Nghiên cứu của Raza (2026) đã thực hiện tổng quan tường thuật có cấu trúc về các bằng chứng thư mục học liên quan đến siêu âm nội mạch (intravascular ultrasound - IVUS) và chụp cắt lớp quang học (optical coherence tomography - OCT) trong ba thập kỷ qua. Mặc dù hình ảnh nội mạch đã được nâng lên mức khuyến cáo Class 1 trong hướng dẫn can thiệp mạch vành qua da (percutaneous coronary intervention - PCI) cho các tổn thương phức tạp, các phân tích thư mục học hiện có vẫn còn hạn chế và chưa từng có nghiên cứu nào lấy IVUS làm đối tượng chính.
Cơ sở bằng chứng thư mục học
Tác giả đã sàng lọc các cơ sở dữ liệu PubMed/MEDLINE, Scopus và Web of Science từ ngày 1 tháng 1 năm 1990 đến ngày 15 tháng 8 năm 2026. Tổng cộng có 38 nguồn được đưa vào phân tích cuối cùng, bao gồm 5 phân tích thư mục học. Kết quả cho thấy sự mất cân bằng đáng kể: các phân tích hiện có tập trung chủ yếu vào OCT, trong khi IVUS - phương pháp có nền tảng bằng chứng ngẫu nhiên lớn hơn và chiếm đa số trong thực hành lâm sàng - lại chưa được lập bản đồ thư mục học chính thức. Các quốc gia dẫn đầu về sản lượng nghiên cứu OCT bao gồm Nhật Bản, Hoa Kỳ và Trung Quốc.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Số lượng nguồn được đưa vào | 38 nguồn |
| Số lượng phân tích thư mục học | 5 phân tích |
| Tỷ lệ đóng góp OCT (Nhật Bản) | 20.8% (n=201) |
| Tỷ lệ đóng góp OCT (Hoa Kỳ) | 19.9% (n=192) |
| Tỷ lệ đóng góp OCT (Trung Quốc) | 14.1% (n=136) |
| Số lượng bài báo OCT (Zhang et al. 2024) | 965 bài báo |
| Số lượng bài báo OCT (Lian et al. 2024) | 310 bài báo |
| Số lượng bài báo OCT (Lin et al. 2022) | 25,175 bài báo |
Bình luận: Thông tin theo Raza (2026); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh rằng việc thiếu các phân tích thư mục học về IVUS là một khoảng trống lớn, có thể dẫn đến nhận định sai lầm rằng IVUS đã bị thay thế bởi OCT.
Khung bốn giai đoạn của lĩnh vực
Tác giả đề xuất mô hình bốn giai đoạn để mô tả sự phát triển của lĩnh vực này: (1) Giai đoạn nền tảng (1990-2002): IVUS chiếm ưu thế với các nghiên cứu mô tả về gánh nặng mảng xơ vữa và tái cấu trúc mạch. (2) Giai đoạn tăng trưởng so sánh (2003-2012): OCT xuất hiện và hình thành một dòng tài liệu song song. (3) Giai đoạn củng cố dựa trên kết cục (2013-2021): Tập trung vào các thử nghiệm ngẫu nhiên như OPINION, ILUMIEN III, ULTIMATE, IVUS-XPL. (4) Giai đoạn đa dạng hóa (2022 trở đi): Định hình bởi các thử nghiệm như RENOVATE-COMPLEX-PCI, ILUMIEN IV, OCTOBER, OCTIVUS, IVUS-ACS, OCCUPI và kết thúc bằng hướng dẫn năm 2025.
Khoảng cách giữa bằng chứng và thực hành
Dữ liệu từ Hoa Kỳ cho thấy sự khác biệt lớn giữa bằng chứng lâm sàng và việc sử dụng thực tế. Phân tích 2,881,746 ca PCI cho nhồi máu cơ tim cho thấy tỷ lệ sử dụng IVUS tăng từ 3.4% (2008) lên 8.7% (2019), và OCT tăng từ 0.0% lên 0.6%. Trong một nhóm Medicare gồm 1,189,470 bệnh nhân, tỷ lệ sử dụng hình ảnh nội mạch tăng từ 9.5% (2013) lên 15.4% (2019). Mặc dù có bằng chứng về việc giảm tỷ lệ tử vong tại bệnh viện (OR 0.66, 95% CI 0.60-0.72), khoảng 6 trong 7 ca vẫn được thực hiện mà không có hình ảnh hỗ trợ.
- Cần thực hiện các phân tích thư mục học chính thức cho IVUS để tránh sai lệch do từ khóa.
- Khoảng cách giữa bằng chứng thử nghiệm và thực hành lâm sàng vẫn còn rất lớn.
- Hướng dẫn năm 2025 đóng vai trò là thử nghiệm tự nhiên để đánh giá tác động của guideline lên thực hành.
- Cần thận trọng khi diễn giải các mô hình giai đoạn vì đây là công cụ diễn giải, không phải đo lường.
Tài liệu tham khảo:
S.N. Raza, 2026, Three decades of coronary intravascular ultrasound and optical coherence tomography: A structured narrative review of published bibliometric evidence and trial-driven research phases, American Heart Journal Open, 100991, https://doi.org/10.1016/j.ahjo.2026.100991