Tổng quan về các thiết bị đo sinh trắc học nhãn khoa và các lưu ý lâm sàng

Bs Ngô Hữu Thế
3.11.26
Last Updated

Bài giảng tại hội thảo AIOC2026 về chủ đề sinh trắc học nhãn khoa đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chuyển đổi từ siêu âm sang đo sinh trắc học quang học (optical biometry) để đạt độ chính xác cao hơn. Mặc dù công nghệ quang học là tiêu chuẩn hiện nay, siêu âm vẫn giữ vai trò trong các trường hợp đục thủy tinh thể đậm đặc hoặc khi không thể thực hiện đo quang học.

Vai trò của siêu âm trong sinh trắc học

Siêu âm vẫn là công cụ cần thiết trong một số tình huống lâm sàng cụ thể. Mặc dù là quy trình tiếp xúc (contact procedure), kỹ thuật nhúng (immersion) vẫn có giá trị khi không thể thu được kết quả từ thiết bị quang học. Để đạt kết quả tốt, cần đảm bảo A-scan có các đỉnh (spikes) rõ ràng đại diện cho mặt trước, mặt sau thủy tinh thể và võng mạc. Việc điều chỉnh độ lợi (gain) là yếu tố then chốt: tăng độ lợi trong trường hợp đục thủy tinh thể đậm đặc để tăng độ nhạy, nhưng cần giảm độ lợi khi có các nhiễu (artifacts) như dầu silicon hoặc đục dịch kính. Một thách thức lớn là ở mắt có lồi sau (posterior staphyloma), nơi trục quang học và trục giải phẫu không trùng khớp, gây sai lệch phép đo.

Đo keratometry và tầm quan trọng của Total Keratometry (TK)

Các thiết bị đo quang học hiện đại như Lenstar 900, IOL Master 500 và 700 cho thấy sự đồng thuận cao trong đo keratometry. Tuy nhiên, giá trị SimK và giá trị từ máy đo quang học không thể thay thế trực tiếp cho nhau do sự khác biệt về vùng đo (3-mm axis so với vùng rộng hơn của SimK). Sự ra đời của Total Keratometry (TK) được coi là bước ngoặt, cho phép đo độ cong mặt sau giác mạc thông qua việc chiếu các điểm đo từ mặt trước, từ đó áp dụng các công thức chuyên biệt như Barrett TK hoặc Haigis TK. Điều này đặc biệt hiệu quả trong mắt sau phẫu thuật khúc xạ, nơi TK cho kết quả dự đoán tốt hơn so với các công thức truyền thống.

Tối ưu hóa kết quả đo sinh trắc học

Việc sử dụng các thiết bị quét nguồn (swept-source devices) giúp cải thiện độ xuyên thấu qua các loại đục thủy tinh thể nặng. Các thông số như độ sâu tiền phòng (ACD) và độ dày thủy tinh thể (lens thickness) đóng vai trò trung tâm trong các công thức tính công suất IOL. Sự cố định mắt (fixation) tốt là điều kiện tiên quyết để có kết quả lặp lại; nếu không, sai lệch nhỏ trong keratometry hoặc chiều dài trục nhãn cầu (axial length) có thể dẫn đến sai số hơn 1 diopter công suất IOL. Ngoài ra, cần đánh giá bề mặt nhãn cầu trước khi đo, vì bề mặt bất thường có thể làm sai lệch kết quả K lên đến 1 diopter.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Độ chính xác K-readingsSai lệch lên đến 1 diopter nếu bề mặt nhãn cầu không bình thường
Độ chính xác IOL powerSai lệch hơn 1 diopter nếu fixation không tốt
Sự đồng thuận thiết bịExcellent agreement giữa Lenstar 900, IOL Master 500, 700
Công thức ưu tiên post-LASIKBarrett TK, Haigis TK
Bình luận: Thông tin theo AIOC2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc không nên chỉ dựa vào các máy đo quang học mà bỏ qua kỹ thuật siêu âm trong các ca khó. Cần lưu ý rằng việc sử dụng TK không thay thế hoàn toàn việc đánh giá lâm sàng bề mặt nhãn cầu.
  • Kiểm tra bề mặt nhãn cầu trước khi đo sinh trắc học để tránh sai số K-readings.
  • Sử dụng kỹ thuật siêu âm nhúng (immersion) cho các trường hợp đục thủy tinh thể đậm đặc hoặc không thể đo quang học.
  • Ưu tiên sử dụng các công thức tính công suất IOL tích hợp TK (như Barrett TK) cho mắt sau phẫu thuật khúc xạ.
  • Đảm bảo bệnh nhân cố định mắt tốt trong quá trình đo để đạt kết quả lặp lại.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Shreyas Ramamurthy, 2026, Biometry Basics - Overview & Nuances of Various, AIOC2026 - IC105, https://www.youtube.com/watch?v=5EO6CzJvi4c

Xem thêm