Hội thảo AIOC 2026 IC252 với chủ đề "Imaging Insights defining treatment algorithms in glaucoma" đã trình bày các tiến bộ trong việc sử dụng hình ảnh học để cá thể hóa chiến lược điều trị cho bệnh nhân Glaucoma. Các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của việc kết hợp dữ liệu cấu trúc và chức năng để tối ưu hóa kết quả lâm sàng.
Vai trò của ASOC trong Glaucoma góc đóng
ASOC (Anterior Segment Optical Coherence Tomography) đóng vai trò then chốt trong việc đánh giá các thông số giải phẫu tiền phòng. Lens vault (độ vồng thủy tinh thể) đã được xác định là yếu tố quyết định quan trọng trong Glaucoma góc đóng (ACG). Cấu hình "volcanic" (núi lửa) được định nghĩa khi khoảng cách giữa nội mô giác mạc và cựa củng mạc (scleral spur) lớn hơn 1/3 khoảng cách thông thường, đây là một yếu tố nguy cơ độc lập. Nghiên cứu cho thấy lens vault > 8 micrometers có giá trị dự báo Glaucoma góc đóng. Phẫu thuật lấy thủy tinh thể sớm (phacoemulsification) giúp giảm 42% nhãn áp (IOP) và giảm nhu cầu sử dụng thuốc hạ nhãn áp (AGM) từ 97% xuống còn 2.6% sau 1 năm theo dõi.
Đánh giá OCT và OCT Angiography trong Glaucoma
OCT (Optical Coherence Tomography) vẫn là tiêu chuẩn vàng để đánh giá lớp sợi thần kinh quanh gai (RNFL) và phức hợp tế bào hạch (GCC). Tuy nhiên, cần lưu ý các hạn chế như "green disease" (bệnh lý vẫn tồn tại dù kết quả OCT trong giới hạn bình thường) và các lỗi phân đoạn (segmentation errors) ở bệnh nhân cận thị nặng. OCT Angiography (OCTA) cung cấp cái nhìn sâu sắc về mật độ mạch máu võng mạc. OCTA cho thấy độ nhạy cao hơn OCT trong việc phát hiện tổn thương ở giai đoạn sớm và giai đoạn tiến triển, nơi OCT truyền thống gặp hiệu ứng sàn (floor effect). Sự kết hợp giữa OCT và OCTA có thể đạt độ nhạy và độ đặc hiệu lên tới 94-91% trong chẩn đoán.
Siêu âm sinh hiển vi (UBM) trong chẩn đoán hình ảnh
UBM (Ultrasound Biomicroscopy) là công cụ hỗ trợ đắc lực khi các phương tiện khác không thể quan sát được do đục môi trường hoặc cấu trúc giải phẫu phức tạp. UBM giúp chẩn đoán chính xác các tình trạng như nghẽn đồng tử (pupillary block), nang thể mi, u thể mi, và các bất thường sau chấn thương. UBM cho phép quan sát chi tiết các cấu trúc mà ánh sáng không thể xuyên qua, hỗ trợ bác sĩ trong việc đưa ra quyết định phẫu thuật hoặc theo dõi tiến triển của các tổn thương nội nhãn.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Giảm nhãn áp sau phaco (6 tháng - 1 năm) | 42% |
| Giảm nhu cầu thuốc hạ nhãn áp (AGM) | Từ 97% xuống 2.6% |
| Độ nhạy/đặc hiệu kết hợp OCT và OCTA | 94% - 91% |
| Ngưỡng lens vault dự báo ACG | > 8 micrometers |
| Hệ số biến thiên (coefficient of variation) OCTA | < 7 |
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, IC252; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các dữ liệu về lens vault và hiệu quả phaco trong ACG cần được xem xét trong bối cảnh quần thể bệnh nhân cụ thể (ví dụ: bệnh nhân châu Á có đặc điểm giải phẫu khác biệt). Việc sử dụng OCTA trong thực hành lâm sàng hiện nay vẫn còn hạn chế do thiếu cơ sở dữ liệu chuẩn hóa cho các nhóm bệnh nhân cận thị cao.
- Ưu tiên sử dụng hình ảnh học đa phương thức (multimodal imaging) để đánh giá toàn diện bệnh nhân Glaucoma.
- Cần thận trọng với các lỗi phân đoạn trên OCT ở bệnh nhân cận thị cao và trẻ em.
- Phẫu thuật lấy thủy tinh thể sớm nên được cân nhắc ở bệnh nhân ACG có lens vault cao.
- UBM là chỉ định cần thiết khi nghi ngờ các bất thường cấu trúc tiền phòng mà ASOC không quan sát được.
- Kết hợp đánh giá lâm sàng (soi đáy mắt 3D) với các chỉ số hình ảnh học để tránh sai sót chẩn đoán.
Tài liệu tham khảo:
AIOC 2026, IC252, Imaging Insights defining treatment algorithms in glaucoma, aioseditorproceedings, 2026.