Keratometer, hay còn gọi là ophthalmometer, là thiết bị được phát triển bởi Herman von Helmholtz vào năm 1854 nhằm đo độ cong của giác mạc trung tâm. Thiết bị này đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá chức năng giác mạc thông qua các chỉ số K readings, hỗ trợ đắc lực cho các bác sĩ nhãn khoa và chuyên gia khúc xạ trong thực hành lâm sàng.
Các loại Keratometer
Hiện nay có nhiều loại máy như Haag-Streit Ophthalmometer, Bausch & Lomb keratometer và CLC Ophthalmometer. Thiết bị đo khoảng 2-4 mm vùng trung tâm giác mạc (corneal cap). Với Bausch & Lomb, người vận hành quan sát ba hình ảnh phản chiếu (mires), bao gồm các vòng tròn có dấu cộng tại vị trí 3 giờ và 9 giờ, dấu trừ tại 12 giờ và 6 giờ. Hình ảnh phản chiếu từ khoảng 3,2 mm trung tâm giác mạc, dao động từ 2,6 mm đến 3,7 mm tùy thuộc vào độ dốc hoặc độ phẳng của giác mạc. Đối với Haag-Streit, thiết bị sử dụng hai hình ảnh màu sắc khác nhau với đường kẻ ngang qua tâm, yêu cầu nhiều bước để căn chỉnh và thu thập chỉ số K.
Sử dụng Keratometer trong lâm sàng
Keratometer hỗ trợ xác định và kiểm chứng loạn thị giác mạc. Sự khác biệt giữa các phép đo kinh tuyến ngang và dọc cho biết lượng loạn thị giác mạc đều (regular astigmatism). Nếu kinh tuyến phẳng nhất nằm trong khoảng 30 độ của 180 độ, loạn thị được coi là loạn thị thuận (with the rule); nếu nằm trong khoảng 30 độ của 90 độ, đó là loạn thị nghịch (against the rule). Trong loạn thị không đều (irregular astigmatism), người vận hành không thể căn chỉnh các kinh tuyến. Thiết bị cũng rất nhạy trong việc phát hiện các bất thường bề mặt do thiếu hụt màng phim nước mắt (tear film deficiency), nơi các mires bị biến dạng khi các đốm khô xuất hiện trên bề mặt giác mạc.
Hạn chế và kết luận
Thiết bị chỉ đo một vùng nhỏ của giác mạc (2,6-3,7 mm), do đó không cung cấp hình ảnh chính xác về giác mạc ngoại vi. Ngoài ra, phép đo được thực hiện dọc theo trục thị giác (visual axis) thay vì trục hình học, dẫn đến sai số nếu mắt xoay hoặc không vuông góc với thiết bị. Các trường hợp cận thị nặng hoặc loạn thị cao có thể cho kết quả không chính xác. Tuy nhiên, keratometer vẫn là công cụ quan trọng, chi phí thấp và hữu ích cho việc lắp kính tiếp xúc, theo dõi sau phẫu thuật khúc xạ và đánh giá loạn thị.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Vùng đo giác mạc | 2,6 mm đến 3,7 mm |
| Phạm vi phẫu thuật khúc xạ an toàn | 38 D đến 50 D |
| Năm phát triển thiết bị | 1854 |
Bình luận: Thông tin theo Donshik & Ehlers (2009); đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh keratometer là công cụ sàng lọc nhanh, tuy nhiên cần lưu ý rằng trong kỷ nguyên của bản đồ giác mạc (corneal topography), keratometer vẫn giữ giá trị trong việc đánh giá nhanh độ ổn định của màng phim nước mắt và kiểm tra nhanh loạn thị tại giường bệnh. Hạn chế lớn nhất là không đánh giá được giác mạc ngoại vi và dễ sai số do yếu tố người vận hành.
- Kiểm tra sự biến dạng của mires ngay sau khi chớp mắt để đánh giá nhanh tình trạng khô mắt.
- Sử dụng keratometry để theo dõi sự thay đổi độ cong giác mạc sau khi đeo kính tiếp xúc cứng hoặc mềm.
- Đánh giá sự không song song của các mires để phát hiện sớm dấu hiệu của keratoconus.
- Sử dụng kết quả keratometry làm dữ liệu cơ bản trước khi tính toán công suất thủy tinh thể nhân tạo (IOL) ở bệnh nhân sau phẫu thuật khúc xạ.
Tài liệu tham khảo:
Donshik PC, Ehlers W, 2009, The keratometer in the diagnosis of corneal disease, Corneal Surgery, 71-73.