Viêm giác mạc kẽ: Đặc điểm lâm sàng và các nguyên nhân thường gặp

Bs Ngô Hữu Thế
19.11.26
Last Updated

Viêm giác mạc kẽ (interstitial keratitis) được định nghĩa là tình trạng viêm không hoại tử của nhu mô giác mạc, thường đi kèm với sự tân mạch hóa. Các biểu hiện lâm sàng bao gồm thâm nhiễm nhu mô hoặc phù nhu mô giác mạc.

Viêm giác mạc kẽ do giang mai

Trong lịch sử, giang mai là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm giác mạc kẽ. Tuy nhiên, nhờ cải thiện công tác sàng lọc trước sinh, nguyên nhân này hiện nay trở nên cực kỳ hiếm gặp. Các dấu hiệu lâm sàng của viêm giác mạc kẽ do giang mai bẩm sinh bao gồm biến dạng khuôn mặt, nổi bật xương hàm và biến dạng mũi hình yên ngựa. Ở giai đoạn không hoạt động, bệnh nhân có thể xuất hiện sẹo nhu mô sâu và các mạch máu ma (ghost vessels). Một số mạch máu này thực tế vẫn truyền một cột máu rất nhỏ. Trước khi sử dụng corticosteroid, bệnh nhân thường phát triển các gờ hoặc dải màng Descemet. Các sợi màng Descemet có thể kéo dài vào tiền phòng, tạo thành một mạng lưới các sợi liên kết. Ngoài ra, sự tăng sinh màng Descemet có thể tạo thành các cuộn vật liệu màng đáy dày, có thể quan sát rõ dưới phản xạ đỏ.

Viêm giác mạc kẽ không do giang mai

Hội chứng Cogan (Cogan's syndrome) là một dạng viêm giác mạc kẽ không do giang mai, bao gồm viêm giác mạc kẽ, chóng mặt và mất thính lực. Viêm giác mạc kẽ trong hội chứng này thường bắt đầu ở vùng ngoại vi giác mạc với các đốm thâm nhiễm nhu mô màu trắng, hình tròn. Việc nhận diện sớm chẩn đoán này là rất quan trọng vì điều trị sớm bằng corticosteroid toàn thân có thể ngăn ngừa mất thính lực vĩnh viễn. Khoảng 10% bệnh nhân mắc hội chứng Cogan có bằng chứng của viêm mạch hệ thống (systemic vasculitis). Các hình ảnh lâm sàng có thể ghi nhận sự tiến triển của viêm mới sau 2 tháng theo dõi, hoặc các trường hợp bệnh kéo dài với tân mạch nhu mô lan rộng và sẹo nhu mô kèm mạch máu ma ở giai đoạn không hoạt động.

Chỉ số/Kết cụcKết quả theo tài liệu
Tỷ lệ viêm mạch hệ thống trong hội chứng Cogan10% bệnh nhân
Thời gian xuất hiện viêm mới (theo dõi ca lâm sàng)2 tháng
Bình luận: Thông tin theo Cornea Atlas, 2014; đối chiếu guideline hiện hành khi áp dụng lâm sàng. Tài liệu tập trung vào mô tả hình thái học qua hình ảnh (atlas), không cung cấp phác đồ điều trị chi tiết hoặc liều lượng thuốc cụ thể. Việc chẩn đoán hội chứng Cogan đòi hỏi sự phối hợp đa chuyên khoa với nội thần kinh và tai mũi họng để đánh giá các triệu chứng tiền đình và thính giác.
  • Cần tầm soát hội chứng Cogan ở bệnh nhân viêm giác mạc kẽ ngoại vi kèm triệu chứng chóng mặt hoặc giảm thính lực.
  • Sử dụng corticosteroid toàn thân sớm là chìa khóa để bảo tồn chức năng thính giác trong hội chứng Cogan.
  • Cần phân biệt giữa viêm giác mạc kẽ hoạt động và giai đoạn sẹo (mạch máu ma) để có hướng xử trí phù hợp.
  • Theo dõi sát các biến chứng màng Descemet như các dải xơ hoặc mạng lưới sợi trong tiền phòng ở các ca bệnh cũ.

Tài liệu tham khảo:

Krachmer, J. H., Mannis, M. J., & Holland, E. J., 2014, Cornea Atlas, Elsevier, trang 221-223.

Xem thêm