Ứng dụng lâm sàng của chụp mạch Indocyanine Green (ICG) trong chẩn đoán bệnh lý võng mạc

Bs Ngô Hữu Thế
17.11.26
Last Updated

Chụp mạch Indocyanine Green (ICG) là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh quan trọng trong nhãn khoa, đặc biệt hữu ích trong việc đánh giá tuần hoàn hắc mạc nhờ khả năng xuyên thấu qua sắc tố melanin, dịch xuất tiết và máu. Theo Ryan's Retina (2022), ICG cho phép xác định các subtype của tân mạch võng mạc (MNV) và hỗ trợ chẩn đoán các bệnh lý viêm hắc mạc, khối u nội nhãn mà chụp mạch huỳnh quang (FA) thường bị hạn chế.

Lịch sử và Cơ chế dược lý

ICG là thuốc nhuộm tricarbocyanine, anionic, có trọng lượng phân tử 774.96 D. Khoảng 98% thuốc gắn với protein huyết tương, giúp hạn chế thoát mạch qua các lỗ thủng của mạch máu hắc mạc. Thuốc hấp thụ ánh sáng tối đa ở 790 nm và phát xạ ở 835 nm, cho phép xuyên thấu qua biểu mô sắc tố võng mạc (RPE) và melanin. ICG được bài tiết qua gan với thời gian bán thải nhanh, nồng độ trong huyết tương giảm 18% đến 24% mỗi phút và sau 20 phút còn dưới 4%.

Độc tính và Kỹ thuật tiêm

ICG được coi là thuốc nhuộm an toàn, LD50 là 60 mg/kg ở chuột. Tỷ lệ tác dụng phụ thấp: 0.15% phản ứng nhẹ, 0.2% phản ứng trung bình và 0.05% phản ứng nặng (phản vệ). Cần thận trọng ở bệnh nhân dị ứng i-ốt và bệnh gan/thận. Liều chuẩn cho máy chụp đáy mắt là 25 mg ICG pha trong 5 mL dung môi, có thể tăng lên 50 mg ở bệnh nhân đồng tử giãn kém hoặc sắc tố đậm. Với hệ thống SLO, liều chuẩn là 25 mg pha trong 3 mL, tiêm 1 mL.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
LD50 (chuột)60 mg/kg
Tỷ lệ tác dụng phụ nhẹ0.15%
Tỷ lệ tác dụng phụ trung bình0.2%
Tỷ lệ tác dụng phụ nặng0.05%
Liều chuẩn (máy chụp đáy mắt)25 mg trong 5 mL dung môi
Liều chuẩn (SLO)25 mg trong 3 mL (tiêm 1 mL)
Tỷ lệ thải trừ huyết tương18% đến 24% mỗi phút

Giải mã hình ảnh ICG bình thường

Trên ICG, pha đổ đầy sớm phản ánh trình tự tưới máu các lớp hắc mạc: lớp Haller (ngoài cùng), lớp Sattler (trung gian) và cuối cùng là choriocapillaris. Choriocapillaris thường xuất hiện dưới dạng một lớp mờ khuếch tán. Các tĩnh mạch xoáy (vortex veins) thường thấy ở pha muộn (sau 10 phút). Trong các bệnh lý, ICG giúp phân biệt các loại tân mạch (MNV) dựa trên kiến trúc mạch máu, đặc biệt là các feeder vessel (mạch nuôi) mà FA không thể hiện rõ.

Tân mạch tuổi già (nAMD) và các thể bệnh

ICG giúp phân loại MNV theo CONAN: Type 1 (dưới RPE), Type 2 (dưới võng mạc thần kinh) và Type 3 (tân mạch võng mạc). Đối với Type 1 MNV, ICG giúp xác định các mạch nuôi và các tổn thương dạng polyp (PCV). Đối với Type 3 MNV, ICG videoangiography (tốc độ lên tới 12 khung hình/giây) cho phép phát hiện sớm các tổn thương nhỏ thông qua việc theo dõi sự đổ đầy của mạch máu từ võng mạc vào hắc mạc.

Bình luận: Thông tin theo Ryan's Retina (2022); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc sử dụng ICG trong chẩn đoán nAMD hiện nay đã được bổ sung bởi OCTA, tuy nhiên ICG vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc đánh giá các tổn thương có lưu lượng máu chậm hoặc các bệnh lý hắc mạc phức tạp.

Bệnh lý hắc mạc và khối u

Trong bệnh lý Pachychoroid, ICG cho thấy sự tăng tính thấm hắc mạc đa ổ. Đối với khối u, ICG là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán u máu hắc mạc (choroidal hemangioma) với hình ảnh "wash out" đặc trưng ở pha muộn. Với u hắc mạc ác tính (melanoma), ICG giúp xác định cấu trúc vi mạch nội u, hỗ trợ lập kế hoạch điều trị.

  • Luôn thực hiện ICG ở bệnh nhân nghi ngờ PCV hoặc các thể MNV không điển hình.
  • Sử dụng ICG videoangiography để đánh giá các tổn thương Type 3 MNV sớm.
  • ICG là công cụ hỗ trợ chẩn đoán phân biệt u máu hắc mạc với các tổn thương giả u.
  • Cân nhắc ICG trong các bệnh lý viêm hắc mạc để đánh giá mức độ hoạt động của tổn thương.
  • Luôn kiểm tra tiền sử dị ứng i-ốt trước khi tiêm ICG.

Tài liệu tham khảo:

Giovanni Staurenghi, Mariano Cozzi, Marco Pellegrini, Chiara Preziosa, Alessandro Invernizzi, 2022, Clinical Applications of Diagnostic Indocyanine Green Angiography, Ryan's Retina 7th Ed. Vol.1, 44-76.

Xem thêm