Quản lý phẫu thuật DSEK trong các tình huống nhãn khoa phức tạp

Bs Ngô Hữu Thế
3.11.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, bài giảng GP113 của Dr. Shakeen Singh đã hệ thống hóa các chiến lược phẫu thuật DSEK (Descemet Stripping Endothelial Keratoplasty) trong những tình huống lâm sàng khó khăn. DSEK được khẳng định là tiêu chuẩn vàng cho suy tế bào nội mô, mang lại khả năng phục hồi thị lực nhanh chóng và độ ổn định cấu trúc vượt trội so với PKP (Penetrating Keratoplasty).

Phân loại các thách thức trong phẫu thuật DSEK

Các thách thức trong phẫu thuật DSEK thường liên quan đến tình trạng tiền phòng, bệnh lý phân đoạn sau, mô vật chủ bị tổn thương, tiền sử phẫu thuật hoặc tình trạng cố định thủy tinh thể. Cụ thể, tiền phòng có thể nông, tình trạng vô thủy tinh thể (aphakia), thiếu bao thủy tinh thể hoặc có đặt thiết bị dẫn lưu glaucoma. Đối với phân đoạn sau, bệnh nhân có thể đang trong tình trạng vô căn với dầu silicone, có đai củng mạc hoặc đang viêm/viêm màng bồ đào hoạt động. Mô vật chủ có thể gặp tình trạng mất ổn định tại vị trí tiếp giáp mảnh ghép (graft-host junction), tiền sử phẫu thuật lọc glaucoma hoặc sẹo giác mạc. Thủy tinh thể có thể vắng mặt, đặt sai vị trí, bán trật hoặc nằm trong tiền phòng.

Quản lý tiền phòng và thủy tinh thể nhân tạo

Khi tiền phòng bị tổn thương, việc đánh giá bằng OCT (Optical Coherence Tomography) trước phẫu thuật là cần thiết để đảm bảo mảnh ghép được đặt cách xa IOL hoặc mống mắt, tránh tiếp xúc gây tổn thương nội mô. Việc sử dụng chất nhầy có độ nhớt cao hoặc dịch truyền được khuyến cáo. Trong trường hợp IOL không ổn định hoặc lệch, cần thực hiện phẫu thuật đồng thời (triple DSEK hoặc thay thế/cố định IOL). Tác giả ưu tiên cố định IOL trước khi đặt mô DSEK để giảm thiểu chấn thương mống mắt và hình thành dính mống mắt ngoại vi.

Kỹ thuật cho trường hợp khó và quản lý hậu phẫu

Đối với các trường hợp khó khăn về thị giác do phù nề mô đệm hoặc bệnh lý giác mạc bóng nước, việc sử dụng kỹ thuật hỗ trợ bằng cannula thủy tinh giúp tiêm và đặt mảnh ghép an toàn. Việc bóc tách biểu mô rộng rãi và sử dụng glycerin có thể giúp giảm phù nề. Trong giai đoạn hậu phẫu, việc duy trì bong bóng khí lớn là chìa khóa để mảnh ghép bám dính tốt. Nếu cần thiết, có thể thực hiện bơm lại khí (rebubble) hoặc sử dụng khí SF6 như một giải pháp thay thế. Đối với các trường hợp bong tách từng phần, kỹ thuật "double bubble" có thể được áp dụng.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tiêu chuẩn vàng cho suy nội môDSEK
Kỹ thuật cố định IOLCố định IOL trước khi đặt mô DSEK
Quản lý hậu phẫuBơm lại khí (rebubble) hoặc dùng SF6
Vật liệu đóng vết mổSử dụng chỉ thép (steel sutures)
Kỹ thuật khâu chỉ thépMột nút (one throw) hoặc hai nút (two throws)
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc sử dụng chỉ thép trong đóng vết mổ, một kỹ thuật ít phổ biến hơn so với chỉ tự tiêu hiện nay, cần cân nhắc kỹ về tính sẵn có và kỹ thuật thao tác. Các chiến lược như cố định IOL trước khi ghép nội mô là kinh nghiệm lâm sàng quan trọng để bảo vệ mảnh ghép mới.
  • Thực hiện OCT tiền phẫu để đánh giá cấu trúc tiền phòng.
  • Ưu tiên cố định IOL trước khi đặt mảnh ghép nội mô trong các ca phức tạp.
  • Sử dụng cannula thủy tinh để đảm bảo an toàn khi đưa mảnh ghép vào tiền phòng.
  • Duy trì bong bóng khí hậu phẫu để đảm bảo mảnh ghép bám dính tốt.
  • Cân nhắc kỹ thuật khâu vết mổ để đảm bảo độ ổn định cấu trúc.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Shakeen Singh, 2026, Dsek in challanging conditions, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: geRKhdegXQ4.

Xem thêm