Tại phiên thi đấu AIOS ARC PG Thesis Competition Young Researcher Award năm 2026, các nghiên cứu sinh đã trình bày những dữ liệu lâm sàng mới nhất về các bệnh lý võng mạc, phẫu thuật lác và điều trị u hắc mạc. Các báo cáo tập trung vào việc ứng dụng công nghệ hình ảnh tiên tiến và đánh giá hiệu quả của các kỹ thuật phẫu thuật mới trong thực hành lâm sàng.
Nghiên cứu OCT trường rộng trong bong võng mạc trẻ em
Nghiên cứu mô tả tiến cứu trên 40 bệnh nhân bong võng mạc do bong võng mạc (Pediatric RRD) dưới 18 tuổi, thực hiện từ tháng 4/2023 đến tháng 4/2025, sử dụng hệ thống Wide field swept source OCT (Zeiss Plex Elite). Kết quả cho thấy tuổi trung bình là 12, với 77,5% bệnh nhân là nam. Nguyên nhân phổ biến nhất là chấn thương (42%). Trên lâm sàng, 87% bệnh nhân có bong hoàng điểm tại thời điểm thăm khám, 70% vết rách nằm ở nửa dưới võng mạc và 50% có dấu hiệu bệnh lý võng mạc tăng sinh (proliferative retinopathy). Thị lực tốt nhất có chỉnh kính (BCVA) cải thiện từ 1,48 logMAR (tương đương 6/180 Snellen) lên 1,15 logMAR (tương đương 6/85 Snellen) sau phẫu thuật, mức tăng 15% có ý nghĩa thống kê. Độ dày hoàng điểm trung tâm giảm từ 736 micrometers xuống 194 micrometers (thay đổi 53%).
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Nghiên cứu cho thấy vai trò của SS-OCT trong việc đánh giá cấu trúc hoàng điểm trước và sau phẫu thuật. Tuy nhiên, cần lưu ý sự khác biệt giữa các trường hợp có PVR (proliferative vitreoretinopathy) và các ca không có tamponade để tránh sai lệch kết quả.
Đánh giá mật độ mạch máu hoàng điểm bằng OCTA trong phẫu thuật lác
Nghiên cứu tiến cứu can thiệp trên 58 mắt của 53 trẻ (6-18 tuổi) trong 15 tháng, đánh giá thay đổi mật độ mạch máu hoàng điểm bằng Optical Coherence Tomography Angiography (OCTA) sau phẫu thuật lác. Kết quả cho thấy mật độ mạch máu ở lớp đám rối mao mạch sâu (deep capillary plexus) giảm có ý nghĩa thống kê vào ngày hậu phẫu thứ nhất và phục hồi sau 2-4 tuần. Các lớp đám rối mao mạch nông và choriocapillaris không thay đổi đáng kể. Nghiên cứu kết luận phẫu thuật cơ trực là an toàn, không gây ảnh hưởng mạch máu võng mạc lâu dài.
So sánh phẫu thuật lác xâm lấn tối thiểu và kỹ thuật truyền thống
Nghiên cứu so sánh phẫu thuật lác xâm lấn tối thiểu (Minimally Invasive Strabismus Surgery - MISS) và kỹ thuật truyền thống trên bệnh nhân lác cơ chéo dưới. Các thông số đánh giá bao gồm tiêm xuất huyết kết mạc, phù nề (chemosis) và phù nề quanh hốc mắt. Kết quả cho thấy MISS mang lại kết quả thẩm mỹ tốt hơn trong giai đoạn hậu phẫu sớm (đến ngày thứ 7), trong khi hiệu quả chỉnh lác là tương đương giữa hai nhóm.
So sánh Hybrid Acrylic và Collamer IOL trong điều trị cận thị nặng
Nghiên cứu RCT trên 55 mắt (27 mắt nhóm Hybrid hydrophilic acrylic, 28 mắt nhóm Collamer) cho thấy cả hai loại thấu kính nội nhãn (phakic IOL) đều mang lại kết quả thị giác và giải phẫu tương đương. Nhóm Collamer cho thấy sự cải thiện thị lực không chỉnh kính tốt hơn sau 12 tháng, tuy nhiên thấu kính Hybrid hydrophilic acrylic là một lựa chọn thay thế khả thi về mặt kinh tế.
Phân loại mới cho chấn thương nhãn cầu hở
Nghiên cứu hồi cứu kết hợp tiến cứu (2018-2024) đề xuất hệ thống phân loại mới cho chấn thương nhãn cầu hở (Open Globe Injuries - OGI) nhằm khắc phục các hạn chế của hệ thống BETS (Birmingham Eye Trauma Terminology System). Hệ thống mới phân loại chi tiết hơn về vị trí tổn thương (Zone 1C, 1PC, 1P) và tình trạng thủy tinh thể/võng mạc, giúp tiên lượng tốt hơn cho phẫu thuật viên.
So sánh Gamma Knife và xạ trị áp sát Ruthenium trong u hắc mạc
Nghiên cứu so sánh 20 trường hợp u hắc mạc (10 Gamma Knife, 10 Ruthenium plaque brachytherapy) cho thấy Gamma Knife giúp giảm độ dày đỉnh u (apical thickness) đáng kể hơn (24,81%) so với nhóm xạ trị áp sát (5,52%) sau 1 năm. Tỷ lệ cứu vãn nhãn cầu và thị lực là tương đương giữa hai nhóm.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu bong võng mạc | 40 bệnh nhân |
| Cỡ mẫu nghiên cứu OCTA lác | 58 mắt |
| Cỡ mẫu nghiên cứu phakic IOL | 55 mắt |
| Cỡ mẫu nghiên cứu u hắc mạc | 20 trường hợp |
| Giảm độ dày đỉnh u (Gamma Knife) | 24,81% |
| Giảm độ dày đỉnh u (Ruthenium) | 5,52% |
- Sử dụng SS-OCT để đánh giá chi tiết cấu trúc hoàng điểm trong bong võng mạc trẻ em.
- OCTA là công cụ an toàn, không xâm lấn để theo dõi thay đổi vi mạch võng mạc sau phẫu thuật lác.
- MISS có ưu điểm thẩm mỹ vượt trội trong giai đoạn hậu phẫu sớm so với kỹ thuật truyền thống.
- Phakic IOL Hybrid hydrophilic acrylic là lựa chọn thay thế kinh tế cho Collamer trong điều trị cận thị nặng.
- Hệ thống phân loại chấn thương nhãn cầu mới giúp tiên lượng chính xác hơn về nhu cầu phẫu thuật bổ sung.
Tài liệu tham khảo:
AIOS, 2026, AIOC 2026 AIOS ARC PG Thesis Competition Young Researcher Award Session 4, YouTube Channel: aioseditorproceedings, Video ID: qQaJ85BO3SU.