Tương quan hình ảnh MRI và khiếm khuyết chức năng thị giác cao cấp trong CVI

Bs Ngô Hữu Thế
3.11.26
Last Updated

Tại hội thảo AIOC 2026, Dr. Sujata Guha đã trình bày về mối tương quan giữa các tổn thương trên hình ảnh học MRI và khiếm khuyết chức năng thị giác cao cấp ở trẻ em mắc CVI (Cerebral Visual Impairment). CVI được định nghĩa là tổn thương đường dẫn truyền sau thể gối (retrogeniculate pathway), nơi thị lực cơ bản có thể bình thường nhưng trẻ gặp khó khăn trong các hành vi định hướng bằng thị giác.

Phân loại tổn thương thị giác

Tác giả phân biệt rõ ràng giữa suy giảm thị lực do mắt (ocular visual impairment) và CVI. Trong khi suy giảm thị lực do mắt liên quan đến nhãn cầu và đường dẫn truyền thị giác trước thể gối (lateral geniculate body), ảnh hưởng đến thị lực và độ tương phản, thì CVI liên quan đến tổn thương não bộ. Quá trình xử lý thị giác cao cấp diễn ra qua hai mạng lưới: dòng lưng (dorsal stream - "where" stream) xác định vị trí vật thể trong không gian và dòng bụng (ventral stream - "what" stream) xác định hình dạng, kích thước vật thể. Các nguyên nhân phổ biến gây CVI bao gồm thiếu máu cục bộ (ischemia), hạ đường huyết (hypoglycemia) và các lực cắt (shears).

Chỉ định và kỹ thuật MRI

MRI là công cụ quan trọng để xác định thời điểm, vị trí và mức độ tổn thương. Chỉ định chụp MRI bao gồm trẻ có tiền sử yếu tố nguy cơ chu sinh, quá trình sau sinh phức tạp hoặc trẻ có quá trình phát triển bình thường nhưng xuất hiện thoái triển thần kinh (neuro regression). Đối với kỹ thuật, MRI não không tiêm thuốc đối quang từ là đủ. Các chuỗi xung T1 và T2 thông thường hữu ích từ tuần thứ hai trở đi, trong khi chuỗi xung khuếch tán (diffusion weighted imaging) cho thấy hạn chế khuếch tán ở giai đoạn rất sớm (trước một tuần).

Vùng tổn thương và hình ảnh học

Các vùng cần tập trung trên MRI bao gồm đường dẫn truyền sau thể gối, bao gồm tia thị (optic radiation), tam giác não thất bên (trion of the lateral ventricle), vỏ não chẩm, đồi thị (thalamus), vỏ não đỉnh và vỏ não thái dương. Các tổn thương thường gặp bao gồm bệnh não chất trắng quanh não thất (periventricular leukomalacia - PVL), loạn sản não (cerebral dysgenesis), nhồi máu vùng đỉnh-chẩm hoặc cạnh dọc (parasagittal infarction), nhồi máu thùy chẩm và teo não lan tỏa. Tác giả nhấn mạnh rằng thời điểm tổn thương ảnh hưởng đến hình thái MRI: tổn thương ở trẻ sinh non thường quanh não thất do nguồn cung cấp máu từ ngoại vi vào trung tâm, trong khi tổn thương ở trẻ đủ tháng thường ở vùng ngoại vi hơn.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Cỡ mẫu nghiên cứu hồi cứutài liệu không nêu
Tỷ lệ trẻ có >1 yếu tố nguy cơ70%
Vùng tổn thương phổ biến nhấtPVL
Dòng thị giác bị ảnh hưởng nhiều hơnDòng lưng (dorsal stream)
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc không chỉ chẩn đoán CVI mà còn phải xác định chính xác các đường dẫn truyền bị ảnh hưởng để tiên lượng. Hạn chế của nghiên cứu là cỡ mẫu không được định lượng cụ thể trong bài giảng, và việc sử dụng các kỹ thuật cao cấp như angular diffusion imaging vẫn còn hạn chế do chi phí cao.

Góc nhìn nhãn khoa (biên tập bổ sung, cần kiểm chứng): Việc đánh giá CVI đòi hỏi sự phối hợp đa chuyên khoa giữa nhãn khoa nhi và thần kinh học. Các dấu hiệu như simultagnosia (khó khăn khi nhìn trong cảnh quan phức tạp) cần được tầm soát kỹ lưỡng trong thăm khám lâm sàng.

  • Thực hiện khai thác tiền sử tỉ mỉ và đánh giá bệnh nhân chi tiết để xác định các yếu tố nguy cơ.
  • Chỉ định MRI chuyên biệt tập trung vào các vùng đường dẫn truyền thị giác sau thể gối.
  • Kết hợp kết quả hình ảnh học với chức năng thị giác để hướng dẫn phục hồi chức năng.
  • Theo dõi các dấu hiệu tiên lượng xấu như tổn thương tia thị và vỏ não thị giác.

Tài liệu tham khảo:

Dr. Sujata Guha, 2026, Co relation of Mri Findings with Higher Visual Deficits in Cvi, AIOC 2026 IC61, https://www.youtube.com/watch?v=GR_R5MoJp7Y

Xem thêm