Quản lý Hội chứng Brown và Bệnh lý Nhãn khoa Nhi tại Hội thảo WSPO 2026

Bs Ngô Hữu Thế
11.11.26
Last Updated

Hội thảo WSPO 2026 (AIOC 2026 GP22) đã tập hợp các chuyên gia nhãn khoa nhi toàn cầu để thảo luận về các thách thức trong chẩn đoán và quản lý hội chứng Brown, bệnh lý nhãn khoa nhi và khô mắt ở trẻ em. Hội chứng Brown, được mô tả lần đầu bởi Harold Brown vào năm 1952, hiện nay được xem là một kiểu hình lâm sàng (clinical phenotype) thay vì một thực thể bệnh đơn lẻ, đòi hỏi cách tiếp cận cá thể hóa dựa trên chẩn đoán hình ảnh.

Hội chứng Brown và Chẩn đoán hình ảnh

Hội chứng Brown cổ điển đặc trưng bởi hạn chế vận động liếc lên trong tư thế khép mắt (adduction) và nghiệm pháp Forced Duction Test (FDT) dương tính. Tuy nhiên, các tiến bộ trong chụp cộng hưởng từ (MRI) độ phân giải cao đã cho thấy bốn cơ chế giải phẫu khác nhau có thể tạo ra cùng một bức tranh lâm sàng: tổn thương ròng rọc (trochlear damage), bất thường gân cơ chéo trên, bất thường ròng rọc cơ trực (rectus extraocular muscle pulley) và bất thường bẩm sinh của cơ chéo trên. Việc sử dụng MRI đa vị trí giúp xác định chính xác nguyên nhân, từ đó tránh các can thiệp phẫu thuật không cần thiết, ví dụ như trường hợp sẹo sau phẫu thuật xoang trán gây hạn chế vận động mà chỉ cần cắt bỏ sẹo thay vì phẫu thuật cơ chéo trên.

Kỹ thuật phẫu thuật và Quản lý cá thể hóa

Đối với các trường hợp cần phẫu thuật, kỹ thuật làm yếu cơ chéo trên bằng phương pháp "chicken suture" (sử dụng chỉ 5-0 Mersilene) được ưu tiên thay vì các kỹ thuật cũ như tenotomy hay tenectomy. Phẫu thuật viên cần thực hiện FDT trong lúc mổ để đánh giá độ hạn chế và tránh quá chỉnh (overcorrection). Trong các trường hợp phức tạp như liệt cơ chéo trên kết hợp hội chứng Brown, việc phối hợp với phẫu thuật viên tạo hình hốc mắt là cần thiết để tái tạo cấu trúc giải phẫu. Đối với các trường hợp mắc phải do viêm, việc sử dụng steroid hoặc kết hợp albendazole (nếu nghi ngờ cysticercosis) có thể mang lại hiệu quả mà không cần phẫu thuật.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứutài liệu không nêu
Kỹ thuật phẫu thuật ưu tiênSuperior oblique weakening với chicken suture technique
Vật liệu chỉ phẫu thuật5-0 Mersilene
Cơ chế gây bệnh (MRI)4 cơ chế (tổn thương ròng rọc, bất thường gân cơ chéo trên, bất thường pulley cơ trực, bất thường bẩm sinh cơ chéo trên)
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026 GP22, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các diễn giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cá thể hóa điều trị dựa trên hình ảnh học thay vì áp dụng một phẫu thuật duy nhất cho mọi bệnh nhân. Hạn chế của tài liệu là không cung cấp số liệu cụ thể về tỷ lệ thành công của từng kỹ thuật phẫu thuật.

Khô mắt ở trẻ em: Thách thức và Giải pháp

Khô mắt ở trẻ em đang trở thành vấn đề phổ biến với tỷ lệ lưu hành dao động từ 5.5% đến 65.4% tùy theo tiêu chuẩn chẩn đoán. Các yếu tố nguy cơ bao gồm thời gian sử dụng màn hình kỹ thuật số tăng cao (giảm tần suất chớp mắt tới 60%), lối sống trong nhà, và các bệnh lý hệ thống như tiểu đường hoặc viêm khớp tự phát thiếu niên. Trẻ em thường không mô tả được cảm giác khô mắt mà biểu hiện qua việc chớp mắt thường xuyên, nhạy cảm với ánh sáng hoặc tránh né các nhiệm vụ đọc sách. Việc chẩn đoán cần kết hợp quan sát lâm sàng, đo thời gian vỡ phim nước mắt (tear break-up time) và myography để đánh giá tuyến Meibomian.

Các biện pháp quản lý bao gồm quy tắc 5-5-5 (nghỉ 5 phút sau mỗi 5 phút làm việc, chớp mắt 5 lần), sử dụng nước mắt nhân tạo, gel bôi trơn ban đêm, hoặc các thiết bị như kính Lefeusteam. Đối với các trường hợp nặng, cyclosporine hoặc IPL (Intense Pulsed Light) đã cho thấy hiệu quả cải thiện chức năng tuyến Meibomian ở trẻ em từ 5-16 tuổi. Việc giáo dục phụ huynh về thay đổi lối sống và chế độ ăn giàu omega-3 là nền tảng quan trọng trong quản lý lâu dài.

  • Luôn quan sát hành vi chớp mắt của trẻ trong môi trường lâm sàng.
  • Áp dụng quy tắc 5-5-5 thay vì quy tắc 20-20-20 của người lớn.
  • Cân nhắc sử dụng IPL cho các trường hợp viêm bờ mi hoặc chắp hạt xơ (granulomatous chalazions) kháng trị.
  • Tư vấn chế độ ăn giàu omega-3 và vitamin D cho trẻ có nguy cơ cao.
  • Thực hiện FDT trong phẫu thuật lác để tránh bỏ sót các bất thường cơ học tiềm ẩn.

Tài liệu tham khảo:

WSPO, 2026, AIOC 2026 GP22 One World, One Vision Global Voices in Pediatric Ophthalmology and Strabismus WSP, YouTube, Video ID: kXU5sDk3RZE.

Xem thêm