So sánh phẫu thuật lác và hình ảnh học cơ vận nhãn: Nghiên cứu quan sát tại AIOC 2026

Bs Ngô Hữu Thế
1.11.26
Last Updated

Hội nghị AIOC 2026, trong phiên trình bày Poster Podium về Lác (Squint), đã báo cáo kết quả của hai nghiên cứu quan sát tập trung vào quản lý ngoại khoa và đánh giá hình ảnh học cơ vận nhãn. Các nghiên cứu này cung cấp dữ liệu lâm sàng về hiệu quả phẫu thuật lác và khả năng ứng dụng của các phương thức chẩn đoán hình ảnh hiện đại trong theo dõi sau mổ.

So sánh phẫu thuật lác trong lác ngoài luân phiên

Nghiên cứu tiến cứu tại bệnh viện thực hiện trên 180 bệnh nhân (4-12 tuổi) bị lác ngoài luân phiên (alternating exotropia) từ tháng 4/2024 đến tháng 10/2025. Bệnh nhân được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm (n=90 mỗi nhóm): Nhóm A thực hiện phẫu thuật lùi cơ trực ngoài và cắt ngắn cơ trực trong; Nhóm B thực hiện phẫu thuật lùi cơ trực ngoài hai bên. Kết cục thành công được định nghĩa là độ lác ngang từ 0 đến 10 prism diopter (PD) tại thời điểm 3 tháng sau phẫu thuật. Các biến số bao gồm quá chỉnh (overcorrection) và thiếu chỉnh (undercorrection). Phân tích thống kê sử dụng kiểm định Chi-square và t-test với ngưỡng ý nghĩa p < 0.05.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu180 bệnh nhân, nghiên cứu tiến cứu
Thành công (Nhóm A)82 bệnh nhân
Thành công (Nhóm B)81 bệnh nhân
Thiếu chỉnh (Nhóm A)7 bệnh nhân
Thiếu chỉnh (Nhóm B)6 bệnh nhân
Quá chỉnh (Nhóm A)1 bệnh nhân
Quá chỉnh (Nhóm B)3 bệnh nhân
p-value> 0.05 (không có ý nghĩa thống kê)
Bình luận: Kết quả cho thấy cả hai phương pháp phẫu thuật đều đạt hiệu quả tương đương trong việc điều chỉnh lác ngoài luân phiên. Hạn chế của nghiên cứu là thời gian theo dõi ngắn (3 tháng) và thiết kế đơn trung tâm, chưa phản ánh được kết quả dài hạn. Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.

Hình ảnh học cơ vận nhãn sau phẫu thuật

Nghiên cứu quan sát tiến cứu trên 133 bệnh nhân (tuổi trung bình 20.38, phạm vi 4-75 tuổi) đánh giá khả năng hình ảnh hóa cơ vận nhãn sau phẫu thuật bằng phương pháp chụp cắt lớp kết hợp (ASOC - Anterior Segment Optical Coherence Tomography). Mục tiêu là phân tích tỷ lệ hình ảnh hóa cơ trực ngang sau phẫu thuật và xác định các yếu tố ảnh hưởng. Bệnh nhân được chụp bằng máy Sirrus HD OCT 5000 và IOL Master 700. Tỷ lệ hợp tác của bệnh nhân đạt 92.48% (123/133). Kết quả cho thấy tất cả các cơ trực trong (medial recti) được phẫu thuật đều có thể hình ảnh hóa, trong khi cơ trực ngoài (lateral recti) thường nằm ngoài giới hạn hình ảnh của thiết bị.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu133 bệnh nhân
Tỷ lệ hợp tác92.48% (123/133)
Hình ảnh hóa cơ trực trong49/49 (100%)
Hình ảnh hóa cơ trực ngoài0/73 (0%)
Giới hạn hình ảnh hóa11.5 mm từ rìa giác mạc
Bình luận: Việc sử dụng ASOC để đánh giá vị trí cơ sau phẫu thuật là một hướng đi tiềm năng nhưng còn gặp khó khăn với các cơ trực ngoài do giới hạn về độ sâu và phạm vi quét của thiết bị. Cần cân nhắc sử dụng các phương thức khác như siêu âm tần số cao (UVM) để cải thiện khả năng quan sát. Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
  • Phẫu thuật lùi cơ trực ngoài hai bên và phẫu thuật kết hợp lùi/cắt ngắn cơ trực ngang đều là lựa chọn hiệu quả cho lác ngoài luân phiên.
  • Thời gian theo dõi 3 tháng là chưa đủ để đánh giá ổn định dài hạn của kết quả phẫu thuật lác.
  • ASOC có giá trị cao trong việc hình ảnh hóa cơ trực trong sau phẫu thuật nhưng hạn chế với cơ trực ngoài.
  • Tuổi nhỏ là yếu tố làm giảm khả năng hợp tác khi thực hiện chụp hình ảnh học cơ vận nhãn.

Tài liệu tham khảo:

AIOC 2026, Poster Podium Presentation Squint, aioseditorproceedings, 2026.

Xem thêm