Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC50, Dr. Padmamalini Mahendradas đã trình bày về việc chẩn đoán và quản lý các nguyên nhân hiếm gặp gây viêm màng bồ đào (uveitis) thông qua hai ca lâm sàng cụ thể. Các ca bệnh này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khai thác tiền sử tiếp xúc và sự phối hợp đa chuyên khoa trong chẩn đoán xác định.
Ca lâm sàng 1: Viêm thần kinh thị giác do Cat Scratch Disease
Bệnh nhân nữ, 32 tuổi, kỹ sư phần mềm, nhập viện với triệu chứng mờ mắt không đau ở mắt trái trong 4 ngày. Tiền sử có sốt, đau đầu, nôn 12 ngày trước khi xuất hiện triệu chứng mắt, kèm đau tại vùng đùi gần gối phải. Bệnh nhân có nuôi mèo bị bệnh trong 5 tháng qua. Khám mắt cho thấy thị lực mắt trái giảm, phù gai thị (disc edema), giãn mạch máu, xuất tiết cứng (hard exudates) dạng hình sao tại hoàng điểm và có các đốm tăng phản xạ trên OCT. Chẩn đoán lâm sàng là viêm thần kinh thị giác (neuroretinitis). Xét nghiệm cho thấy IgM và IgG đối với Bartonella henselae tăng cao. Bệnh nhân được điều trị bằng doxycycline và prednisolone 40 mg/ngày. Sau 3 tháng, thị lực cải thiện, phù gai thị và dịch dưới võng mạc (subretinal fluid) đã giải quyết hoàn toàn.
Ca lâm sàng 2: Viêm giác mạc do Pythium insidiosum
Bệnh nhân nam, 58 tuổi, nhập viện với đau, đỏ mắt, chảy nước mắt và giảm thị lực mắt phải trong 1 tuần. Khám thấy thâm nhiễm hình vòng (ring infiltrate) tại giác mạc và phản ứng tiền phòng. Chẩn đoán ban đầu là viêm giác mạc do nấm (fungal keratitis) dựa trên soi tươi và nuôi cấy. Tuy nhiên, tình trạng bệnh nhân xấu đi với áp lực nội nhãn tăng lên 35 mmHg. Sau khi cấy lại, kết quả xác định là Pythium insidiosum. Bệnh nhân được điều trị bằng linezolid và azithromycin kết hợp phẫu thuật ghép giác mạc xuyên (penetrating keratoplasty). Sau 6 tháng theo dõi, thị lực cải thiện đạt 6/12, tình trạng viêm được kiểm soát.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu | 2 ca lâm sàng |
| Tác nhân ca 1 | Bartonella henselae |
| Tác nhân ca 2 | Pythium insidiosum |
| Liều Prednisolone | 40 mg/ngày |
| Thời gian theo dõi ca 2 | 6 tháng |
| Thị lực sau điều trị ca 2 | 6/12 |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các ca bệnh minh họa thách thức trong chẩn đoán phân biệt giữa viêm màng bồ đào do nhiễm trùng và các bệnh lý giả nấm. Việc nhận diện sớm Pythium insidiosum là cực kỳ quan trọng vì tác nhân này thường kháng với các thuốc kháng nấm thông thường. Hạn chế của báo cáo là cỡ mẫu nhỏ, chỉ mang tính chất kinh nghiệm lâm sàng đơn lẻ.
- Khai thác kỹ tiền sử tiếp xúc với động vật (đặc biệt là mèo) khi bệnh nhân có biểu hiện viêm thần kinh thị giác.
- Cân nhắc Pythium insidiosum trong các trường hợp viêm giác mạc không đáp ứng với điều trị kháng nấm tiêu chuẩn.
- Sử dụng xét nghiệm huyết thanh học và nuôi cấy lặp lại nếu nghi ngờ chẩn đoán chưa chính xác.
- Phối hợp điều trị kháng sinh toàn thân và steroid khi có chỉ định viêm thần kinh thị giác nặng.
Tài liệu tham khảo:
Dr. Padmamalini Mahendradas, 2026, Unfolding the Unknown Rare Causes of Uveitis, AIOC 2026 IC50, https://www.youtube.com/watch?v=Ggcc3xImJ04