Hội nghị AIOC 2026 (n=4 báo cáo lâm sàng) đã trình bày các dữ liệu mới về nhãn khoa nhi, bao gồm độc tính võng mạc sau hóa trị, hình thái võng mạc trong bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP), cơ sở dữ liệu lớp sợi thần kinh võng mạc (RNFL) và so sánh các phương pháp điều trị nhược thị. Các báo cáo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi dài hạn và cá thể hóa điều trị trong các bệnh lý phức tạp ở trẻ em.
Độc tính võng mạc sau hóa trị ở bệnh nhân u nguyên bào võng mạc
Nghiên cứu đánh giá độc tính của hóa trị liệu lên võng mạc thông qua việc đo độ dày hoàng điểm bằng máy chụp cắt lớp quang học (OCT - Optical Coherence Tomography). Nghiên cứu bao gồm 3 nhóm: nhóm A (theo dõi <1 năm, n=15 bệnh nhân), nhóm B (theo dõi >3 năm, n=35 bệnh nhân) và nhóm đối chứng (n=9 mắt). Kết quả cho thấy độ dày hoàng điểm giảm đáng kể ở các nhóm bệnh nhân so với giá trị bình thường (306,35 micron). Đặc biệt, độ dày hoàng điểm giảm tương quan với số chu kỳ hóa trị, với sự sụt giảm đáng kể ở những bệnh nhân nhận >6 chu kỳ hóa trị. Cơ chế được đề xuất là do giảm lưu lượng máu đến hắc mạc (choroidal flow), dẫn đến teo các lớp võng mạc.
Hình thái võng mạc và hắc mạc trong bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP)
Nghiên cứu cắt ngang tiến cứu trên 107 mắt bệnh nhân ROP đã thoái triển (tự nhiên hoặc sau điều trị) so với 110 mắt đối chứng. Kết quả cho thấy độ dày lớp võng mạc trong (inner retinal layer) và võng mạc ngoài ở nhóm ROP cao hơn đáng kể so với nhóm đối chứng. Ngược lại, độ dày hắc mạc dưới hoàng điểm (subfoveal choroidal thickness) thấp hơn đáng kể ở nhóm ROP. Các dấu hiệu định tính bao gồm lõm hoàng điểm nông (shallow foveal depression) ở 13 mắt, các đốm tăng phản xạ (hyperreflective dots) ở 10 mắt và mô tăng phản xạ trước võng mạc ở 5 mắt. Góc mạch máu thái dương trung bình là 70,4° so với 82° ở trẻ đủ tháng.
Cơ sở dữ liệu chuẩn lớp sợi thần kinh võng mạc (RNFL) ở trẻ em Ấn Độ
Nghiên cứu đa trung tâm trên 2124 trẻ em (tuổi trung bình 12,9) nhằm thiết lập giá trị chuẩn RNFL. Độ dày trung bình toàn bộ là 95 micron, với độ dày theo các góc: 121 micron (trên), 73 micron (mũi), 123 micron (dưới) và 65 micron (thái dương). Nghiên cứu ghi nhận mối quan hệ hai pha (biphasic) của độ dày RNFL theo tuổi: tăng cho đến 10-11 tuổi và sau đó bắt đầu giảm. Chiều dài trục nhãn cầu (axial length) có tương quan nghịch với độ dày RNFL, với mức giảm 2,2 micron cho mỗi mm tăng chiều dài trục.
So sánh điều trị nhược thị: Patching và Dichoptic therapy
Nghiên cứu so sánh hiệu quả giữa phương pháp che mắt (patching) và liệu pháp dichoptic (trò chơi video dichoptic) trên 31 trẻ em (5-12 tuổi). Kết quả cho thấy cả hai phương pháp đều cải thiện thị lực mà không có sự khác biệt đáng kể về mặt thống kê (p>0,05). Tuy nhiên, liệu pháp dichoptic cho thấy sự tuân thủ điều trị tốt hơn do giảm bớt sự kỳ thị xã hội ở trẻ em so với việc đeo miếng che mắt truyền thống.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Cỡ mẫu nghiên cứu RNFL | 2124 trẻ em |
| Độ dày RNFL trung bình | 95 micron |
| Tỷ lệ thoái triển ROP với biosimilar | 97% |
| Số lượng bệnh nhân nghiên cứu MAC | 50 bệnh nhân |
| Tỷ lệ đột biến điểm trong nghiên cứu MAC | 79% |
Bình luận: Các nghiên cứu trên cung cấp dữ liệu quan trọng về đặc điểm giải phẫu và hiệu quả điều trị trong nhãn khoa nhi. Cần lưu ý rằng các nghiên cứu này chủ yếu là quan sát hoặc báo cáo loạt ca, do đó mức độ bằng chứng cần được đối chiếu với các hướng dẫn lâm sàng hiện hành. Đặc biệt, việc sử dụng liệu pháp dichoptic cho nhược thị là một hướng tiếp cận mới đầy hứa hẹn để cải thiện sự tuân thủ của bệnh nhi. Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng.
- Ưu tiên sử dụng OCT để theo dõi độc tính võng mạc ở bệnh nhân u nguyên bào võng mạc sau hóa trị.
- Cần đánh giá độ dày hắc mạc và võng mạc ở trẻ có tiền sử ROP để tiên lượng thị lực.
- Sử dụng cơ sở dữ liệu RNFL theo chiều dài trục nhãn cầu để chẩn đoán chính xác hơn ở trẻ em.
- Cân nhắc liệu pháp dichoptic như một lựa chọn thay thế cho patching để tăng tuân thủ điều trị nhược thị.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, 2026, Free Paper Pediatric Ophthalmology I, aioseditorproceedings, Video ID: uW5FvvbfyJQ.