Xử trí phẫu thuật dịch kính võng mạc phức tạp: Kinh nghiệm từ AIOC 2026

Bs Ngô Hữu Thế
1.11.26
Last Updated

Tổng quan về phẫu thuật dịch kính võng mạc phức tạp

Tại hội thảo AIOC 2026, phiên IC265 đã thảo luận về các tình huống phẫu thuật dịch kính võng mạc (Vitreoretinal - VR) phức tạp, đặc biệt là bệnh võng mạc đái tháo đường tăng sinh (Proliferative Diabetic Retinopathy - PDR). Các chuyên gia nhấn mạnh rằng đây là những tình huống đầy thách thức với đường cong học tập dốc, đòi hỏi sự quản lý tâm lý vững vàng của phẫu thuật viên. Việc đánh giá trước phẫu thuật (preop evaluation) là cực kỳ quan trọng, bao gồm tình trạng bong dịch kính sau (Posterior Vitreous Detachment - PVD), tình trạng laser trước đó, độ mỏng của võng mạc, các dải dưới võng mạc (subretinal bands) và sự hiện diện của các mạch máu tân sinh.

Chiến lược phẫu thuật PDR và bong võng mạc co kéo

Đối với các trường hợp bong võng mạc co kéo (Tractional Retinal Detachment - TRD) hoặc bong võng mạc kết hợp (Combined AD), phẫu thuật viên cần phân đoạn phẫu thuật thành các phần nhỏ hơn như giải phóng vùng cung mạch (arcade) trước, sau đó đến vùng đĩa thị để tránh xuất huyết. Việc sử dụng kỹ thuật bóc tách hai tay (bimanual dissection) được khuyến cáo thực hiện sớm nếu cần thiết để tránh các biến chứng như xuất huyết, bong võng mạc dạng bóng (bullous detachment). Trong các trường hợp bong võng mạc do đái tháo đường (Diabetic Retinopathy - DR) có xuất huyết, việc sử dụng tPA (tissue plasminogen activator) trước phẫu thuật 1 giờ có thể giúp hóa lỏng máu, hỗ trợ quá trình bóc tách.

Quản lý các biến chứng và tình huống đặc biệt

Các biến chứng như xuất huyết tái phát, bong võng mạc sau phẫu thuật đòi hỏi sự kiên trì và đôi khi cần phẫu thuật lại. Việc sử dụng dầu silicon (silicon oil) được cân nhắc để duy trì sự ổn định lâu dài. Đối với các trường hợp bong võng mạc có lỗ hoàng điểm toàn lớp, việc bóc màng ngăn trong (Internal Limiting Membrane - ILM) và kỹ thuật lật màng (invert flap) được khuyến khích để đạt kết quả đóng lỗ tốt hơn. Ngoài ra, các kỹ thuật như phẫu thuật lấy dị vật nội nhãn qua đường củng mạc (trap door) hoặc xử trí tắc động mạch trung tâm võng mạc (Central Retinal Artery Occlusion - CRAO) bằng cách giải phóng cục máu đông cũng được thảo luận như những giải pháp thay thế khi các phương pháp truyền thống không hiệu quả.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Thời gian phẫu thuật (ca 20 tuổi)20 phút
Thời gian phẫu thuật (ca 4 lần mổ)8 giờ
Thời gian tiêm tPA trước phẫu thuật1 giờ
Số lượng Ozodex (ca BRVO)5 mũi trong 4 năm
Bình luận: Thông tin theo AIOC 2026, 2026; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Các kỹ thuật như tiêm tPA nội nhãn hoặc phẫu thuật lấy dị vật qua đường củng mạc là những thủ thuật chuyên sâu, đòi hỏi phẫu thuật viên có kinh nghiệm cao. Hạn chế của tài liệu là thiếu các số liệu thống kê về tỷ lệ thành công dài hạn, chủ yếu dựa trên kinh nghiệm cá nhân của các diễn giả.

Thay đổi thực hành lâm sàng

  • Thực hiện đánh giá tiền phẫu kỹ lưỡng về tình trạng PVD và các dải xơ co kéo trước khi bắt đầu phẫu thuật.
  • Cân nhắc sử dụng tPA trước phẫu thuật 1 giờ trong các ca PDR có xuất huyết dịch kính nặng để hỗ trợ bóc tách.
  • Ưu tiên bóc tách hai tay (bimanual) sớm trong các ca phức tạp để giảm thiểu tổn thương võng mạc.
  • Sử dụng kỹ thuật bóc ILM và lật màng trong phẫu thuật lỗ hoàng điểm để tăng tỷ lệ đóng lỗ.
  • Duy trì sự kiên trì và theo dõi sát sao các ca bệnh phức tạp, đặc biệt là các ca có bệnh lý hệ thống kèm theo.

Tài liệu tham khảo:

Aioseditorproceedings, 2026, AIOC 2026 IC265 SUPER SENSATIONAL COMPLICATED VR SURGERIES, YouTube, Video ID: WY6P9X9YDVM

Xem thêm