so với kính đơn tròng thông thường. Stellest 2.0 được báo cáo có hiệu quả cao hơn khoảng 50% so với phiên bản gốc. Cơ chế hoạt động của các loại kính này được cho là thông qua việc tạo ra độ tương phản (contrast) thay vì chỉ dựa vào việc điều chỉnh sai lệch khúc xạ viễn thị ngoại vi (peripheral defocus).
Tương lai của quản lý cận thị
Sự kết hợp giữa các phương pháp điều trị (combination therapy) đang trở thành xu hướng cho các trường hợp tiến triển nhanh hoặc đáp ứng kém với đơn trị liệu. Atropine có thể kết hợp hiệu quả với các can thiệp quang học, tuy nhiên việc thay đổi lối sống vẫn là nền tảng bắt buộc. Các công nghệ tương lai bao gồm cảm biến đeo (wearable technology) để theo dõi ánh sáng phổ và khoảng cách làm việc, các công cụ dự đoán dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI-powered prediction tools) và tiềm năng từ liệu pháp gen (gene therapy) để cá nhân hóa chiến lược điều trị.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Định nghĩa tiến triển nhanh | 0.75D trở lên mỗi năm |
| Hiệu quả Stellest 2.0 | Khoảng 50% hiệu quả hơn so với Stellest gốc |
| Cải thiện nguy cơ khi tăng 1 giờ ngoài trời | 2 đến 5% |
| Số lượng báo cáo biến cố bất lợi RLA | 2 trường hợp đáng kể |
Bình luận: Thông tin theo AIOS Editor Proceedings 2, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc quản lý cận thị cần cá nhân hóa dựa trên tốc độ tiến triển và đáp ứng của từng trẻ. Cần lưu ý rằng các dữ liệu về hiệu quả của các loại kính gọng mới (như DIMS, Stellest) cần được theo dõi dài hạn hơn để đánh giá chính xác hiệu quả kiểm soát trục nhãn cầu.
- Luôn kết hợp thay đổi lối sống (tăng thời gian ngoài trời, kiểm soát hoạt động nhìn gần) vào mọi phác đồ điều trị.
- Cân nhắc sử dụng Atropine 0.05% cho trẻ có tốc độ tiến triển nhanh (≥0.75D/năm) hoặc không đáp ứng với 0.01%.
- Ưu tiên sử dụng các loại kính gọng có công nghệ kiểm soát cận thị đã được chứng minh hiệu quả (DIMS, HALT, Stellest) thay vì kính đơn tròng.
- Theo dõi sát sự thay đổi của chiều dài trục nhãn cầu thay vì chỉ dựa vào độ khúc xạ để đánh giá hiệu quả điều trị.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Rohit Saxena, 2026, Myopia management in 2026, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: edVHHj_rkxM.