Quản lý độc tính trên cơ quan ở bệnh nhân ung thư biểu mô niệu tiến triển hoặc di căn

Bs Ngô Hữu Thế
17.11.26
Last Updated

Nghiên cứu EV-302/KEYNOTE-A39 đã đánh giá độc tính của liệu pháp kết hợp enfortumab vedotin (EV) và pembrolizumab so với hóa trị ở bệnh nhân ung thư biểu mô niệu tiến triển hoặc di căn (la/mUC). Việc nhận diện sớm và quản lý đa chuyên khoa các độc tính là yếu tố then chốt để duy trì lợi ích điều trị và giảm thiểu bệnh tật.

Tổng quan hồ sơ an toàn

Độc tính của các liệu pháp mới phản ánh cơ chế tác động riêng biệt. Các thuốc ức chế chốt kiểm miễn dịch (immune checkpoint inhibitors - ICIs) như pembrolizumab kích hoạt miễn dịch chống khối u nhưng gây ra các độc tính viêm qua trung gian miễn dịch (immune-related adverse events - irAEs). Ngược lại, EV là một liên hợp kháng thể-thuốc (antibody-drug conjugate - ADC) nhắm vào Nectin-4, gây độc tính tại các mô biểu mô bình thường. Erdafitinib, một thuốc ức chế thụ thể yếu tố tăng trưởng nguyên bào sợi (fibroblast growth factor receptor - FGFR), gây ra các độc tính liên quan đến ức chế FGFR trong phát triển và sửa chữa mô.

Độc tính trên mắt

Độc tính trên mắt với EV-pembrolizumab chủ yếu do EV gây ra, bao gồm bệnh khô mắt, rối loạn giác mạc và nhìn mờ, được phân loại là các biến cố bất lợi cần quan tâm đặc biệt (adverse events of special interest - AESIs). Trong khi đó, irAEs trên mắt do pembrolizumab ít gặp (<1-2%) nhưng có thể đe dọa thị lực, bao gồm viêm màng bồ đào (uveitis) và viêm thần kinh thị giác (optic neuritis). Với erdafitinib, bệnh võng mạc trung tâm thanh dịch (central serous retinopathy - CSR) là một AESI đặc trưng, bao gồm bong võng mạc hoặc bong biểu mô sắc tố võng mạc.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ rối loạn mắt (EV đơn trị)34.9%, n=793
Tỷ lệ rối loạn mắt (pembrolizumab đơn trị)7.6%, n=938
Tỷ lệ CSR (erdafitinib đơn trị)21.5%, n=479
Tỷ lệ rối loạn mắt không phải CSR (erdafitinib)43.2%, n=479
Bình luận: Thông tin theo Fita et al., 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Góc nhìn nhãn khoa (biên tập bổ sung, cần kiểm chứng): Việc khám mắt định kỳ và đánh giá thị lực là bắt buộc đối với bệnh nhân sử dụng erdafitinib để phát hiện sớm CSR. Đối với EV-pembrolizumab, việc sử dụng nước mắt nhân tạo dự phòng là cần thiết ngay từ chu kỳ đầu tiên.

Độc tính trên da

Phản ứng da là AESI phổ biến nhất với EV (66.8%) và thường xuất hiện trong chu kỳ điều trị đầu tiên. Các biểu hiện bao gồm phát ban dát sần, rụng tóc và ngứa. Các phản ứng nghiêm trọng như hội chứng Stevens-Johnson (SJS) và hoại tử thượng bì nhiễm độc (TEN) đã được báo cáo. Với erdafitinib, hội chứng đỏ da bàn tay-bàn chân (palmar-plantar erythrodysaesthesia syndrome - PPES) là độc tính da phổ biến nhất (25.6%).

Độc tính trên tiêu hóa, thần kinh và phổi

Độc tính tiêu hóa như tiêu chảy và buồn nôn là AESIs với EV. Viêm ruột kết qua trung gian miễn dịch là dạng irAE tiêu hóa phổ biến nhất với pembrolizumab. Bệnh lý thần kinh ngoại biên (peripheral neuropathy - PN) là AESI rất phổ biến với EV (63.2%), chủ yếu là bệnh lý thần kinh cảm giác ngoại biên (peripheral sensory neuropathy - PSN). Độc tính phổi, đặc biệt là viêm phổi (pneumonitis), là độc tính nghiêm trọng nhất, đòi hỏi phải ngừng thuốc và sử dụng corticosteroid ngay lập tức.

Độc tính chuyển hóa, thấp khớp và tim mạch

Tăng đường huyết là AESI quan trọng với EV (16.8%). Các rối loạn thấp khớp như viêm khớp và viêm cơ có thể xảy ra với pembrolizumab. Độc tính tim mạch, dù hiếm gặp, nhưng viêm cơ tim (myocarditis) có tỷ lệ tử vong cao (16-50%), đòi hỏi sự cảnh giác cao độ và đánh giá tim mạch kịp thời.

  • Thực hiện đánh giá nền tảng về chức năng cơ quan và các bệnh lý đi kèm trước khi bắt đầu điều trị.
  • Cung cấp thẻ cảnh báo bệnh nhân để nhận diện sớm các dấu hiệu độc tính nghiêm trọng.
  • Thiết lập quy trình phối hợp đa chuyên khoa giữa ung bướu, da liễu, nhãn khoa và thần kinh.
  • Sử dụng corticosteroid sớm cho các irAEs từ độ 2 trở lên theo hướng dẫn.
  • Theo dõi sát sao các chỉ số xét nghiệm đặc hiệu như phosphate (với erdafitinib) và đường huyết (với EV).

Tài liệu tham khảo:

M.J.J. Fita, U. Anido, L. Bataller, et al., Recognition and management of organ-specific toxicities associated with enfortumab vedotin plus pembrolizumab and erdafitinib in locally advanced or metastatic urothelial carcinoma, Cancer Treatment Reviews, 2026, DOI: 10.1016/j.ctrv.2026.103233.

Xem thêm