Quản lý Retinoblastoma: Chẩn đoán phân biệt và Chiến lược điều trị

Bs Ngô Hữu Thế
5.11.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026 (IC273), các chuyên gia đã thảo luận về quản lý Retinoblastoma (RB) - khối u nội nhãn phổ biến nhất ở trẻ em. Việc chẩn đoán sớm và chính xác là chìa khóa để bảo tồn thị lực và tính mạng cho bệnh nhi.

Chẩn đoán phân biệt và các tổn thương giả u

Việc phân biệt RB với các bệnh lý khác là vô cùng quan trọng. Các tổn thương giả u (pseudoretinoblastoma) thường gặp bao gồm bệnh Coats, u tế bào hình sao ở võng mạc (retinal astrocytic hamartoma), và u biểu mô thể mi (ciliary body medulloepithelioma). Bệnh Coats thường biểu hiện với dịch tiết dưới võng mạc, giãn mạch hình bóng đèn (light pipes) và không có khối u biệt lập. U tế bào hình sao thường lành tính, kích thước nhỏ khoảng 3x2 mm, có thể có vôi hóa (60% trường hợp). U biểu mô thể mi là nguyên nhân gây u nội nhãn phổ biến thứ hai ở trẻ em, thường bị chẩn đoán nhầm dẫn đến phẫu thuật đục thủy tinh thể hoặc đặt shunt trước khi phát hiện khối u.

Vai trò của chẩn đoán hình ảnh

Siêu âm B-scan là phương tiện đầu tay để phát hiện vôi hóa và đánh giá khối u. Chụp cộng hưởng từ (MRI) là bắt buộc để đánh giá sự xâm lấn ngoài nhãn cầu và phát hiện các tổn thương ở tuyến tùng hoặc vùng trên yên (trilateral retinoblastoma). Chụp cắt lớp vi tính (CT) hiện nay được khuyến cáo hạn chế do nguy cơ phơi nhiễm bức xạ gây ung thư thứ phát. Chụp OCT giúp xác định nguồn gốc khối u và các đặc điểm như mô hình "moth-eaten" (ăn mòn) trong các tổn thương giả u.

Chiến lược điều trị đa mô thức

Điều trị RB hiện nay tập trung vào bảo tồn nhãn cầu và thị lực. Hóa trị liệu (chemotherapy) là nền tảng, bao gồm hóa trị toàn thân (intravenous chemotherapy), hóa trị nội động mạch (intra-arterial chemotherapy) và hóa trị nội nhãn (intravitreal chemotherapy). Đối với các trường hợp tái phát hoặc u khu trú, liệu pháp áp xạ (plaque brachytherapy) sử dụng Ruthenium-106 hoặc Iodine-125 là lựa chọn hiệu quả. Việc theo dõi sát sao trong 6 tháng đầu sau điều trị là cực kỳ quan trọng để phát hiện sớm tái phát.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ u tế bào hình sao đơn phương85%
Tỷ lệ vôi hóa trong u tế bào hình sao60%
Tỷ lệ u liên quan đến xơ cứng củ (TSC)20%
Tỷ lệ u trilateral tại tuyến tùng75%
Tỷ lệ u trilateral tại vùng trên yên25%
Tỷ lệ cứu nhãn cầu bằng áp xạ (salvage)55%
Tỷ lệ enucleation sau hóa trị toàn thân43%
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Cần lưu ý rằng việc chẩn đoán phân biệt giữa RB và các bệnh lý giả u đòi hỏi kinh nghiệm lâm sàng cao và phối hợp đa chuyên khoa. Việc sử dụng hóa trị nội động mạch (IA) cần được cân nhắc kỹ lưỡng về chi phí và biến chứng mạch máu.
  • Luôn kiểm tra kỹ các tổn thương giả u như bệnh Coats trước khi chẩn đoán xác định RB.
  • MRI là bắt buộc để loại trừ u trilateral trước khi bắt đầu điều trị.
  • Hóa trị nội nhãn (intravitreal) là lựa chọn hiệu quả cho các trường hợp có gieo rắc dịch kính.
  • Theo dõi định kỳ mỗi 3-6 tháng trong những năm đầu là bắt buộc để phát hiện tái phát sớm.
  • Tư vấn di truyền là cần thiết để đánh giá nguy cơ cho các thành viên khác trong gia đình.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, 2026, IC273 All you want to know about managing retinoblastoma, aioseditorproceedings, Video ID: TWhJnom7UyQ.

Xem thêm