Khóa học AIOC 2026 IC352 về phẫu thuật võng mạc cực khó (extreme retina surgery) đã cung cấp các chiến lược lâm sàng cho những tình huống phức tạp bao gồm bệnh võng mạc đái tháo đường tăng sinh (PDR), bong võng mạc tái phát và chấn thương nhãn cầu. Các chuyên gia nhấn mạnh việc sử dụng các công cụ phẫu thuật hiện đại và kỹ thuật bóc tách chính xác để cải thiện kết quả thị giác.
Quản lý PDR phức tạp
Trong PDR, việc hiểu rõ cơ chế bệnh sinh là chìa khóa để phẫu thuật thành công. Tác giả nhấn mạnh sự khác biệt giữa PDR và PVR, tập trung vào các kết nối mạch máu (vascular nails), xuất huyết và đặc biệt là hiện tượng vitroschisis (tách lớp vỏ dịch kính). Việc sử dụng swept-source OCT giúp xác định chính xác lá trước và lá sau của vỏ dịch kính, từ đó xác định mặt phẳng bóc tách đúng. Các yếu tố làm tăng độ khó bao gồm sự lan rộng của tăng sinh xơ mạch ra phía trước, sự bám dính chặt của hyaloid sau, xuất huyết đông đặc và bong võng mạc kết hợp. Phẫu thuật hai tay (bimanual surgery) được khuyến cáo để xử lý các trường hợp này nhằm giảm thiểu lực kéo lên võng mạc.
Quản lý bong võng mạc tái phát
Bong võng mạc tái phát là thách thức lớn đối với phẫu thuật viên dịch kính võng mạc (VR surgeon). Việc đánh giá cấu trúc dịch dưới võng mạc (SRF) và mối quan hệ giữa vết rách và đai độn là rất quan trọng. Nếu dịch dưới võng mạc có hình dạng lõm (concave) và khu trú, có thể theo dõi mà không cần can thiệp ngay. Ngược lại, nếu cấu hình lồi (convex), cần tìm kiếm vết rách bị bỏ sót hoặc vết rách đang rò rỉ. Đối với các trường hợp tái phát sau phẫu thuật, việc sử dụng kỹ thuật tug-of-war (kỹ thuật kéo co) bằng hai kẹp đối diện 180 độ giúp giải phóng lực kéo chu vi mà không cần cắt võng mạc (retinotomy).
Phẫu thuật võng mạc ở trẻ em
Phẫu thuật võng mạc ở trẻ em không đơn thuần là phẫu thuật trên mắt nhỏ. Giải phẫu mắt trẻ em khác biệt hoàn toàn, bao gồm độ cứng củng mạc thấp và sự phát triển chưa hoàn thiện của pars plana. Tác giả lưu ý rằng việc gây ra bong dịch kính sau (PVD induction) ở trẻ em rất khó khăn. Trong các trường hợp ROP (Retinopathy of Prematurity), việc sử dụng IVTA (Intravitreal Triamcinolone Acetonide) cần hết sức thận trọng với liều lượng nhỏ để tránh nguy cơ tăng nhãn áp thứ phát. Phẫu thuật cần được thực hiện theo từng giai đoạn và ưu tiên bảo tồn cấu trúc mắt.
Quản lý viêm nội nhãn fulminant
Viêm nội nhãn fulminant là tình trạng tiến triển nhanh, thường liên quan đến vi khuẩn độc lực cao hoặc đa vi khuẩn trong bối cảnh chấn thương. Việc chẩn đoán sớm và xác định tác nhân qua PCR là cần thiết để điều trị trúng đích. Phẫu thuật sớm là yếu tố then chốt khi môi trường trong suốt cho phép. Tác giả khuyến cáo sử dụng vancomycin và ceftazidime, hoặc piperacillin-tazobactam trong các trường hợp nặng. Việc sử dụng dầu silicone không có tác dụng kháng khuẩn và có thể gây cản trở sự khuếch tán của các chất kháng viêm, do đó cần cân nhắc kỹ lưỡng.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | tài liệu không nêu |
| Kỹ thuật bóc tách PDR | Bimanual surgery, sử dụng swept-source OCT |
| Xử lý bong võng mạc tái phát | Kỹ thuật tug-of-war, 2 kẹp đối diện 180 độ |
| Kháng sinh viêm nội nhãn | Vancomycin, ceftazidime, piperacillin-tazobactam, linezolid, colistin |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, IC352; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như tug-of-war và sử dụng PFCL trung hạn là những kinh nghiệm lâm sàng chuyên sâu, đòi hỏi kỹ năng phẫu thuật cao. Việc sử dụng dầu silicone trong viêm nội nhãn vẫn còn nhiều tranh cãi, cần cá thể hóa theo từng bệnh nhân.
- Ưu tiên phẫu thuật hai tay (bimanual) trong các trường hợp PDR phức tạp để kiểm soát lực kéo.
- Sử dụng swept-source OCT để xác định mặt phẳng bóc tách trong vitroschisis.
- Cân nhắc kỹ thuật tug-of-war để giải phóng lực kéo chu vi trong PVR tái phát.
- Trong viêm nội nhãn, ưu tiên chẩn đoán bằng PCR và điều trị kháng sinh theo phổ kháng khuẩn.
- Hạn chế sử dụng dầu silicone nếu không thực sự cần thiết trong viêm nội nhãn để tránh cản trở sự khuếch tán của các chất kháng viêm.
Tài liệu tham khảo:
Gagan Bhatia et al., 2026, Demystifying Extreme Retinal Surgery!, AIOC 2026, Video ID: PI3LBl2Z0Uo