Thiết kế và lắp kính tiếp xúc cứng toric cho bệnh nhân loạn thị

Bs Ngô Hữu Thế
18.11.26
Last Updated

Tài liệu "Rigid Toric Lens Design and Fitting" (2018) cung cấp hướng dẫn lâm sàng về việc sử dụng kính tiếp xúc cứng (rigid contact lenses) toric để cải thiện thị lực và sự ổn định vật lý trên các giác mạc có độ loạn thị cao. Việc chỉ định kính toric được cân nhắc khi kính cầu (spherical lenses) không đạt được sự điều chỉnh khúc xạ đầy đủ hoặc không đảm bảo sự vừa vặn vật lý trên mắt bệnh nhân.

Chỉ định sử dụng kính tiếp xúc cứng toric

Kính toric được chỉ định khi kính tiếp xúc cứng có bề mặt quang học cầu không thể cung cấp sự điều chỉnh khúc xạ đầy đủ hoặc không đạt được sự vừa vặn vật lý tối ưu. Thông thường, các vùng quang học sau toric (toroidal back optic zones) được cân nhắc khi độ loạn thị giác mạc vượt quá 2.50 D (tương đương chênh lệch bán kính giác mạc khoảng 0.5 mm). Trong các trường hợp không chắc chắn (loạn thị từ 2.00 D đến 3.00 D), kính toric được ưu tiên nếu kính cầu gặp các vấn đề như: kém định tâm, di động quá mức, hiện tượng uốn cong kính (lens flexure), hoặc xuất hiện vết nhuộm fluorescein tại vị trí 3 và 9 giờ. Ngoài ra, sự biến dạng giác mạc và mờ nhòe sau khi tháo kính cầu cũng là dấu hiệu cho thấy cần chuyển sang thiết kế toric để ổn định kính và ngăn ngừa xoay.

Các dạng kính tiếp xúc cứng toric

Có nhiều dạng thiết kế kính toric cứng tùy thuộc vào cấu trúc bề mặt trước và sau. Phổ biến nhất là kính có cả vùng quang học sau và vùng ngoại vi đều là toric, thường dùng để đạt được sự vừa vặn vật lý trên giác mạc có độ loạn thị cao. Kính bitoric (bitoric construction) là loại có cả vùng quang học sau và bề mặt trước đều là toric. Trong trường hợp các kinh tuyến chính không song song, kính được gọi là bitoric chéo (oblique bitoric construction). Một số thiết kế khác bao gồm kính có vùng quang học sau cầu và vùng ngoại vi toric, hoặc kính có vùng quang học sau toric và vùng ngoại vi cầu (hiếm gặp, nhằm cải thiện lưu thông nước mắt nhưng có thể làm giảm độ ổn định của kính).

Cân nhắc thiết kế và lắp kính

Việc lắp kính toric cần đảm bảo sự vừa vặn gần như đồng trục (alignment). Để hỗ trợ trao đổi nước mắt, bán kính cong dốc hơn của vùng quang học sau toric thường được lắp phẳng hơn một chút so với bán kính giác mạc tương ứng. Các bán kính vùng ngoại vi được chọn để duy trì sự khác biệt giữa vùng quang học và vùng ngoại vi tương tự như cách lắp kính cầu. Đối với kính có vùng quang học sau cầu và vùng ngoại vi toric, vùng ngoại vi nên càng lớn càng tốt để tăng khả năng đồng trục với giác mạc loạn thị. Sự chênh lệch kinh tuyến ở các đường cong ngoại vi nên ít nhất là 0.6 mm để giảm thiểu sự xoay kính.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Chỉ định loạn thị giác mạcvượt quá 2.50 D
Chênh lệch bán kính giác mạckhoảng 0.5 mm
Chênh lệch kinh tuyến tối thiểu (BOZR)0.3 mm (hoặc 1.50 D)
Chênh lệch kinh tuyến ngoại vi tối thiểu0.6 mm
Độ loạn thị against-the-rule cần cân nhắc1.50–2.00 D
Bình luận: Thông tin theo [Lindsay, 2018]; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Việc tính toán công suất kính toric đòi hỏi sự hiểu biết về công suất kính tiếp xúc (BVP) và sự thay đổi công suất kính nước mắt (tear lens power). Các công thức tính toán trong tài liệu dựa trên chiết suất nước mắt 1.336 và chiết suất vật liệu kính thường giả định là 1.47. Hạn chế của kính toric cứng là sự xoay kính có thể gây rối loạn thị giác, đặc biệt khi độ loạn thị tồn dư (residual astigmatism) đáng kể.

Thực hành lâm sàng thay đổi từ ngày mai

  • Đo đạc chính xác độ loạn thị giác mạc bằng keratometer để quyết định chỉ định kính toric khi độ loạn thị > 2.50 D.
  • Sử dụng kính thử (trial lens) cầu để thực hiện khúc xạ chồng (overrefraction) nhằm tính toán chính xác BVP cho kính toric.
  • Kiểm tra sự xoay của kính trên mắt bằng cách đánh dấu kinh tuyến trên kính để đảm bảo sự ổn định của trục điều chỉnh loạn thị.
  • Cân nhắc sử dụng prism ballast hoặc truncation nếu kính toric có bề mặt trước toric bị xoay không mong muốn.
  • Ưu tiên kính tiếp xúc mềm toric nếu bệnh nhân có độ loạn thị tồn dư đáng kể nhưng độ loạn thị giác mạc không đáng kể.

Tài liệu tham khảo:

Richard G. Lindsay, 2018, Rigid Toric Lens Design and Fitting, Contact Lens Practice, 156-162.

Xem thêm