Tại hội thảo AIOC 2026, chủ đề về tiêm Anti-VEGF trong bệnh lý võng mạc trẻ sinh non (ROP - Retinopathy of Prematurity) đã được Giáo sư Mangat Ram Dogra trình bày, nhấn mạnh sự thay đổi trong chiến lược điều trị hiện đại. Việc sử dụng các thuốc ức chế yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu đã trở thành một phần thiết yếu, đặc biệt trong các trường hợp bệnh lý tiến triển nhanh hoặc khi laser không khả thi.
Tại sao cần Anti-VEGF trong ROP
Trong bối cảnh lâm sàng hiện nay, các trường hợp APROP (Aggressive Posterior ROP) thường đáp ứng kém với laser truyền thống. Ngay cả khi thực hiện laser đạt tiêu chuẩn gần như hợp lưu, bệnh vẫn có nguy cơ tiến triển. Các yếu tố như môi trường truyền quang bị mờ (do xuất huyết dịch kính hoặc các nguyên nhân khác) hoặc tình trạng mạch máu võng mạc không thuận lợi có thể ngăn cản việc thực hiện phẫu thuật laser. Anti-VEGF đóng vai trò là liệu pháp cứu cánh (rescue therapy) khi không có sẵn thiết bị laser hoặc khi cần bảo tồn tối đa võng mạc lành và thị trường cho trẻ.
Kết quả điều trị và so sánh với laser
Dữ liệu từ nghiên cứu năm 2009 cho thấy điều trị laser trong APROP có kết quả kém với tỷ lệ thất bại lên tới 71%. Đối với bệnh lý vùng 1 phía sau (posterior zone 1), tỷ lệ kết quả không thuận lợi ghi nhận là 79%. Ngược lại, tiêm Anti-VEGF là thủ thuật đơn giản, không yêu cầu thiết bị chuyên dụng phức tạp và có thể thực hiện dưới gây tê tại chỗ. Nghiên cứu Firefly so sánh aflibercept với laser quang đông cho thấy kết quả tương đương, tuy nhiên tỷ lệ cận thị nặng (high myopia) thấp hơn đáng kể ở nhóm sử dụng aflibercept.
| Chỉ số/Kết cục | Kết quả theo tài liệu |
|---|---|
| Tỷ lệ thất bại laser APROP (2009) | 71% |
| Tỷ lệ kết quả không thuận lợi vùng 1 | 79% |
| So sánh aflibercept vs laser | Kết quả tương đương, aflibercept ít cận thị nặng hơn |
| Tỷ lệ tái phát | Tài liệu không nêu |
Thách thức và quản lý tái phát
Vấn đề lớn nhất khi sử dụng Anti-VEGF là nguy cơ tái phát muộn, điều mà ít gặp hơn với laser. Việc theo dõi sau tiêm là cực kỳ thách thức vì bệnh có thể tái phát sau thời gian dài, thậm chí lên tới 2,5 năm. Các thuốc như bevacizumab, ranibizumab và aflibercept có thời gian tác dụng khác nhau, trong đó bevacizumab và aflibercept thường có thời gian tác dụng kéo dài hơn ranibizumab. Ranibizumab được ghi nhận có tỷ lệ tái điều trị cao hơn so với bevacizumab. Trong trường hợp tái phát, laser thường được ưu tiên sử dụng như một liệu pháp bổ sung để ổn định bệnh.
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tác giả nhấn mạnh việc cá thể hóa điều trị giữa đơn trị liệu Anti-VEGF hoặc kết hợp laser. Hạn chế của tài liệu là không cung cấp liều lượng cụ thể cho từng loại thuốc, do đó bác sĩ cần tuân thủ liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuất và các thử nghiệm lâm sàng đã được phê duyệt.
- Ưu tiên Anti-VEGF cho APROP và ROP vùng 1.
- Luôn duy trì theo dõi dài hạn để phát hiện tái phát muộn.
- Cân nhắc laser bổ sung nếu có dấu hiệu tái phát sau tiêm.
- Sử dụng Anti-VEGF để bảo tồn võng mạc lành và thị trường.
- Cá thể hóa lựa chọn thuốc dựa trên thời gian tác dụng và tỷ lệ tái điều trị.
Tài liệu tham khảo:
Mangat Ram Dogra, 2026, Anti vegf Injections in Rop, AIOS Editor Proceedings 2, Video ID: UzRcFGcMMgc.